Η σπουδαιότερη ανθρώπινη μάχη του άμεσου μέλλοντος

«Αν το κλίμα ήταν τράπεζα, θα το είχατε ήδη σώσει»

(Ούγκο Τσάβεζ το μακρινό πια 2009)

Nα, λοιπόν, που το φετινό καλοκαίρι λίγο μετά τα μέσα του μας προγραμμάτιζε έναν από τους σημαντικότερους καύσωνες των τελευταίων δεκαετιών στην Ελλάδα. Νομίζω πως σχεδόν όλοι αιφνιδιαστήκαμε. Σε τέτοιες περιπτώσεις πρώτα έρχεται η πρώτη αναφορά, σαν ένα μακρινό μαντάτο, στο οποίο όμως δεν δίνει σημασία κανένας. Σιγά σιγά αποσαφηνίζεται πως όντως «κάτι τρέχει» και αρχίζουν οι πιο ενδελεχείς ενημερώσεις. Υπάρχουν, βέβαια, και κάποιοι που εκμεταλλεύονται τις περιστάσεις και εκείνοι που θέλουν να ενημερώσουν πραγματικά. Πολλές φορές το μεγάλο ζητούμενο δεν είναι η ίδια η είδηση, το γεγονός, αλλά και ο τρόπος που παρουσιάζεις κάτι τόσο σημαντικό όπως θερμοκρασίες ισχυρού καύσωνα για πολλές συνεχόμενες ημέρες (και νύχτες…).

Κάποια στιγμή αρχίζει να ζεσταίνει και καταλαβαίνεις πως έπεται ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της θερμοκρασίας. «Τα πιο δύσκολα δεν έχουν έρθει ακόμα»… Τότε συνειδητοποιείς πως υπάρχει θέμα, πολύ σοβαρό…, και πρέπει να φροντίσεις να προφυλαχθείς. Να δεις πώς θα τη βγάλεις καθαρή, με λίγα λόγια. Με το πέρασμα των ημερών αποσαφηνίζονται και τα πραγματικά δεδομένα, καθώς οι προβλέψεις είναι χρονικά πιο κοντινές και η αρχική ψυχολογική προετοιμασία του πληθυσμού επιτρέπει περαιτέρω «βάθεμα» στην πληροφορία.

Ο καύσωνας κάποια στιγμή είναι εδώ για τα καλά. Ο συγκεκριμένος διεκδικεί περίοπτη θέση ανάμεσα στους «συγγενείς» του, γιατί είναι και διαρκείας και με πολύ μεγάλες θερμοκρασίες. «Καυσωνάρα» που θα έλεγε και κάποιος πιτσιρικάς… Δεν γλιτώσαμε τουλάχιστον το ένα από τα δύο στοιχεία. Συνδυασμός που ανατριχιάζει, λοιπόν, αλλά και που μοιράζει και τις «διαφημιστικές κάρτες» της κλιματικής κρίσης. Αν θέλουμε να είμαστε διορατικοί, θα πρέπει να εστιάσουμε στο δεύτερο…

Πια, έχουμε εμπειρίες από καύσωνες, πυρκαγιές και πλημμύρες. Δυστυχώς, θα γίνουν περισσότερες αυτές οι εμπειρίες τη δεκαετία που διανύουμε…  Όσον αφορά στη ζέστη θυμόμαστε τον καύσωνα του 2007 και ανατριχιάζουμε. Σκεφτόμαστε αυτόν που έλαβε χώρα το 2017 και προβληματιζόμαστε σφοδρά. Και ενώ βιώνουμε αυτόν τον απίστευτο του 2021 η σκέψη πάει στο 2025, στο 2028 (τυχαίες χρονολογίες) και εκεί είναι που μας λούζει πραγματικά κρύος ιδρώτας. Ο οποίος δεν μας δροσίζει, αλλά λειτουργεί ως συνειδησιακό προσάναμμα.

Τι έπεται; Είμαστε έτοιμοι να το αποδεχτούμε και να το αντιμετωπίσουμε επαρκώς; Είναι ξεκάθαρο πως δίπλα σε όλα τα άλλα, υγειονομικά (η πανδημία δεν έχει τελειώσει ακόμα…), εργασιακά, οικονομικά, ψυχολογικά, διαπροσωπικά και πάει λέγοντας, θα υπάρχει και η σπουδαιότερη ανθρώπινη μάχη του άμεσου μέλλοντος: η προσπάθεια για έγκαιρη σταθεροποίηση του κλίματος μέσω της όσο το δυνατόν ηπιότερης βιώσιμης έκφανσης της κλιματικής αλλαγής που ξεκίνησε και δείχνει τα δόντια της. 

