Το άρθρο που αναρτήθηκε πριν από μερικές μέρες στην«DW» ξεκινούσε με την πρόταση: «Για πρώτη φορά στην ιστορία το Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων στο Σικάγο προσφέρει χρηματιστηριακά συμβόλαια νερού…». Στις αράδες που ακολουθούσαν περιγραφόταν η μεταμόρφωση του νερού σε χρηματιστηριακό προϊόν, σε αντικείμενο τζόγου δηλαδή, με τις τιμές του να μην εξαρτώνται πλέον από τις ανάγκες και τα αποθέματα αλλά από τα κερδοσκοπικά ένστικτα μιας χούφτας επενδυτών.
Το συμπέρασμα ξεκάθαρο: το νεράκι, η βάση της ανθρώπινης ζωής, προσφέρεται σπονδή στους ανθρώπους που κατασκεύασαν τα τοξικά στεγαστικά, που προκάλεσαν τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση από το 1929, που πόνταραν -το 2007 και το 2008- στο σιτάρι και στη σόγια, αδιαφορώντας για τους πεινασμένους ανθρώπους που απελπισμένοι έβγαιναν στους δρόμους.
Οι κινηματογραφικές εικόνες από το «Quantum of Solace» με τις στεγνές βρύσες στην ενδοχώρα της Βολιβίας άρχισαν να μετατρέπονται σε αφήγηση της απτής πραγματικότητας. Η δυστοπική περιγραφή του Kevin Rudd, πρώην πρωθυπουργού της Αυστραλίας, για την «επερχόμενη μετα-COVID αναρχία», έπαψε να φαντάζει τόσο μακρινή όσο μου φάνηκε όταν τον Σεπτέμβριο διάβασα για πρώτη φορά το σχετικό κείμενο.
Σήμερα, κανείς δεν αμφιβάλλει ότι οι ζωές δισεκατομμυρίων ανθρώπων βρίσκονται στα χέρια των… κερδοσκόπων, οι οποίοι έχοντας εξασφαλίσει από τις πολιτικές ηγεσίες την ατιμωρησία και τη νομιμοποίηση καταστρέφουν ό,τι αγγίζουν. Ο ήλιος, ο αέρας, το νερό, η θάλασσα, η γη, το υπέδαφος… μετατρέπονται σε εμπορεύματα, βαπτίζονται «επενδυτικά προϊόντα», χαρακτηρίζονται «αναπτυξιακά εργαλεία» και μετατρέπονται σε μηχανές κοπής χρήματος.
Θα περίμενε κανείς ότι η αύρα του θανάτου του κορονοϊού θα είχε ταρακουνήσει τις ελίτ -οικονομικές και πολιτικές-, που σοφότερες από τα μαθήματα φρίκης θα αποκτούσαν την απαιτούμενη μετριοπάθεια για να αναθεωρήσουν επιλογές και πρακτικές, οι οποίες για σχεδόν σαράντα χρόνια σκόρπισαν απλόχερα την ανισότητα και την πείνα. Φρούδες ελπίδες. «Οι φτωχότεροι θα χρειαστούν πάνω από δέκα χρόνια για να συνέλθουν από τον οικονομικό αντίκτυπο της πανδημίας», αναφέρει η Oxfam και «κάποιοι δεν θα συνέλθουν ποτέ», θα συμπλήρωναν οι ρεαλιστές.
Οι ελίτ δεν επέλεξαν την οδό της σοφής μετριοπάθειας αλλά μετέτρεψαν τα δεινά της πανδημίας σε λίπασμα στην πολιτική και την οικονομική απληστία τους. Αυτό συμβαίνει σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό συμβαίνει και στον τόπο μας, καθώς οι εγχώριες πολιτικές ελίτ, χωρίς παρεκκλίσεις και αμφιταλαντεύσεις, επέλεξαν να παραμείνουν αμετακίνητες στο πλευρό των… επενδυτών.
Οι ανεμογεννήτριες εξακολουθούν να μεταφέρονται στους προορισμούς τους. Τα σχέδια για την ιδιωτικοποίηση των δικτύων διανομής συνεχίζονται και το μόνο που δεν είναι γνωστό είναι το πότε θα πούμε το νερό νεράκι στο όνομα της ανάπτυξης. Το «επενδυτικό» πλάνο του Ελληνικού, με τους φαραωνικούς ναούς του τζόγου και τα εκατομμύρια τόνους μπετόν και σιδήρου, συνεχίζει απρόσκοπτα τον δρόμο του.
Η φορολογική πολιτική παραμένει εμμονικά προσηλωμένη στην επιδότηση του πλούτου. Οι ισχυροί της αγοράς περιμένουν στην όχθη του ποταμού να σκυλεύσουν τα «πτώματα» των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, που χάνονται λόγω πανδημίας. Η αγορά εργασίας απορρυθμίζεται. Η δημόσια υγεία αποδυναμώνεται. Η δημόσια παιδεία αποξηλώνεται. Η κοινωνική ασφάλεια εκχωρείται. Η διαφωνία μετριέται…
Είναι πλέον φανερό ότι οι άρχοντες του τόπου οδηγούν την κοινωνία σε αδιέξοδο. Δεν λαμβάνουν υπόψη τους τα σημάδια της επερχόμενης ρήξης. Και δυστυχώς για αυτούς, δεν ισχύει το ελαφρυντικό της άγνοιας.
Οταν εμφανίστηκε ο κορονοϊός, πολλοί σπουδαίοι ακαδημαϊκοί απ’ όλο τον κόσμο άρχισαν να εκφράζουν την ελπίδα ότι όλη αυτή η περιπέτεια θα μπορούσε να συμβάλει στην επαναξιολόγηση των πολιτικών προτεραιοτήτων. Εθιξαν ξεχασμένα θέματα, όπως την καθιέρωση ενός βασικού εισοδήματος, την εφαρμογή ενός συστήματος εγγύησης της εργασίας, την επιστροφή στις αρχές του κράτους πρόνοιας, την επαναφορά ενός συστήματος που θα ενίσχυε τη διαπραγματευτική θέση των εργαζομένων.
Εγραψαν για το μέλλον της εργασίας. Ανέδειξαν την ανάγκη της λογοδοσίας των κυβερνώντων. Προειδοποίησαν για τις επιπτώσεις από την αφύπνιση παραγκωνισμένων ανθρώπων. Προανήγγειλαν τις ολέθριες επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια εξέγερση των απελπισμένων.
Οι πολιτικές ελίτ τούς αγνόησαν. Αντιμετώπισαν την πανδημία σαν… διάλειμμα σε θεατρική παράσταση. Απέρριψαν την ηπιότητα της πειθούς. Επέλεξαν τη βιαιότητας της καταστολής. Αρνήθηκαν να εφαρμόσουν ένα πρόγραμμα που θα ανάγκαζε τους πλούσιους να επωμιστούν ένα μερίδιο του κόστους της πανδημίας. Εκλεισαν παλιούς ανοιχτούς λογαριασμούς και προσπάθησαν να φιμώσουν με… ελεημοσύνες.
Σήμερα, το ερώτημα του Ρωμαίου ποιητή Γιουβενάλη: «Ποιος θα φυλάξει τους ίδιους τους φύλακες;» εξακολουθεί να παραμένει επίκαιρο καθώς οι «φύλακες» φαίνεται ότι ακούν μόνο τις φωνές τους.
*Δημοσιογράφος, συγγραφέας
