Ποτέ άλλοτε δεν περνά μεγαλύτερες δόξες η οικογένεια από τις γιορτινές μέρες των Χριστουγέννων. Ποτέ περισσότερο, αντίστοιχα, δεν γράφουν η ορφάνια και το πένθος από αυτές τις μέρες του χρόνου. Τα Χριστούγεννα συμπυκνώνουν όλη τη φωτεινή και όλη τη σκοτεινή πλευρά του πλανήτη Οικογένεια, όλους τους πόθους κι όλες τις διαψεύσεις για τη γαλήνη, τη χαρά και την αρμονία που ονειρευόμαστε να ζήσουμε στην αγκαλιά του οικογενειακού περιβάλλοντος, μια συμβολική φωλιά όπου δυνητικά μπορούμε να κουρνιάσουμε και να βρούμε την άνευ όρων κατάφαση και αγάπη.
Μεγαλώνοντας όλοι καταλάβαμε ότι δεν υπάρχει «συνολικό πακέτο» στη ζωή, ούτε στα επαγγελματικά μας, ούτε στις προσωπικές μας σχέσεις, ούτε στις φιλίες. Πάντα τη στιγμή της αγαλλίασης, εκεί που πάει να βρει η ύπαρξη «την καλή και τη γλυκιά της ώρα», θα έρθει μια μύγα μέσα στην ησυχία και την αιώρηση της χαράς να ζουζουνίσει και να σταθεί δίπλα στα χείλη μας ή πλάι στην κόχη των ματιών μας.
Προσβλέπουμε κάθε χρόνο στη γιορτινή σύναξη της οικογένειας για να νιώσουμε τη χαρά της ανιδιοτελούς αγάπης, να κάνουμε ένα διάλειμμα από τη βαρβαρότητα του εξωτερικού κόσμου, να απολαύσουμε την άνευ όρων αποδοχή στο λιμάνι της οικειότητας που συμβολίζει η οικογένεια. Φευ, τις περισσότερες φορές ματαιωνόμαστε. Το εξιδανικευμένο αφήγημα περί οικογένειας συγκρούεται με μια πραγματικότητα που μας είναι γνωστή αλλά πάντα επιθυμούμε να απωθήσουμε. Ελπίζουμε ότι αυτή τη φορά θα είναι αλλιώς. Κάποτε μας κάνει η ζωή τη χάρη και είναι όντως θαυμάσια. Τις πιο πολλές φορές, ωστόσο, η προσδοκία μας μένει μετέωρη.
Οπως σε ένα τσαντάκι που κουβαλάμε τα απαραίτητα, πάμε να βρούμε τα κλειδιά μας και μέχρι να τα αγγίξουν τα δάχτυλά μας έχει χρειαστεί πρώτα να ανασύρουμε άχρηστες αποδείξεις ή μια γόπα από ένα τσιγάρο που δεν θέλαμε να το πετάξουμε χύμα, κι όταν στο τέλος τα βρούμε τα ρημάδια τα κλειδιά και τα βγάλουμε έξω, νιώθουμε πια μπαϊλντισμένοι, έτσι και το κλειδί προς τη χαρά και την αρμονία που φαντασιωνόμαστε και σε έναν βαθμό μάς προσφέρει η οικογένεια συνοδεύεται από κόπο και αναμέτρηση με άχρηστα, ανεπιθύμητα, ενίοτε τοξικά υλικά.
Η οικογένεια είναι σαν μια πατρίδα που όταν είμαστε μακριά της μας κατακλύζει η νοσταλγία γι’ αυτήν κι όταν είμαστε στους κόλπους της πάντα κάτι θα μας τυραννά –συνήθως ανεκπλήρωτες προσδοκίες, υπόρρητη επικριτικότητα, ανταγωνισμοί, παλιά τραύματα. Η θαλπωρή της είναι αναμεμιγμένη με πικρίες και συγκρούσεις. Χωρίς αυτήν νιώθουμε ερημία, μέσα σε αυτήν ακροβατούμε μεταξύ πληρότητας και οδύνης.
Τα Χριστούγεννα αναδεικνύουν όσο τίποτε άλλο την αντιφατική ταυτότητα της οικογένειας. Ας είναι αυτό μια ανακουφιστική υπενθύμιση στη θλίψη όσων, λόγω πανδημίας, δεν μπόρεσαν να ανταμώσουν με τους δικούς τους αλλά και σε όσους τους έχουν χάσει για πάντα.
Ορφανοί ή πλήρεις οικογενειών, μαζί ή χώρια, είμαστε καταδικασμένοι όλοι να είμαστε νοσταλγοί της οικογένειας – αυτής των ονείρων μας.
* καλλιτέχνις, ακτιβίστρια
