Η ανάγκη του βασικού εγγυημένου εισοδήματος

Οι άνθρωποι φαίνεται να θέλουν και να μη θέλουν ταυτόχρονα την ισότητα, αλλά ελάχιστοι αρνούνται την ανάγκη για δικαιοσύνη. Ο Καστοριάδης έχω την εντύπωση ότι ανέφερε επ’ αυτού πως καθώς δεν μπορεί να αξιολογηθεί ποτέ η πραγματική, κοινωνική συνεισφορά ενός εργαζόμενου, καλύτερα ας παίρνουμε όλοι τα ίδια (ως μια λύση στο πρόβλημα).

Το να αποφασίσουμε συλλογικά ότι εναντιωνόμαστε παντοτινά στη φτώχεια και την αναξιοπρέπεια θα ήταν βέβαια κάτι εντελώς αντιαμερικανικό, καθώς θα ήταν σαν να λέμε (για ορισμένους) ότι δεν δίνονται επαρκή κίνητρα στους ταλαντούχους ή στους άριστους. Λες και οι άριστοι επιβεβαιώνονται, όχι από την επιτυχία τους, αλλά από τη συγκριτική αντίθεση ανάμεσα στη δική τους άνοδο και τη φτώχεια των πολλών. Είναι επιπλέον δύσκολο, καθώς έχουμε ποτιστεί από υπερβολική δόση «αμερικανιάς» (χαιρετιόμαστε ακόμα και αμερικάνικα, όπως είπε κάποτε σε μια εκπομπή ο Ρένος Αποστολίδης).

Σε επίπεδο (κυνικού) μάρκετινγκ, το βασικό εισόδημα μπορεί να αποτελέσει μια καινοτομία χωρίς προηγούμενο. Σκεφτείτε να είμαστε η πρώτη χώρα στην Ιστορία που θεσμοθέτησε την επίσημη ακύρωση της φτώχειας – η ίδια χώρα που λέγεται ότι εφηύρε τη δημοκρατία.

Αποφάσισε δηλαδή ότι από εδώ και πέρα δεν θα είναι ανεκτές η ανέχεια και η έλλειψη αξιοπρέπειας για κανέναν και καθεμία. Δεν θα μπορεί κανείς να εκβιάζει (άμεσα και έμμεσα) μια φτωχή μητέρα, ουδείς θα κάνει μια αναξιοπρεπή, ανούσια δουλειά, απλά για να επιβιώσει. Πώς θα γίνει αυτό, θα διερωτηθούν πολλοί; Πολύ απλά ή εξαιρετικά δύσκολα… Με ριζική ανακατεύθυνση των δαπανών και της αφανούς φιλοσοφίας τους.

Αυτό που συμφωνείται είναι ένας «ουσιαστικός κομμουνισμός» της βάσης και όχι της κορυφής. Κάθε άτομο δικαιούται έναν βασικό μισθό, γιατί μετέχει της ανθρώπινης/κοινωνικής ζωής που είναι ιερή. Ας δοθεί επιτέλους ουσιαστικός χρόνος στα άτομα. Ας αποφασίσουν τι θέλουν να κάνουν με τις ζωές τους, χωρίς να τους πιέζει ο χρόνος και οι άλλοι που έχουν λύσει (ή νομίζουν ότι έχουν λύσει) το πρόβλημά τους.

Ας δοθεί χώρος και χρόνος στην τέχνη, την έρευνα, την αθώα, ανθρώπινη δραστηριότητα. Είναι η πρώτη φορά που έχουμε τη γνώση, την τεχνολογία και τους πόρους να το κάνουμε. Και όχι, δεν θα γίνουν όλοι τεμπέληδες. Δεν υπάρχουν τεμπέληδες στην ανθρωπότητα, υπάρχουν νωθροί και είναι ελάχιστοι. Οι άνθρωποι πάντα τείνουν να ασχολούνται με κάτι για να «γεμίσουν» υπαρξιακά, από την κατασκευή, τη χειροτεχνία, την καλλιτεχνία κ.ά. Ακόμα κι αν δεν υπάρχει «αντίκρισμα στην αγορά», που το μόνο που σημαίνει ότι πολλοί καταναλωτές (σαν και αυτούς) δεν θεωρούν κάτι «winning» εκείνη τη στιγμή, ό,τι και να σημαίνει αυτό.

Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 01/11/2021.