Βισουάβα Σιμπόρσκα.
Εδώ κείτεται παλιομοδίτικη σαν υποστιγμή
η συγγραφέας μερικών στροφών. Σε τούτη τη γη
αναπαύεται εν ειρήνη, παρότι το πτώμα
δεν ανήκε ποτέ σ` ένα λογοτεχνικό σώμα.
Και τίποτα καλύτερο στον τάφο της δεν θα βρεις,
μόνον αυτά τα στιχάκια, μια γλαύκα κι άγρια βάτα.
Διαβάτη, το κουμπί του ηλεκτρονικού μυαλού σου πάτα,
τη μοίρα της Σιμπόρσκα δυο λεπτά να συλλογιστείς.
Από τη συλλογή Sól (Αλάτι),1962. Η ποιήτρια ήταν γύρω στα 40 της όταν εκδόθηκε το συγκεκριμένο ποίημα φανερώνοντας την κλασική της παιδεία αλλά και τον φιλοσοφικό της στοχασμό.
Μετάφραση από τα Πολωνικά: Μπεάτα Ζουλκιέβιτς- Σιακαντάρη, Η ζωή εδώ και τώρα, Ποιήματα, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 2021.
Η ποίηση( της Βισουάβα Σιμπόρσκα) με την ειρωνική της ακρίβεια επιτρέπει στα ιστορικά και βιολογικά συμφραζόμενα να αποκαλυφθούν μέσα από τα αποσπάσματα της ανθρώπινης πραγματικότητας: Σουηδική Ακαδημία, για το Nobel της Βισουάβα Σιμπόρσκα το 1996.
Η Βισουάβα Σιμπόρσκα (1923- 2012). Πολωνή ποιήτρια, δοκιμιογράφος, μεταφράστρια. Τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1996.
Μια παραλλαγή του επιτύμβιου επιγράμματος της Σιμπόρσκα που έγραψα την επομένη του θανάτου της.
Σ` αυτήν τη γη αναπαύεται εν ειρήνη,
η υφάντρα πλοχμών και στροφών,
μια γυναίκα παλιάς κοπής,
Κείτεται σαν σημείο στίξεως που χάθηκε,
σαν μικρή παύση φωνής που δεν αντιλήφθηκε κανείς.
Σαν τον καπνό του τσιγάρου της.
Με τα ποιήματα της αναστήλωσε το μόχθο των χαμένων και άγνωστων ποιητών.
Περί επιτύμβιων επιγραμμάτων.
Το επιτύμβιο επίγραμμα είναι μια επιγραφή πάνω σ` ένα τάφο που μπορεί να είναι απλώς το όνομα του νεκρού π.χ. Ηγησώ Προξένω ( Η Ηγησώ η κόρη του Προξένου) ή λίγες λέξεις επιγραμματικές, με μέτρο ή όχι, που μιλούσαν για τις αρετές του νεκρού, τις δράσεις του, τη γενιά του, για τον πόνο των συγγενών κ.α. Μερικά επιτύμβια επιγράμματα είναι μνημεία λόγου.
Μερικά επιτύμβια επιγράμματα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
-Ω ξειν` αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τείδε κείμεθα των κείνων ρήμασι πειθόμενοι.
Ο σημαντικότερος ποιητής επιτύμβιων επιγραμμάτων στην κλασσική εποχή ήταν ο Σιμωνίδης ο Κείος που περιέγραψε, με τα επιγράμματα του, τις επιτυχίες των Ελλήνων στους Περσικούς πολέμους. Όλοι θυμόμαστε το περίφημο και συγκινητικό επίγραμμα για τους Σπαρτιάτες που έπεσαν μαχόμενοι στις Θερμοπύλες. « Ω ξειν` αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τείδε κείμεθα των κείνων ρήμασι πειθόμενοι».
-Ἐνθάδε μοῖραν ἔχων Ἁλικαρνησσεὺς Ἰδάγυγος
κεῖται, Ἀριστοκλέος παῖς Ἄρεος θεράπων.
