Το φάντασμα των Χριστουγέννων που θα έρθουν

Το τέλος της επίσκεψης του φαντάσματος των Χριστουγέννων που θα έρθουν, ο Σκρουτζ πραγματικά φοβισμένος, φωνάζει βοήθεια και εκλιπαρεί για ένα άλλο μέλλον. «Δεν θέλω να τελειώσει έτσι η ζωή μου… Μπορώ, θέλω να την αλλάξω. Μπορείς να αλλάξεις το μέλλον μου;».

Τα δύο προηγούμενα φαντάσματα είχαν στρώσει τον δρόμο αλλά δεν ήταν αρκετό. Το πρώτο έδειξε πώς ήταν πριν γίνει αυτός που είναι τώρα. Αδικος κόπος, σαν να θυμίζεις τις προεκλογικές υποσχέσεις των κυβερνώντων. Το επιχείρημα έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον και κρίνεται ανεπαρκές. Το δεύτερο φάντασμα έδειξε ότι υπάρχουν ταυτόχρονα και άλλες ζωές και είναι καλό ο «πρωταγωνιστής» μας να μη βλέπει μόνο τον εαυτό του. Ζωές που υποφέρουν όταν η δική σου τσέπη γεμίζει. Αδικος κόπος και αυτός. Την άκαρδη απανθρωπιά τους κινεί ένα άλλο αξιακό μοντέλο που θέλουν να επιβάλουν και στους άλλους: να αγαπάς την πάρτη σου, να μισείς όλους τους άλλους.

Ομως το τελευταίο φάντασμα «τυλιγμένο στην ομίχλη, φορώντας μια τεράστια μαύρη κάπα με κουκούλα, είναι απρόσωπο». Δεν μιλά, μόνο δείχνει, αυτό που δεν τολμάς να πιστέψεις ότι μπορεί να έρθει. Δείχνει το αναπόφευκτο τέλος αλλά και τη μορφή του. Μοναξιά εκεί που κάποτε σε κύκλωναν κολαούζοι. Φτώχεια εκεί που κάποτε έκανες επίδειξη την περίοπτη κατανάλωσή σου. Δείχνει μίσος και ανακούφιση από τους άλλους εκεί που έβλεπες μόνο χαμογελαστούς ψηφοφόρους.

«Επιτέλους ξεκουμπίστηκε… Τον σιχαίνονταν όλοι», θα ακούσεις πάνω από το πτώμα σου, εκεί που νόμιζες ότι έβλεπες εκτίμηση ή έστω την ανάγκη των άλλων. Και θα βιώσεις και ασέλγεια στο νεκρό κορμί σου από αυτούς που κάποτε τους νόμιζες δικούς σου αλλά τώρα υπηρετούν νέο αφέντη. Θα κλέβουν αυτά που μάζεψες με κόπο αλλά πια δεν θα σου ανήκουν. Και τέλος, θα δεις αυτό που δεν μπορείς ούτε να σκεφτείς. Κάποιον άλλο στη θέση σου. Και εσύ ό,τι έχτισες θα δεις να γκρεμίζεται, να εξαφανίζεται μια για πάντα και ταυτόχρονα το σύμβολο να γίνεται μιαρό.

Ο Σκρουτζ στη «Χριστουγεννιάτικη ιστορία» του Ντίκενς μπόρεσε να αλλάξει το μέλλον του, γιατί το είδε. Γιατί για να αλλάξεις, πρέπει να πετάξεις τους παραμορφωτικούς φακούς των τυπολατρών γύρω σου και να δεις τη σκληρή αλήθεια των άλλων. Μόνο τότε θα αλλάξει το μέλλον σου. Σε κάθε άλλη περίπτωση, το φάντασμα των Χριστουγέννων που θα έρθουν, θα είναι απλώς ο παντοτινός σου και μοναδικός συνοδοιπόρος στη μαύρη ομίχλη που σε τυλίγει. Οπως ακριβώς σε αυτή την κυβέρνηση που δεν μπορεί να ακούσει τον υπόκωφο κοινωνικό αναβρασμό που γιγαντώνεται, όπως ακριβώς σε όλους τους υπηρέτες τού «δεν υπάρχει εναλλακτική» συστήματος.

Αφουγκραστείτε τους τριγμούς του, σε λίγο δεν θα ακούγεται τίποτε άλλο, παρά μόνο η σιωπή της κατάρρευσής του.

* καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου, περιφερειακός σύμβουλος Β. Αιγαίου