Δρόμοι και μονοπάτια

Ο φίλος μου ο Πάνος βρέθηκε για λίγες μέρες στα πατρογονικά εδάφη. Κι όχι στο χωριό, αλλά σε μια εξοχή, μακριά από τον κόσμο. Πήρε το παμπάλαιο αγροτικό αυτοκίνητο του πατέρα του και ακολούθησε παλιούς, μικρούς, αγροτικούς δρόμους και μονοπάτια. Τη μεγάλη διαδρομή που έκανε την αποτύπωσε πάνω στον χάρτη του νησιού και με τη βοήθεια του πατέρα του ονομάτισε τις αγροτικές περιοχές που περιηγήθηκε και την ανάρτησε στο διαδίκτυο. Με έκπληξη διαπίστωσε ότι κάθε περιφέρεια χωρίζεται σε μικρότερες.

Ενας μικρός χείμαρρος, ένας βράχος, μια συστάδα πρίνων, τα υπολείμματα τοίχου ενός ξωκλησιού είναι τα εσωτερικά όρια, τα αγροτικά τοπόσημα, τα οποία ορίζουν αυτές τις περιοχές. Τι άραγε συμβολίζουν, τι θέλουν να μας πούνε αυτά τα ονόματα, από πού προέρχονται οι λέξεις; Ποιος άγνωστος αγρότης, τσομπάνης, έκανε, χωρίς να το γνωρίζει, άτυπα, χρέη επιτροπής ονοματοδοσίας; Μπριγιάν, Κουκότς, Στρουβίγλια, Παλίκαρ, Καφουρίνα, Ρουμάνα, Λουλούδια, Κούμαρ, κι άλλα ονόματα καταγράφτηκαν στον χάρτη της νοτιοανατολικής Λέσβου. Τώρα θα αρχίσει η αναζήτηση της ετυμολογίας, της ερμηνείας των λέξεων.

Αυτούς τους δρόμους και τις περιοχές όλο και λιγότεροι άνθρωποι τους διαβαίνουν. Οσο δύσβατη κι απομακρυσμένη είναι η περιοχή τόσο μικρότερη είναι η χρονική παραμονή σ’ αυτή. Ισα ίσα να μαζευτούν οι ελιές, όποτε έχει παραγωγή. Κάποιοι άλλοι τις περιηγούνται, με ποδήλατα, μηχανές, αλλά και με τα πόδια για αναψυχή. Ο άνθρωπος απομακρύνεται από τη γη και τις δυσκολίες της. Τώρα φυτεύουν ανεμογεννήτριες και ηλιακά κάτοπτρα. Ευτυχώς παραδίπλα νέοι αγρότες σκύβουν στη γης κι ακούνε την αιώνια φωνή της.

Στους διαδικτυακούς αναγνώστες, από κάθε σημείο της χώρας, ακόμα κι απ’ την Αυστραλία, ήρθαν αναμνήσεις από τα παλιά. Μεσήλικες και ηλικιωμένοι θυμήθηκαν τα μικράτα τους. Τότε που κατοικούσαν τον χειμώνα στα μικρά αγροτόσπιτα πολυμελείς οικογένειες, για να μαζέψουν τις ελιές· τη δύσκολη διαμονή, τις ελλείψεις και δυσκολίες. Από κει πήγαιναν, ποδαρόδρομο αρκετά χιλιόμετρα, στο σχολειό του χωριού που ανήκαν διοικητικά. Θυμήθηκαν τους καλούς δασκάλους, την αυστηρή δασκάλα. Την παγωνιά μετά τόσο περπάτημα στα βουνά, το απαραίτητο λιόξυλο που κουβάλαγαν για τη σόμπα της τάξης. Οι φωτογραφίες που συνόδευαν το δημοσίευμα έφεραν άλλες μνήμες. Τον γάμο των γονιών, κάποιου, στο ξωκλήσι της Αγιά Παρασκευής· όχι από ρομαντική διάθεση, αλλά γιατί δεν είχαν την οικονομική άνεση! Εκεί βαφτίστηκε κάποια κυρία, γιατί ήταν τάμα της οικογένειας και για να ξεπεραστεί κάποιο κακό, παλιό γεγονός.

«Καλά που μας έδειξες τα κτήματά μας στον χάρτη, γιατί σήμερα δεν ξέρουμε πού βρίσκονται», εξομολογήθηκε άλλος. Υποσχέθηκε το καλοκαίρι να επισκεφτεί την περιοχή. Να βαδίσει στους δρόμους και στα μονοπάτια της γενέτειρας, αλλά και σε αυτά των πίσω χρόνων.

* συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας