Ο κανόνας έλεγε ότι οι κρίσεις και οι προκλήσεις λειτουργούν προωθητικά υπέρ της εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Ομως εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες καταγράφονται συνεχώς εξαιρέσεις οι οποίες αθροιστικά αμφισβητούν την ισχύ του κανόνα.
Οταν στη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης τον Δεκέμβριο του 2002 οι τότε 15 της Ε.Ε. προχώρησαν στη διεύρυνση προς Ανατολάς δημιουργήθηκαν προσδοκίες για εμβάθυνση που θα μπορούσε ακόμη και να οδηγήσει σε ομοσπονδιακή μετεξέλιξη.
Οι προσδοκίες διαψεύστηκαν όταν η ζητούμενη με τον χαρακτήρα του κατεπείγοντος εμβάθυνση προσάραξε στα ρηχά νερά της μινιμαλιστικής Συνθήκης της Λισαβόνας.
Ακολούθησαν η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση το φθινόπωρο του 2008 και η κρίση στην ευρωζώνη μετά την άνοιξη του 2010 που όχι μόνον δεν οδήγησαν στην εμβάθυνση αλλά σε βήμα σημειωτόν.
Τελικά την πολιτική ανεπάρκεια των ηγετών των χωρών-μελών της ευρωζώνης την εξισορρόπησε ο Ντράγκι με τη δέσμευσή του για ποσοτική χαλάρωση. Οι αγορές πήραν το μήνυμα και σταμάτησαν να πιέζουν τους αδύναμους κρίκους της ευρωζώνης.
Σήμερα η πανδημία δοκιμάζει τις αντοχές των κεκτημένων της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης καθώς οι οικονομικές επιπτώσεις της έρχονται να προστεθούν σε μια δεκαετή σκληρή δημοσιονομική λιτότητα που είχε ως συνέπεια μια πρωτοφανή διεύρυνση των περιφερειακών και κοινωνικών ανισοτήτων.
Οι διαπραγματεύσεις τόσο για το Brexit όσο και για το βέτο της Ουγγαρίας και της Πολωνίας στον Κοινοτικό Προϋπολογισμό δεν επιτρέπουν ιδιαίτερη αισιοδοξία για τη βούληση και τη δυνατότητα της Ε.Ε. των 27 να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων.
Ετσι, αν η εξαίρεση, μετά τη διεύρυνση και την κρίση στην ευρωζώνη, σφραγίσει και την αντιμετώπιση των παρενεργειών της πανδημίας, μάλλον θα προβάλλει ως νέος κανόνας.
Χωρίς δυναμική εμβάθυνσης οι προκλήσεις και οι κρίσεις όχι μόνον δεν επιταχύνουν προωθητικά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αλλά απειλούν με αποσάθρωση και αποδόμηση τα κεκτημένα της από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης το 1957 μέχρι και σήμερα.
