Απών

Πολλοί λένε ότι ο τόπος μας είναι εκεί που τείνουμε να επιστρέψουμε. Αυτό μπορεί, εκτός από τα εδαφικά όρια, να αφορά ανθρώπους, συναισθήματα και τον ίδιο μας τον εαυτό που χάσαμε κάπου στον δρόμο.

Είναι ό,τι μας κάνει να νιώθουμε προστατευμένοι. Τόπος μου μπορεί να είναι το νησί μου, η γειτονιά μου, η οικογένειά μου, οι φίλοι μου και το μικρό παιδί που ήμουν κάποτε και μεγαλώνοντας το άφησα στην άκρη. Ομως, όσο όμορφα και να ακούγονται όλα αυτά, αυτή η ζώνη ασφαλείας μέσα στην οποία έχουμε συνηθίσει να μας παρέχεται θαλπωρή ενέχει τον μεγαλύτερο κίνδυνο: την απομόνωσή μας από ό,τι είναι άγνωστο και ξένο, απ’ ό,τι είναι στην ουσία η ζωή.

Και τελικά τι είναι πιο πολύ «τόπος μας» πέρα από το να είμαστε Ανθρωποι; Χάνουμε λίγο λίγο αυτή την ιδιότητά μας, μπερδεμένοι στις μικροταυτότητές του ο καθένας. Αλλος είναι κληρικός, άλλος μουσικός, άλλος ηθοποιός, άλλος καθηγητής, άλλος αστυνομικός, άλλος πολιτικός. Και πίσω από αυτές τις ταυτότητες χάνεται η βασική που περικλείει τα πάντα: ο Ανθρωπος. Και μαζί με αυτήν έχουμε απολέσει και την ικανότητα να είμαστε «Συνάνθρωποι». Να υπάρχουμε μαζί και ο ένας για τον άλλο.

Βλέπουμε όλο και πιο συχνά να δικαιολογούνται συμπεριφορές στο όνομα μιας συγκεκριμένης ταυτότητας: «Ασκηση βίας από την αστυνομία για να διαλύσει τη συγκέντρωση», «Επετράπη η τέλεση μυστηρίου διότι ο νονός ήταν πολιτικός», «Σεξουαλική κακοποίηση στο θέατρο» – με μια λεζάντα με πιο μικρά γράμματα από κάτω να γράφει: «Κανείς δεν πέφτει από τα σύννεφα, έτσι συμβαίνει σε αυτούς τους χώρους». Λες και η μια ιδιότητα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την άλλη. Λες και η βία μπορεί να δικαιολογηθεί αν την ασκεί ο «αρμόδιος». Λες και η παρανομία αποτελεί κάποιο προνόμιο. Κι έτσι μαθαίνουμε να ξεχωρίζουμε τους «δικούς μας» από τους «άλλους». Και το τσουβάλιασμα συνεχίζεται…

Μέχρι πότε; Πότε θα καταλάβουμε πως η επιστροφή στην κοινή μας ταυτότητα, την ανθρώπινη, είναι το μοναδικό μας καταφύγιο; Ολοι είμαστε ίσοι μέσα σε αυτό. Ολοι περιέχουμε όσα ζήσαμε και με όσους ήρθαμε σε επαφή. Ο τόπος μας δεν είναι ούτε το έθνος, ούτε το επάγγελμα, ούτε το κοινό αίμα. Η βασική ισχυρή συλλογικότητα είναι ο Ανθρωπος.

Ο Ανθρωπος που ήταν απών τη στιγμή που σκότωναν τον Γρηγορόπουλο και τον Παύλο. Ο Ανθρωπος που ήταν απών όταν ένα αγόρι φώναζε κουλουριασμένο από το ξύλο «Πονάω». Ο Ανθρωπος που ήταν απών όταν ένα άλλο παιδί ξεψυχούσε στην άσφαλτο από κυβερνητικό αυτοκίνητο κι εσύ προσπαθούσες να διώξεις τους μάρτυρες απειλώντας τους με πρόστιμο για τη μη χρήση μάσκας.

Πολλές μάσκες και ταυτότητες-ρόλοι. Και ο τόπος μας, ένα θέατρο άδειο, με λουκέτο στην εξώπορτα.

* πολιτικός επιστήμονας, τραγουδοποιός