H Κυπριακή Ανοιξη μπορεί να περιμένει…

Στις 30 Μαρτίου με φόντο έναν ανθισμένο κήπο ο τέως Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί και η σύζυγός του Μεράλ, γνωστή ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα, βγάζουν μια φωτογραφία. Ο Ακιντζί την αναρτά στο Facebook και γράφει: «Ας μη χάσουμε την ελπίδα μας. Να την κρατήσουμε ζωντανή όπως τα λουλούδια που ανθίζουν την άνοιξη. Ακόμα και το πιο πυκνό σκοτάδι το διαδέχεται το φως». Ο Ακιντζί με πολιτικές κινήσεις διαμηνύει ότι δεν θα μείνει στο περιθώριο και ενθαρρύνει τους Τουρκοκυπρίους να παραμείνουν στον αγώνα για την επανένωση του νησιού. Μόνη εφικτή λύση, η Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ).

Η αναδιοργάνωση της προοδευτικής Τουρκοκυπριακής Κοινότητας δεν είναι εύκολη και συναρτάται ευθέως από το άλλο… μισό, τη θέληση της Ελληνοκυπριακής Κοινότητας να εργαστεί με ειλικρίνεια για την ομοσπονδιακή επίλυση. Εξαρτάται βεβαίως και από τις προθέσεις της Τουρκίας ισορροπώντας σε ένα τεντωμένο σχοινί. Αλλά είναι πια αποδεδειγμένο ότι σε πολύ δύσκολες περιόδους το προοδευτικό ρεύμα των Τουρκοκυπρίων, όταν υπάρχει δυναμική επίλυσης, δείχνει ισχυρή αντοχή και γίνεται πλειοψηφία. Υπάρχει λοιπόν ελπίδα;

Εν όψει της Διάσκεψης της Γενεύης ο Οζντίλ Ναμί, διαπραγματευτής μέχρι το Κραντ Μοντανά -δίπλα στον Ακιντζί και προηγουμένως στον Μ.Α. Ταλάτ-, δηλώνει στον γράφοντα: «Οι προσδοκίες είναι πολύ χαμηλές, κανένας δεν περιμένει κάτι σημαντικό, κάτι θετικό να συμβεί. Ο Ν. Αναστασιάδης δεν πείθει τους Τουρκοκυπρίους ότι ενδιαφέρεται για τη ΔΔΟ. Δεν ακολουθεί μια αποφασιστική προσέγγιση για κατάληξη. Ενεργεί περισσότερο για να διατηρήσει το στάτους κβο παρά να το τερματίσει». Σχολιάζει και τον νυν Τουρκοκύπριο ηγέτη Ερσίν Τατάρ: «Δεν έχει ισχυρή ιδεολογία όπως οι προηγούμενοι δεξιοί πολιτικοί Ρ. Ντενκτάς και Ν. Ερογλου. Είναι τακτικιστής! Οταν η Τουρκία έλεγε ΔΔΟ ήταν υπέρ, τώρα που βλέπει ότι η Τουρκία στρέφεται σε δύο κράτη, έκανε στροφή. Αν πάλι αλλάξει η πολιτική στην Τουρκία, θα αλλάξει κι αυτός…».

Εν αναμονή της διάσκεψης

Η στάση της Τουρκίας μετά το Κραντ Μοντανά, το φλερτ «δύο κρατών» του Ν. Αναστασιάδη με αυτήν, η κωλυσιεργία και εν τέλει η αλλαγή στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων έχουν στενέψει πολύ τα περιθώρια για τη Γενεύη. Αν είχε ικανότητα πρόβλεψης και δεν ενεργούσε με σκοπιμότητα, η ελληνοκυπριακή ηγεσία θα ενεργούσε διαφορετικά στα 4 χρόνια που έχουν περάσει, προτού φτάσει στο σημερινό τέλμα. Ωστόσο τώρα ο Ν. Αναστασιάδης έχει μπροστά του τη Γενεύη, ενώ στις έρευνες της ελληνοκυπριακής κοινής γνώμης έχει χάσει την εμπιστοσύνη του κόσμου. Καταγράφει το πιο αρνητικό ρεκόρ για Κύπριο πρόεδρο – μόνο το 23% δεν πιστεύει ότι είναι αμέτοχος στην διαφθορά των «χρυσών» διαβατηρίων και το 75% αποδοκιμάζει τους χειρισμούς του στο Κυπριακό!

Ο αντίκτυπος δεν είναι διαφορετικός ανάμεσα στην Τουρκοκυπριακή Κοινότητα, υποστηρίζει ο Οζντίλ Ναμί: «Οι Τουρκοκύπριοι επικεντρώνονται στη βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία. Είδατε τι έγινε στις εκλογές του Οκτωβρίου. Μπορεί η διαφορά να ήταν μικρή, αλλά δείχνει ότι ο κόσμος έχασε την ελπίδα για Ομοσπονδία, για αυτό προτίμησαν κάποιον που να τα πηγαίνει καλά με τον Ερντογάν».

Ο Μ. Ακιντζί φαντάζει σε κάποιους ρομαντικός, αλλά πολλοί στη διεθνή σκηνή συμμερίζονται την επιχειρηματολογία του που δίνει μια μικρή ανάσα στην Κύπρο. Γράφει σε ανάρτησή του (28/3): «Δεν είναι αβάσιμο το δίλημμα που ζούμε στην Κύπρο ανάμεσα στη λύση και το στάτους κβο. Η προσπάθειά μας είναι να εξηγήσουμε ότι αυτή η ρητορική για λύση δύο κρατών είναι καμουφλάζ. Δεν είναι δυνατόν να αναγνωριστεί η ΤΔΒΚ. Στον χρόνο σημαίνει αφομοίωση με την Τουρκία. Σε αυτό το σημείο που είμαστε σήμερα υπάρχει η ανάγκη, όχι μόνο από τη μία, αλλά και από τις δύο Κοινότητες να ενεργήσουν για μια ομοσπονδιακή επίλυση στην οποία να ζουν ως ίσοι».

