Ενδιαφέρεται κανείς για τα ανθρώπινα δικαιώματα;

Τα Hνωμένα Εθνη δημιουργήθηκαν πριν από 75 χρόνια για να προωθήσουν την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια, να βελτιώσουν την πρόσβαση στην ανάπτυξη και να προαγάγουν τον περαιτέρω σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Καθώς ο κόσμος έβγαινε από δύο παγκόσμιους πολέμους, καθώς όλη η φρίκη του Ολοκαυτώματος γινόταν γνωστή, καθώς η σκιά του Ψυχρού Πολέμου άρχιζε να πέφτει, και καθώς αυτοί που ζούσαν υπό τον ζυγό της αποικιοκρατίας –σχεδόν ένα τρίτο του τότε παγκόσμιου πληθυσμού– προσπαθούσαν να απελευθερωθούν, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήταν ένα παγκόσμιο σύνθημα συσπείρωσης. Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που υιοθετήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 1948, ενέπνευσε λαούς σε όλο τον κόσμο και έθεσε τα θεμέλια για κυβερνητικές και θεσμικές αλλαγές, για προοδευτικές και ανθρωποκεντρικές νομοθεσίες και για μια εκπαίδευση που βελτιώνεται από γενιά σε γενιά.

Ωστόσο, για αρκετά χρόνια τώρα, σε μερικά μέρη του κόσμου ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει υποχωρήσει. Ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και η ύπατη αρμοστής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα έχουν προειδοποιήσει για ένα πισωγύρισμα -τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και και στις συζητήσεις στα Ηνωμένα Εθνη-, ιδιαίτερα στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, για τα δικαιώματα των γυναικών, τη συμμετοχή και τη δράση της κοινωνίας των πολιτών.

Οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου έχουν προειδοποιήσει για την αύξηση των επιθέσεων και των δολοφονιών προασπιστών των δικαιωμάτων, όπως ακτιβιστών του περιβάλλοντος και δημοσιογράφων. Η πανδημία έχει δημιουργήσει μεγαλύτερη φτώχεια, αυξανόμενες ανισότητες, διαρθρωτικά και άλλα αυξανόμενα κενά στην προστασία των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων.

Μήπως έχει σβήσει η δημοτικότητα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων;

Το 2020, τα Ηνωμένα Εθνη, για να τιμήσουν την 75η επέτειό τους, άκουσαν τους ανθρώπους που υπηρετούν. Εγκαινίασαν μια παγκόσμια διαβούλευση για να κατανοήσουν τις ελπίδες και τους φόβους των ανθρώπων, για να κατανοήσουν καλύτερα τις προσδοκίες τους από τη διεθνή συνεργασία και τα Ηνωμένα Εθνη ειδικότερα. Περίπου ενάμισι εκατομμύριο άνθρωποι συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις μας απευθείας, μέσω ερευνών και διαλόγων σε όλα τα μέλη του ΟΗΕ αλλά και στα κράτη παρατηρητές. Ακόμη περισσότεροι έκαναν το ίδιο μέσω των συνεργατών μας, όπως μεγάλα κινήματα νεολαίας, επιχειρηματίες και ομάδες αυτοχθόνων.

Ζητήσαμε ακόμη από την Edelman Intelligence να διεξαγάγει μια ανεξάρτητη και αντιπροσωπευτική έρευνα σε 50.000 ανθρώπους σε 50 χώρες, που θα εξασφάλιζε ότι δεν θα μαθαίναμε μόνο απ’ αυτούς μας συμπαθούν.

Στο μέσο αυτής της πανδημίας, με τη φτώχεια να αυξάνει, με άλυτες διαμάχες και την κλιματική αλλαγή ανεξέλεγκτη, δεν ήμασταν βέβαιοι για το κατά πόσο ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα παρουσιαζόταν καθόλου, πόσο μάλλον ως μια προτεραιότητα για το παγκόσμιο κοινό.

Και όμως ήταν.

Από τα θέματα που τέθηκαν ως προτεραιότητες για να ανακάμψουμε από την πανδημία, όλα έχουν τα ανθρώπινα δικαιώματα στον πυρήνα τους. Από την εξασφάλιση καλύτερης πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες μέχρι το πώς αντιμετωπίζουμε τις ανισότητες. Στο μεταξύ, οι πιο κοινές προτάσεις για λύσεις εστίασαν στην αυξανόμενη συμμετοχή του κόσμου στις αποφάσεις που επηρεάζουν την ζωές τους και στην αυξανόμενη αύξηση της συμμετοχής των ευάλωτων και περιθωριοποιημένων ομάδων. Μακροπρόθεσμα, δίπλα στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και της καταστροφής του περιβάλλοντος, οι ερωτηθέντες έχουν ως κύριες προτεραιότητες την ελπίδα για περισσότερο καθολικό σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η έκκληση για παγκόσμιο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ανθρώπινη αξιοπρέπεια ένωσε την ανθρωπότητα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ίδιο κάνει και σήμερα. Σε μια στιγμή μεγάλης ανησυχίας και μιας άνευ προηγουμένου παγκόσμιας πρόσκλησης, οι άνθρωποι προσβλέπουν στα ανθρώπινα δικαιώματα ως μια κινητήρια δύναμη ελπίδας και δίκαιων μέτρων για αποφασιστική δράση προκειμένου να κάνουμε πραγματικότητα το μέλλον που θέλουμε.

Πρέπει να ακούσουμε αυτή την έκκληση.

* βοηθός γενικού γραμματέα ΟΗΕ