«Να παραμείνουμε όρθιοι»

Αξιοπρέπεια. Να κοιτάς τον ήλιο αντί για τα τρύπια σου παπούτσια. Να μην τους δώσεις την παραμικρή αφορμή να σε λυπηθούν.

Ανοίγει το πλάνο: ο κόσμος έχει σχηματίσει κύκλο γύρω από σένα. «Ο τρελός», λένε, «αντί να κοιτάει τα παπούτσια του, κάθεται και χαζεύει τον ουρανό».

Δεν είναι τρέλα. Αξιοπρέπεια τη λέμε μερικοί. Ούτε άρνηση της πραγματικότητας. Απλά ένας αμυντικός μηχανισμός για να αντέξουμε να προχωρήσουμε. Να μη δίνουμε σημασία στο σχήμα και στα ψεγάδια των παπουτσιών μας, αλλά στα βήματα. Και πού θα μας πάνε.

Υπάρχουν πολλές αιτίες και αφορμές που κάποιος μπορεί τα τελευταία χρόνια να παραμένει βιδωμένος στη θέση του. Να μην πηγαίνει ούτε μπροστά ούτε πίσω. Είτε είναι τα τρύπια του παπούτσια, είτε η απουσία ακόμη και των ίδιων των παπουτσιών. Αλλά υπάρχουν και κάποιοι που, ακόμη και χωρίς αυτά τα βασικά εφόδια, καταφέρνουν να προχωράνε.

Εκεί είναι που οι υπόλοιποι σχηματίζουν κύκλο γύρω τους και τους περιγελούν. Και αυτοί, οι υπόλοιποι, οι «κανονικοί», είναι και οι πιο επιρρεπείς στις δικαιολογίες: «Δεν μπορώ να κοιτάξω τον ήλιο. Πονάει ο αυχένας μου». «Δεν μπορώ να αντιδράσω. Κανείς δεν το κάνει. Θα με περάσουν για παλαβό». Και κάπως έτσι η ζωή συνεχίζεται χωρίς καμία εξέλιξη. Κολλημένοι στη θέση τους. Ξεχάσανε να περπατάνε. Πού και πού μπουσουλάνε, αλλά μόνο για να πάνε από την κρεβατοκάμαρα στο μπάνιο. Περιμένουν από κάποιον «μεγάλο» να τους μάθει τα βήματα. Κι αν πέσουν να έχουν αυτόν να τους κρατήσει. Κι αν δεν το κάνει, είναι δική του ευθύνη. Ξεμωραμένοι αλλά «κανονικοί».

Μίμηση: το πρώτο πράγμα που μας χαρακτηρίζει ως ανθρώπους. Αν όλοι γύρω σου κοιτούν κάτω και παραμένουν ακίνητοι, θέλοντας και μη στην πορεία θα το συνηθίσεις και θα το αναπαράγεις. Κι ας ήταν αυτό που αντιμαχόσουν. Κι αυτό δύσκολα έχει γυρισμό. Γιατί οι περισσότεροι, κολλημένοι κι αυτοί, θα σου πουν πως καλά κάνεις, μιας και δεν έχεις άλλη επιλογή. Ετσι καθησυχάζουν και τους εαυτούς τους και εσένα. Κι εσύ κάνεις το ίδιο με τη σειρά σου.

Ομως η αξιοπρέπεια του να προχωράς; Να στέκεσαι στα δικά σου πόδια, χωρίς στράτες και δεκανίκια; Αυτό το θυμάσαι; Αυτό είναι που χάνεται μέρα με τη μέρα. Κι όσοι ακόμη έχουν μνήμη, τους ονομάζουμε παράπλευρες απώλειες, μιας και θα ξεβραστούν από το σύνολο. Ετσι πιστεύουμε.

Και λέμε: «Σημασία έχει να παραμένεις όρθιος. Τι θέλουν αυτοί και προχωράνε τώρα;» Το ξεβόλεμα είναι που μας φοβίζει. Και γινόμαστε παρόντες-απόντες από τις ίδιες μας τις ζωές. Στο τέλος δεν θα μας μείνει εαυτός να μοιραστούμε. Ούτε και μάχες για να δώσουμε, μιας και θα μας αποσυντονίζουν από τον στόχο μας που θα είναι απλώς «να παραμείνουμε όρθιοι».

Ομως εκεί που καταλήγω τελικά είναι ότι ίσως αρκεί για αρχή ένας μικρός επαναπροσδιορισμός αυτού του στόχου: «Να παραμείνουμε όρθιοι», αλλά όχι ακίνητοι.

* πολιτική επιστήμονας, τραγουδοποιός