Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κορονοϊός, πόλεμος και ειρήνη
ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κορονοϊός, πόλεμος και ειρήνη

  • A-
  • A+

Πολλοί αναφέρονται στην πανδημία και την αντιμετώπισή της σαν να είμαστε σε πόλεμο. Ο ιός εμφανίζεται ως ένας αδυσώπητος και μπαμπέσης εχθρός, το ίδιο βλαβερός για όλους γιατί είμαστε όλοι εξίσου έκθετοι, στην ίδια βάρκα. Στη γραμμή αυτή κινήθηκε και η ελληνική κυβέρνηση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αντιγράφοντας τον Εμανουέλ Μακρόν, αναφέρθηκε σε «αόρατο εχθρό» - η έκφραση στον λόγο του Γάλλου προέδρου παρέπεμπε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στα χαρακώματα, για να πει ότι όπως και τότε έτσι και τώρα η Γαλλία θα νικήσει. Η ρητορική του πολέμου έχει διαποτίσει τον δημόσιο βίο μας, μεγάλο μέρος του πολιτικού προσωπικού, των ΜΜΕ, ακόμη και εκκλησιαστικών κύκλων.

Γιατί αυτοί, οι κυβερνώντες κατά πρώτον, γοητεύονται από τη ρητορική του πολέμου; Η απάντηση εύλογη. Ο πόλεμος, ως κριτική κατάσταση, μονοπωλεί τις σκέψεις και τις έγνοιές μας. Ολα κινούνται γύρω από αυτόν και τους ανθρώπους που κινούν τα νήματα. Συνεπώς, οι προβολείς είναι στραμμένοι στους ανθρώπους που διαχειρίζονται την πανδημία, τους κορονοπολέμαρχους. Κατά δεύτερον, ο πόλεμος ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης επιτρέπει, νομιμοποιεί τις ενέργειες εκείνων που παίρνουν τις αποφάσεις. Υπέρτατος νόμος και κριτήριο για όλα γίνεται η σωτηρία του έθνους. Ετσι η πανδημία, από τη στιγμή που θεωρείται κατάσταση έκτακτης ανάγκης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως νομιμοποιητικό επιχείρημα για οτιδήποτε.

Η ρητορική του πολέμου μόνο καλό δεν κάνει. Δεν βοηθά, συσκοτίζει το πρόβλημα, κάνει ζημιά. Αντιστρατεύεται μια λειτουργούσα δημοκρατία, δυσχεραίνει την ορθολογική λήψη αποφάσεων, την υλοποίησή τους. Γνωρίζουμε ότι ο πόλεμος διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τις κοινωνίες μας, συνέτεινε στη συγκρότηση θεσμών, όρισε συμπεριφορές. Πάντα, όμως, όπως σημείωνε ο «συντηρητικός» διανοητής Τοκβίλ, οδηγούσε στον περιορισμό των ελευθεριών: «Δεν υπάρχει πόλεμος κάποιας διάρκειας σε μια δημοκρατική χώρα, ο οποίος δεν θέτει σε μεγάλη δοκιμασία την ελευθερία (…). Αυξάνει τις αρμοδιότητες της κυβέρνησης και σχεδόν μοιραία μεταθέτει στα χέρια της τη διεύθυνση των ανθρώπων και τη χρήση όλων των πραγμάτων».

Είμαστε σε καιρό ειρήνης. Ετσι οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε την πανδημία. Η αποτελεσματική διαχείρισή της προϋποθέτει μια πραγματιστική προσέγγιση που αναγνωρίζει ότι εκδηλώνεται σε καιρό ειρήνης και απαιτεί ανάλογη αντιμετώπιση. Προϋποθέτει, κατά πρώτον, μια λειτουργούσα δημοκρατία τα μέλη της οποίας, οι πολίτες, φέρονται και ενεργούν υπεύθυνα. Εχουν, όμως, την απαίτηση από την πολιτεία να ενεργεί εξίσου υπεύθυνα. Αυτό σημαίνει πολλά, κυρίως τρία πράγματα.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι στην πανδημία δεν είμαστε όλοι στην ίδια βάρκα. Κάποιοι είναι πιο εκτεθειμένοι από άλλους. Κατά πρώτον οι άνθρωποι της Υγείας που δίνουν τη μάχη. Κατά δεύτερον, αυτοί που πρέπει να δουλεύουν διαρκώς, κυρίως χειρώνακτες, για να επιβιώσουν, μετακινούμενοι διαρκώς με τα ΜΜΜ. Κατά τρίτον, εκείνοι που συγχρωτίζονται σε χώρους που δεν πληρούν βασικές συνθήκες υγιεινής (οίκοι ευγηρίας, σωφρονιστικά ιδρύματα, κέντρα μεταναστών και προσφύγων...). Αφήνοντας κατά μέρος συντηρητικές ιδεοληψίες που θεωρούν τις ομάδες αυτές «περιθωριακές» και πολίτες δεύτερης κατηγορίας, η κυβέρνηση οφείλει να πάψει να ενεργεί σαν να μην υπάρχουν. Μια σοβαρή κυβέρνηση προνοεί ώστε να έχει συνολική εικόνα της κατάστασης και να μην αφήσει χώρο στον ιό. Αυτό έκαναν χώρες πλούσιες όπως η Γερμανία, η Νορβηγία και η Φινλανδία, αλλά και φτωχότερες όπως η Σλοβακία. Εστίασαν στην πρόληψη.