Τις τελευταίες εβδομάδες ο Ακιντζί δέχτηκε στο γραφείο του πρεσβευτές (ΗΠΑ, Η.Β.), ενώ πέρασαν τη διαχωριστική γραμμή ο Αβέρωφ Νεοφύτου του ΔΗΣΥ και ο Αντρος Κυπριανού του ΑΚΕΛ. Ο Μ. Ακιντζί ενημερώθηκε επίσης από τον ευρωβουλευτή του ΑΚΕΛ, Νιαζί Κιζίλγιουρεκ, για την έγκριση του διάσημου κυπριακού τυριού ως Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης της Ε.Ε. με την ονομασία «Χαλούμι – Χελίμ» (ελληνικά και τουρκικά). Είναι παράδοξο πώς πήρε 5 χρόνια να εγκριθεί η συμφωνία Αναστασιάδη – Ακιντζί. Την είχε έτοιμη υπό μάλης ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν- Κλοντ Γιούνκερ από το 2015. Εκτοτε προσέκρουσε στις λεπτομέρειες…

Το αφόρητο δίλημμα

Ο Οζντίλ Ναμί διερμηνεύει τα αισθήματα της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας: «Είμαστε καθηλωμένοι στο στάτους κβο. Ο κοινωνικός αντίκτυπος είναι μεγάλος. Οι Τουρκοκύπριοι ζουν κάτω από τον φόβο να χάσουν την ταυτότητά τους. Μέχρι το ’74 ήταν η απειλή της επικυριαρχίας των Ελληνοκυπρίων και μετά τον πόλεμο, η απειλή της επικυριαρχίας από την Τουρκία. Δεν θέλουμε να είμαστε εξαρτώμενοι. Τώρα η Κοινότητά μας είναι διχασμένη. Η μία πλευρά λέει να πιέσουμε για μια ομοσπονδιακή λύση στη βάση της πολιτικής ισότητας των δύο Κοινοτήτων.

Η άλλη λέει ας μείνουμε όπως είμαστε ή καλύτερα να ενσωματωθούμε με την Τουρκία, αφού οι Ελληνοκύπριοι δεν θα δεχτούν ποτέ. Ακόμα και αν δηλώνουν υποστήριξη στην Ομοσπονδία, δεν το εννοούν. Με όσα προηγήθηκαν, υπάρχει κάθετη πτώση της εμπιστοσύνης». Καταλήγει: Το Κυπριακό θα λυθεί μόνο αν βρεθεί τολμηρός ηγέτης να θέσει το δίλημμα «Ομοσπονδία ή δύο κράτη» και δεχτούν οι υπόλοιποι να μπει σε δημοψήφισμα.

Ο Μ. Ακιντζί βλέπει την ελπίδα να εδράζεται μόνο στη λογική και την αποδεκτή μορφή λύσης διεθνώς (11/3): «Είναι γεγονός ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει σπαταλήσει πολλές ευκαιρίες για λύση, περιλαμβανομένου του Σχεδίου Ανάν και του Κραντ Μοντανά, αλλά το γεγονός αυτό δεν πρέπει να εξωθήσει τους Τουρκοκυπρίους να εγκαταλείψουν την ορθή τοποθέτηση που είναι η μόνη που υποστηρίζεται διεθνώς. Αν κάνουμε το λάθος να επιμένουμε (σε δύο κράτη), είναι πολύ καθαρό τι θα συμβεί στη Γενεύη. Πάλι θα χάσουμε τον καιρό μας και η ελληνοκυπριακή πλευρά θα φύγει και θα συνεχίσει μόνη να εκπροσωπεί την Κύπρο στην Ε.Ε. και τον ΟΗΕ. Ενώ εμείς θα μείνουμε με ενισχυμένη εξάρτηση από την Τουρκία, χωρίς καμία πιθανότητα να αναγνωριστούμε ως ξεχωριστό κράτος».

«Ξύπνησε τον γίγαντα»

Ο Οζντίλ Ναμί ασκεί πλήρη κριτική στους χειρισμούς του Ν. Αναστασιάδη για το φυσικό αέριο: «Το Κυπριακό έγινε ξανά εσωτερικό θέμα για την Τουρκία. Ο Ερντογάν έχει την υποστήριξη των εθνικιστών. Οι Τούρκοι σοσιαλδημοκράτες δεν είναι λιγότερο σκληροί. Τι κατάφερε; Nα ξυπνήσει τον γίγαντα που τώρα μιλά για Μπλε Πατρίδα, κυριαρχία στις θάλασσες, απαντά στον εγκλωβισμό και αποκλεισμό του. Δεν θέλουν να ρισκάρουν στην Κύπρο».

Δεν κρύβει στο τέλος την πικρία του για την πανδημία, που έκοψε τις φυσικές επαφές μεταξύ των δύο Κοινοτήτων και αφήνει επίσης τα ίχνη της: «Οι Τουρκοκύπριοι έχουν υποστεί σοκ από την πρώτη απόφαση Αναστασιάδη να κλείσει διόδους επικοινωνίας, ιδίως εκείνη της οδού Λήδρας στην καρδιά της Λευκωσίας. Ο κόσμος ρωτούσε πώς γίνεται να μην υπάρχει κοινή δράση σε ένα τέτοιο ζήτημα».

* Το άρθρο αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα «Πολίτης» της Κύπρου