Αρχές 5ου αιώνα π.Χ. προς τιμήν του Ιδάγυγου από την Αλικαρνασσό, ο οποίος πέθανε πολεμώντας (παῖς Ἄρεος θεράπων).
-Ἰατρὸς θνητοῖσι νόσων ὁ κράτιστος ἁπάντων
ἐνθάδε Πνυταγόρω κεῖται Ἀριστοκράτης.
Μαρμάρινη στήλη με ενεπίγραφο αέτωμα στο Επιγραφικό Μουσείο Αθηνών.
-Οράις πρόσωπον Κασίας της σώφρονος.
Εί και τέθνηκε, ταις αρεταίς γνωρίζεται.
Ψυχής τε κάλλος μάλλον ή προσόψεως. GVI, 617, 1ος αιώνας μ.Χ.
– Δε μου άνηκε ξένε, η ζωή, τη νοίκιαζα, και στον ιδιοκτήτη της, τον χρόνο, την επέστρεψα. GVI, 1132, Λυδία, 2ος αιώνας μ.Χ.
-Εδώ είναι θαμμένος κάποιος που έγραψε τα` όνομα του στο νερό.
Το ταφικό επίγραμμα του ποιητή Τζων Κήτς ( 1795- 1821), στη Ρώμη.
-Δεν ελπίζω τίποτα. Δεν φοβάμαι τίποτα. Είμαι λέφτερος. Το ταφικό επίγραμμα του Νίκου Καζαντζάκη (1883- 1957) στα μπεντένια του μεγάλου Κάστρου.
-ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ.
Φράση σε κεφαλαία ελληνικά γράμματα στον τάφο του Τζιμ Μόρισον (1943- 1971), στο Παρίσι.
Ενεργώ σύμφωνα με τη συνείδηση μου: Στάση ζωής που υιοθέτησαν και επιδοκίμασαν οι Στωικοί φιλόσοφοι. H φράση ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ γράφτηκε στον τάφο του Τζιμ Μόρισον αφού ο τραγουδιστής των Doors, έπραττε στη σύντομη ζωή του, ότι του υπαγόρευε η συνείδησή του, ο προσωπικός του θεός (Δαίμων).
Ταφές στην αρχαία Ελλάδα και η βαθιά γνώση του θέματος από την Σιμπόρσκα.
Στην αρχαία Ελλάδα εθεωρείτο μεγάλη ύβρις να μείνει ένα σώμα άταφο. Τα νεκρικά μνημεία των προγόνων τα περιέβαλλαν με σεβασμό. Μεγάλη σημασία έδιναν στη μνήμη των νεκρών. Η ανέγερση σπουδαίων ταφικών μνημείων απέβλεπε στην προβολή του ατόμου και της οικογένειάς του. Όλα τα μεγάλα γένη της Αττικής τιμήθηκαν κατά την αρχαϊκή εποχή με τα ωραιότερα και σπουδαιότερα ταφικά μνημεία. Τα πλουσιότερα κτίστηκαν αργότερα για ηγεμόνες, τοπικούς μονάρχες και Μακεδόνες στρατηγούς. Στον Κεραμικό έχει διασωθεί μεγάλος αριθμός ταφικών μνημείων. Οι συνηθισμένες ταφικές στήλες είναι απλές κατασκευές τριπλής διάρθρωσης: βάση – κορμός – επίστεψη, και έχουν μεγάλο αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό ενδιαφέρον. Η επίστεψη με αγάλματα σφιγγών είναι συνηθισμένη αφού οι σφίγγες έχουν άμεση σχέση με τον Άδη. Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών εκτίθενται τέτοιες στήλες που είναι αριστουργήματα γλυπτικής.
1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.
2*. Στη μνήμη του αξέχαστου ανεψιού Γιάννη Λιοδάκη.
Ουκ ήσο, εγένου, ουκ εί, και ού μέλι σοι.