Κατά δεύτερον, μια κυβέρνηση σοβαρή δεν κρύβεται πίσω από την ιδεοληψία του ελάχιστου κράτους. Γνωρίζουμε ότι το κράτος αναπτύχθηκε κυρίως σε περιόδους κρίσεων, κοινωνικών, οικονομικών, υγειονομικών, και πολέμων. Γνωρίζουμε ακόμη ότι τα χρόνια της νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας το κράτος συρρικνώθηκε. Τομείς όπως η δημόσια υγεία και η παιδεία, ακόμη και σε χώρες με ισχυρό κοινωνικό κράτος όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Σουηδία, αποδυναμώθηκαν. Η σημερινή κυβέρνηση έπαιξε καθυστερήσεις στον τομέα αυτό αλλά η κλεψύδρα άδειασε.

Τέλος, η πολιτεία δεν μπορεί να ενεργεί ως χωροφύλακας και ως παιδονόμος. Ολοι κατανοούμε ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά δυσχερής. Πρόκειται για την επιβίωσή μας ως ατόμων και ως κοινότητας. Οι πολίτες κατανοούν πότε η πολιτεία ανταποκρίνεται και πότε όχι στις υποχρεώσεις της. Ανάλογα την εμπιστεύονται ή δεν την εμπιστεύονται, τη συντρέχουν ή αδιαφορούν. Οι κυβερνώντες μας οφείλουν να γνωρίζουν ότι κρίσεις όπως ο πόλεμος και η πανδημία ανεβάζουν γρήγορα τη δημοτικότητα στα ουράνια αλλά εξίσου γρήγορα τη ρίχνουν στα τάρταρα.

*Kαθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Το φαινόμενο του λεπρού»
Η λύση απέναντι στην πανδημία δεν βρίσκεται στον στιγματισμό των ασθενών, αλλά στη μετατόπιση του προβλήματος από τους ασθενείς στους υγιείς.
«Το φαινόμενο του λεπρού»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το δεύτερο κύμα
Μόνο 3 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκονται σε δυσμενέστερη κατάσταση από την Ελλάδα, με το κύμα να είναι ακόμα ανοδικό (Βουλγαρία, Ιταλία, Κροατία), ενώ οι άλλες φαίνεται να το έχουν ελέγξει.
Το δεύτερο κύμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα μέτρα για την πανδημία, ο προϋπολογισμός και το νέο Μνημόνιο
Με εργαλείο τις προβλέψεις του και με πρόφαση τις δεσμεύσεις στους δανειστές ο προϋπολογισμός θα ανοίξει διάπλατα τη «λεωφόρο των μνημονίων», προσφέροντας στην κυβέρνηση ένα πειστικό άλλοθι για να...
Τα μέτρα για την πανδημία, ο προϋπολογισμός και το νέο Μνημόνιο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το αναγκαίο εργαλείο στη διαχείριση της πανδημίας
Η πορεία της πανδημίας στη χώρα βρίσκεται στο όριο της απώλειας ελέγχου. Δεν «μείναμε ασφαλείς», όπως έταζε η κυβέρνηση, δεν αποτράπηκε η οικονομική καταστροφή στον τουρισμό, δεν «θωρακίστηκαν» το ΕΣΥ και οι...
Το αναγκαίο εργαλείο στη διαχείριση της πανδημίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η έξαρση της πανδημίας του κορονοϊού και η απουσία κυβερνητικού σχεδιασμού
Παρά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας, το ΕΣΥ καλείται σήμερα να αντιμετωπίσει το δεύτερο κύμα της πανδημίας με 5.000 λιγότερους υγειονομικούς λόγω συνταξιοδοτήσεων, με εκατοντάδες...
Η έξαρση της πανδημίας του κορονοϊού και η απουσία κυβερνητικού σχεδιασμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας