Ας δεχτεί κανείς πως η ζωή διάγεται με, επί και διά υποθέσεων εργασίας. Δηλαδή με αυτό το νεωτερικό αξίωμα του ορθολογισμού: υποθέσεις εργασίας για τη ζωή, που μέλλει να δοκιμαστούν και, ίσως, να αποδειχτούν ορθές, άρα και έγκυρες. Ποιος κρίνει τις δοκιμασίες και τις ορθότητες των περί του βίου υποθέσεων, αφού υπάρχει αυτό το «ίσως» της ορθότητάς τους; Αφελής η ερώτηση, θα απαντήσει εκείνος που του έμαθαν ότι η ζωή του έχει αυτονόητες υποθέσεις εργασίας και μ’ αυτές πορεύεται. Το ζήτημα, όμως, τίθεται ως τέτοιο, δηλαδή ως επίδικο, από τη στιγμή που ένας αφελής θα ρωτάει «για ποια ζωή γίνεται λόγος», άρα, με ποιες υποθέσεις εργασίας θα διαλέξουμε να μιλήσουμε και για ποιου είδους και τρόπου ζωή; Αυτός ο αφελής θα μπορούσε να είναι, φέρ’ ειπείν, ο «Αιμίλιος» του Ρουσό, πριν υπογράψει το «Συμβόλαιο».
Ομως, και αφού το υπέγραψε, συνεχίζει, αμετανόητα αφελής και παράξενος, να απορεί. Και με αυτή την παράξενη αφέλεια της απορίας, που φτάνει ελεύθερη μέχρι το απονενοημένο, πορεύτηκε η ιστορία τής πάντα διαφιλονικούμενης εγκυρότητας των περί του δέοντος βίου υποθέσεων. Τα πάντα σχεδόν, και όχι μόνο στη νεωτερικότητα, κρίθηκαν στο ασύμμετρο ισοζύγιο ισχύος ανάμεσα στον λόγο μιας ζωής-που-μέλλει-να-υπάρξει και στον λόγο του αβίωτου παρόντος των κάθε λογής και πλείστων ζώντων. Αυτού του πλήθους, αυτού του υποκειμένου εγκλήσεων ως δούλου, πληβείου, μέτοικου, υποτελούς, υπηκόου, ή ως δισυπόστατης ύπαρξης ενός ατόμου-πολίτη στην πρώιμη φιλελεύθερη πολιτεία και την ύστερη «μαζική δημοκρατία».
Αυτού του πλήθους ο λόγος περί του δέοντος βίου θα είναι πάντα ά-κριτος, ά-λογος, ά-κυρος, για όσους τάσσονται στην πλευρά ενός μοναδικά κυρίαρχου λόγου. Του λόγου που καθιδρύεται, με ποικίλους τρόπους, ως «Ο Λόγος», από παντός είδους και μορφής εκπροσώπους μικρών και μεγάλων, εγκόσμιων ή υπερκόσμιων εξουσιών. Πολύτροπες, βέβαια, είναι και οι αμφισβητήσεις αυτής της κυριαρχίας του μοναδικού Λόγου, ορίζοντάς τον ως απλό και γυμνό λόγο Εξουσίας προς κατεδάφιση. Από τον «Σπάρτακο» και τον «Πόλεμο των Χωρικών», την Αναγέννηση και τη Μεταρρύθμιση, τους Ισοπεδιστές και τους Σκαφτιάδες, τους «αβράκωτους», τους μπλανκιστές, τους «λουδίτες» και τους «Χαρτιστές», μέχρι την Κομμούνα του Παρισιού, την Οκτωβριανή Επανάσταση, την Κομμούνα της Κροστάνδης, τη CNT του Ισπανικού Εμφυλίου, τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, την «Τρίτη Επανάσταση» του Μάρεϊ Μπουκχίν. Είναι όλα τούτα οι στιγμές-συμβάντα στην ιστορία της πράξης των «από τα κάτω», για το ποιοι, ως προς τι και πώς θα ορίζονται οι έγκυρες, ορθές, άρα και επιβεβλημένες, περί του δέοντος βίου υποθέσεις. Και αυτές οι στιγμές-συμβάντα είναι ακατάπαυστες, ακαριαίες και κατά κανόνα αιματηρές.
Και σήμερα, σε μια εποχή συστημικά εγγενούς πανδημίας, είναι εξαιρετικά σύγχρονα, θα ‘λεγε κανείς (ποιος;) επίκαιρα, αυτά τα συμβάντα-ακαριαίες πράξεις αξιοβίωτης ζωής – όσο κι αν οι ιστορικοί τα διαπραγματεύονται σε μια «μακρά διάρκεια» της ιστορίας. Πώς αλλιώς, όμως, θα μπορούσε να υπάρχει το ακαριαίο συμβάν-πράξη, αν δεν έστεκε, από μόνο του, ως λόγος περί βίου, έμφορτος ανείπωτου παρελθόντος και άδηλου μέλλοντος;
Το ακαριαίο της σύγκρουσης για μια αξιοβίωτη ζωή φαίνεται να είναι, πλέον, το επίδικο αντίστροφο του ύστερου νεωτερικού. Αυτού που καθιδρύει την αντίθεση ανάμεσα στη λατρεία ενός, και μόνον ενός, ναρκισσιστικού, υγιούς εαυτού-κορμιού, και στην αποφυγή του ανονόμαστου, αποδιωκτέου σωρού μιαρών, λεπρών, μολυσμένων. Από COVID, ή οποιαδήποτε μέλλουσα αρρώστια, που παρίσταται πλέον ως πάντα και παντού επικρεμάμενη υπό καθεστώς θανατοπολιτικής. Ο ούτως ή άλλως επίμαχος λόγος για τη συνθήκη ύπαρξης των ανθρώπων αρχίζει να εκτίθεται και να ομιλείται υπό τον ριζικά αντιφατικό λόγο των επιλογών της σημερινής εξουσίας μεταξύ ενός προτιμησιακά αξιο-βίωτου και ενός μεροληπτικά αξιο-θάνατου ανθρώπου. Και αυτός ο αντιφατικός εξουσιαστικός λόγος για τη βιωτή των ανθρώπων, σε συνθήκες καταστολής «συμβολαίου» για τον κοινό βίο τους, δεν βρίσκει τη ριζική άρνησή του.
Κι όμως. Θα έπρεπε να υπάρχει ένα έστω, αλυσιτελές φαντασιακά, συλλογικό υποκείμενο που να μετράει τη διαφορά και την ομοιότητα: ανάμεσα στη ναζιστική «Εκλειψη του Λόγου» και έναν υστερο-νεωτερικό ολοκληρωτικό λόγο περί άψυχων και θνήσιμων ατομικών «εαυτών». Αρκεί, για να πάρει κανείς ένα μέτρο αυτού του λόγου, να σταθεί μπροστά σε μια τηλεόραση. Σε ζωντανή μετάδοση, παρελαύνει ως αυτονόητη μια μακάβρια «μικροφυσική της εξουσίας»: πτώματα covid, εντατικές διασωλήνωσης, άμοιροι-απέλπιδες κάποιας σωτηρίας, μελλούμενοι νεκροί, προβολές εξέλιξης της πάνδημης αρρώστιας σε μια καθηλωμένη μαζική ψύχωση για το επικείμενο κακό.
Ολες αυτές οι αναιρέσεις των περί κοινής ευζωίας υποθέσεων, υπό ανελέητα αβίωτο υστερο-καπιταλισμό. Ποιοι θα μπορούσαν, άραγε, να αναλάβουν την αναίρεση των αρνήσεων της ίδιας της ζωής;