Και αν κάποιοι έγκυροι γνώστες, προερχόμενοι από την εγχώρια επιστημονική κοινότητα που διακρίνεται διεθνώς, προσπαθούν να εμφανιστούν αισιόδοξοι πως η ανθρωπότητα θα νικήσει, και πως θα μπορέσει στον… 22ο αιώνα να γυρίσει το κλίμα στα επίπεδα που ήταν πριν ξεκινήσει αυτή η ξέφρενη κούρσα προς την ημι-καταστροφή (δηλαδή στο 1990…), στο σήμερα δεν υπάρχουν περιθώρια για χάσιμο χρόνου. Δεν αρκεί οι μετεωρολόγοι να μας ενημερώνουν έγκαιρα για το τι καιρικό έρχεται κάθε φορά, γιατί αυτό θα έρθει και θα επιβάλλει τους όρους του πέρα από τις προθέσεις μας. Δεν αρκούν οι αναλύσεις και οι προτροπές των κλιματολόγων. Δεν αρκούν οι νέες κατευθύνσεις της εκτελεστικής εξουσίας. Δεν αρκούν οι σχετικές συνεντεύξεις των θεσμικών ηγητόρων. Δεν αρκούν οι υπεύθυνες ατομικές στάσεις των ευαισθητοποιημένων. Δεν αρκεί να συζητάμε ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αυτό το θέμα και τις προεκτάσεις του…

Χρειάζονται όλα αυτά μαζί και κυρίως κάθε λίγο και λιγάκι το σημαντικότερο: δημόσια και αληθινή καταγραφή του πώς προχωράει το μέτωπο της αντιμετώπισης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου. Και φυσικά εντατικός έλεγχος στους αρμόδιους για το αν πιάνουν με τις ενέργειές τους τους στόχους. Αν δεν γίνουν αυτά τα δύο τελευταία, θα χάνουμε πολύτιμο χρόνο. Πολλοί καταλαβαίνουν πως δεν έχουμε αυτήν την πολυτέλεια. Και αυτό δεν πρέπει να το αφουγκραζόμαστε μονάχα όταν το θερμόμετρο δείχνει 40 και πάνω, όταν τα σπίτια μας βράζουν, όταν η θερμοπληξία παραμονεύει στη γωνία, όταν τα sites και οι τηλεοράσεις παρουσιάζουν τα φαινόμενα με δυνατούς τίτλους. Αλλά, σε ανύποπτο χρόνο. Εκεί που για να εξασφαλίσουμε πως και στο μέλλον θα έχουμε χαρές και περιβαλλοντικά ευεργετήματα, χρειάζεται συντονισμένος, καθολικός και αδυσώπητος πόλεμος για τη σωτηρία του πλανήτη. Τα λόγια στέρεψαν, αφού πρώτα «αφυδατώθηκαν»… 

Στο παρόν μόνο έργα και απολογισμοί, αλλά και λογοδοτήσεις από όσους επιμένουν να βάζουν νάρκες στα θεμέλια του κοινού μέλλοντος… Αυτοί μπορεί να βρίσκονται στα γραφεία μίας εταιρείας ορυκτών καυσίμων, μπορεί να έχουν το μανδύα του επιστημολόγου, αλλά ενδεχομένως να τους συναντάμε και σε γεωστρατηγικής υφής κέντρα που χαίρονται για παράδειγμα που η Αρκτική μπορεί να γίνει σύντομα χώρος γρηγορότερης και φθηνότερης θαλάσσιας διέλευσης πάσης φύσεως υλικών. Η έννοια του «εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας» στα επόμενα χρόνια θα λάβει διαφορετική χροιά, θαρρώ… Σκληρή και ανεδαφική αυτή η τελευταία φράση; Οι ίδιες οι συνθήκες παγκόσμιου συναγερμού της προσδίδουν «πιστοποιητικό εμβολιασμού» ως προς την ουσία του πράγματος…

ΥΓ. Θα κάνουμε και φέτος την καθιερωμένη καλοκαιρινή παύση από αυτά τα κείμενα. Θα επανέλθουμε μετά το Δεκαπενταύγουστο. Το κείμενο αυτό γράφεται ενώ η περιοχή που βρίσκομαι είναι για τα καλά παραδομένη και αυτή στα θέλω του καύσωνα. Ας ελπίσουμε πως σε δύο εβδομάδες περίπου τα μόνα καυτά θα είναι τα μέτωπα που θα επιλέξουμε να σχολιάσουμε.