Η ΑΚΙΝΗΤΗ περιουσία αποτελούσε για το ελληνικό νοικοκυριό, ιστορικά, ένα ασφαλές καταφύγιο για τις περιόδους οικονομικής κρίσης. Η ανθεκτικότητα των τιμών των ακινήτων κατά την τρέχουσα υγειονομική κρίση αποτελεί ακόμα μία δικαίωση για την εδραιωμένη εμπιστοσύνη των νοικοκυριών στην αγορά ακινήτων. Πράγματι, με βάση τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, η ετήσια μεταβολή των τιμών των διαμερισμάτων το 2020 και το πρώτο τρίμηνο του 2021 ήταν 4,3% και 2,6% αντίστοιχα, ενώ οι τιμές των γραφείων και των καταστημάτων υψηλών προδιαγραφών αυξήθηκαν το 2020 κατά 1,2% και 2,1%. H σχετική ανθεκτικότητα της αγοράς ακινήτων στη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης, πέρα από τους ρυθμούς αύξησης των τιμών, επιβεβαιώνεται και από τις εξελίξεις που καταγράφονται στα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για την οικοδομική δραστηριότητα και τις επενδύσεις σε κατοικίες (αύξηση 15,6% το 2020).
Παρά την ανθεκτικότητα των τιμών, η υγειονομική κρίση προκάλεσε σημαντικές ανακατατάξεις που θα επηρεάσουν την πορεία της αγοράς ακινήτων μεσοπρόθεσμα. Εκτός από τη μεγάλη συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας το 2020, η οποία συγκεντρώθηκε δυσανάλογα σε ορισμένους κλάδους (τουρισμός, μεταφορές, εστίαση κ.α.), είχαμε δυναμική επέκταση του ηλεκτρονικού εμπορίου, του ψηφιακού μετασχηματισμού και της εργασίας από το σπίτι, αλλά και διοικητικό «κούρεμα» των μισθωμάτων για επαγγελματικούς χώρους. Οι επιπτώσεις της πανδημίας στην αγορά ακινήτων χαρακτηρίζονται από διαφορετική ένταση ανάλογα με τη χρήση του ακινήτου (οικιστικό, επαγγελματικό κ.λπ.), την τοποθεσία του, το μέγεθός του, την παλαιότητα και τα άλλα χαρακτηριστικά του. Η αγορά σήμερα προσπαθεί να βρει το νέο σημείο ισορροπίας, καθώς συνεχώς διαμορφώνονται νέες συνθήκες και όροι λειτουργίας με τη σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα, ενώ παραμένουν ακόμα αβεβαιότητες, κυρίως σε σχέση με την εξέλιξη της υγειονομικής κατάστασης που αναμένεται να επηρεάσει την οικονομική δραστηριότητα τα επόμενα τρίμηνα. Οι απώλειες που προκάλεσαν η πανδημία και το κόστος των παρεμβάσεων για τον περιορισμό των επιπτώσεών της δεν θα εξαφανιστούν ως διά μαγείας μόλις τελειώσει η πανδημία, αντίθετα θα αναδείξουν τις έντονες ασυμμετρίες μεταξύ κλάδων, νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ του αναμενόμενου πορεία της οικονομικής δραστηριότητας κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους έχει δημιουργήσει ιδιαίτερα θετικές προσδοκίες και για την αγορά ακινήτων, οι οποίες φαίνεται ότι, έως έναν βαθμό, έχουν υπερεκτιμηθεί. Οπως επισημαίνεται στην πρόσφατη έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής, παρά την ικανοποιητική πορεία των εμβολιασμών στη χώρα μας, η αποτελεσματικότητα των περιοριστικών μέτρων και της νοσοκομειακής περίθαλψης παραμένει σχετικά χαμηλή, με αρνητικές οικονομικές συνέπειες που εκδηλώνονται κυρίως μέσω του τουρισμού. Η ελκυστικότητα της Ελλάδας ως προορισμού και οι περιορισμοί που θέτουν τα κράτη προέλευσης στους πολίτες τους που ταξιδεύουν στη χώρα μας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την υγειονομική της εικόνα. Πάντως, η πλήρης επάνοδος του τουρισμού στο προ της πανδημίας επίπεδο φαίνεται ότι θα καθυστερήσει περισσότερο από ό,τι αρχικά είχε εκτιμηθεί. Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν τη ζήτηση και τις επενδύσεις από το εξωτερικό και, μαζί με τις άλλες προκλήσεις και αβεβαιότητες που παραμένουν, μας επιβάλλουν μία πιο ορθολογική διαχείριση των προσδοκιών μας σε σχέση με τις εξελίξεις στην αγορά ακινήτων τα επόμενα τρίμηνα. Ας μην ξεχνάμε ότι η ισχυρή δυναμική της αγοράς, η οποία καταγράφηκε πριν από την υγειονομική κρίση, βασίστηκε κυρίως στην εξωτερική επενδυτική ζήτηση και στον τουρισμό. Επιπλέον, η επανεκκίνηση των πλειστηριασμών ακινήτων από τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, αλλά και η προσπάθεια διάθεσης των ακινήτων που έχουν ήδη στην κατοχή τους οι εμπορικές τράπεζες αναμένεται να επηρεάσουν την προσφορά μεσοπρόθεσμα. Κατά συνέπεια, οι αυξημένες προσδοκίες που έχουν καλλιεργηθεί σήμερα για δυναμική ανάκαμψη της αγοράς ακινήτων και αυξήσεις τιμών θα πρέπει κάπως να μετριαστούν. Εχουν μάλιστα δημιουργήσει ήδη δυσλειτουργίες στην αγορά, καθώς τους τελευταίους μήνες καταγράφονται υπαναχωρήσεις από μερίδα πωλητών από συμφωνημένες αγοραπωλησίες ακινήτων.
Η ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ μας για την ελληνική κτηματαγορά έχει βάσιμα ερείσματα, αλλά πρέπει να αποφεύγονται οι υπερβολές. Μετά την οριστική αποκατάσταση των υγειονομικών δεδομένων και την άρση των όποιων αβεβαιοτήτων ως προς την επανεμφάνιση ενός νέου κύματος της πανδημίας, η ελληνική αγορά ακινήτων εκτιμάται ότι θα προβάλει και πάλι ως μια αξιόλογη επενδυτική ευκαιρία.
* Πρώην υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος
-320x213.jpg)
