«Οταν σφίγγουν το χέρι…»

Ισως λίγοι/ες πρόσεξαν την τιμή που απέδωσε η φοιτητική πορεία κατά της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής στον Μίκη Θεοδωράκη, τραγουδώντας μετά από χρόνια τραγούδια του, στον μεγάλο καταγραφέα της Ζώσας Μνήμης, στον δρόμο. Κι ο ίδιος, σαν να το ήξερε και παρά την περιήγηση των τελευταίων χρόνων να παρέδωσε τη Μνήμη του στο ΚΚΕ, χαλώντας το αφήγημα που (και με ευθύνη του) αρκετοί -μπερδεύοντας την απόπειρα ενότητας του λαού με την πολιτική άφεση σε εξουσίες-, προσπάθησαν να χτίσουν.

Τώρα λοιπόν, που ως «πρώτος απολογισμός του νέου εξεταστικού συστήματος» σύμφωνα με το υπεράνω πάσης αντιπολιτευτικής υποψίας «Βήμα» υπάρχουν τμήματα που κλείνουν, «άδειες αίθουσες σε πανεπιστήμια, ΑΕΙ που πιθανά δεν φτάνουν την πληρότητα του 50% των θέσεων εισακτέων τους και 29 τμήματα με πρωτοετείς κάτω των 30 ατόμων», με το αιτιολογικό πως δεν είμαστε όλοι ίδιοι και η εκπαιδευτική κατανομή πρέπει να καθρεφτίζει τον καταμερισμό της εργασίας και την κοινωνική ιεραρχία, τώρα που το νεοφιλελεύθερο κράτος, παγκόσμια, γίνεται όλο και πιο μινιμαλιστικό, αφού δεν συναρτά την κερδοφορία του από την καταναλωτική δυνατότητα των εργαζομένων, δημιουργώντας όλο και περισσότερο συσσωματώσεις πληθυσμών που κυριολεκτικά «περισσεύουν», ευνόητο είναι πως η εκπαίδευση βάλλεται, σε έναν ραγδαία εκφασιζόμενο πλανήτη.

Αλλωστε, οι αρχές της επίδοσης και της ανταγωνιστικότητας παραμένουν βασικοί του άξονες, αποκρύβοντας πίσω από το ιδεολόγημα «του ανοιχτού δρόμου για κάθε ικανό άτομο» το πλήθος των αφετηριακών, εξωσχολικών, ανισοτήτων. ‘Η, όπως έλεγε ο Μπουρντιέ, χρειάζεται το (δήθεν) «δίκαιο» σχολείο για τη διαιώνιση της αδικίας.

Η πρόσβαση όμως στην εκπαίδευση δεν χαρίστηκε από τις κυρίαρχες τάξεις, «παρότι η θεσμοθέτησή της μετά από σκληρούς κοινωνικούς αγώνες ενίσχυε μακροπρόθεσμα το σύστημα», όπως ο Μπάμπης Κουρουνδής θυμίζει. Είναι χαρακτηριστική η απάντηση που δόθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1956 από τον υπουργό Οικονομικών της ΕΡΕ, Θηβαίο, σε φοιτητή που τον ρώτησε «Να μη σπουδάσουμε και ‘μεις οι φτωχοί;» «Ας γεννιόσαστε πλούσιοι».

Τότε ξέσπασε ένα από τα μεγαλειώδη κινήματα για την παιδεία που έχουν σημαδέψει αυτόν τον τόπο. Τώρα που η κυβέρνηση καμαρώνει πετώντας τους απόκληρους απ’ έξω, την ίδια ώρα που ανοίγει διάπλατα τις πόρτες των κολεγίων για όσους κι όσες μπορούν, τώρα που στα βήματα των αγώνων του παρελθόντος για δημόσια αγαθά, όπως η Υγεία και η Παιδεία, ένα νέο κίνημα ενδέχεται να γεννηθεί, ντυμένο (και) με τη μουσική του Μίκη, είναι καιρός να θυμηθούμε την παρατήρηση του A. Μπίβαν, ότι, όποτε o καπιταλισμός παινεύεται για το κράτος πρόνοιας «επιδεικνύει παράσημα σε μάχες που έχει χάσει».