Απαγορεύσεις, χθες και σήμερα

Οι εκλογές της 29ης Οκτωβρίου 1961 είναι γνωστές για το κλίμα βίας και νοθείας που υπήρξε. Είναι τότε που «ψήφισαν τα δέντρα», αλλά και οι πεθαμένοι. Οι προεκλογικές συγκεντρώσεις, της ΕΔΑ αλλά και του Κέντρου, παρεμποδίζονται από την αστυνομία και τον στρατό, αλλά και από παρακρατικούς. Αριστεροί και δημοκρατικοί πολίτες και υποψήφιοι απειλούνται, δέρνονται· υπήρξαν και νεκροί. Ολα αυτά γιατί στις εκλογές του 1958 η ΕΔΑ έλαβε 24,4% (στη Λέσβο ήταν πρώτο κόμμα με 42,2%) και εκλέχτηκε αξιωματική αντιπολίτευση.

Στην εκλογική περιφέρεια της Λέσβου υποψήφιος ήταν ο Ηλίας Ηλιού. Κατά την περιοδεία του στα χωριά της Γέρας δεν βρίσκει χώρο για την προεκλογική ομιλία. Στο κεφαλοχώρι Σκόπελος κανένα καφενείο δεν του ανοίγει την πόρτα· ούτε κι ο παππούς μου. «Να ’ξερες πώς μας κυνηγούσαν τότε», μου είχε πει σε κουβέντα μας για το παρελθόν. Ο Ηλιού μίλησε, τρόπος του λέγειν, μέσα σ’ ένα κρεοπωλείο! Ενα μικρό κτίσμα, περίπου δέκα τετραγωνικών, του Χρήστου Γαλίτη (πρέπει να διασώζονται τα ονόματα αυτών που αντιστέκονται, που αντέχουν). Ετσι ακούστηκε η φωνή του στο χωριό, κάτω από τα μεγάλα πλατάνια, ενώθηκε με το γάργαρο νερό της πηγής, πήγε στα σπίτια, στους μαχαλάδες κι ήρθε ώς εμάς.

Στο 2020· που έφερε νέα απαγόρευση συναθροίσεων, όχι για διασάλευση της δημόσιας τάξης και της κοινωνικής γαλήνης, αλλά για προστασία της δημόσιας υγείας. Κι ας ήταν γνωστό ότι πορεία με τη γνωστή δομή της δεν θα πραγματοποιούσε καμιά συλλογικότητα. Μόνο συμβολικές εκδηλώσεις τιμής και μνήμης· ολιγάριθμες, με τήρηση όλως των μέτρων και κανόνων προστασίας. Γνωρίζουμε βέβαια όλοι, κι αυτοί που εξέδωσαν την απόφαση κι αυτοί που έπρεπε να την εφαρμόσουν ότι ο σκοπός ήταν μόνο η απαγόρευση. Γιατί ήταν ο συμβολισμός του Πολυτεχνείου, της εξέγερσης, που έπρεπε να χτυπηθεί.

Ο συντηρητικός και πέρα πολιτικός χώρος δεν μπορεί να αποδεχτεί την απουσία του από τη σημαντική αυτή ιστορική στιγμή της νεότερης ιστορίας. Κι η απουσία του δεν ήταν μόνο τότε που συνέβη το γεγονός, αλλά και στα επόμενα πολλά χρόνια. Πρωθυπουργοί, υπουργοί, συνδικαλιστές ήταν απόντες από κάθε εκδήλωση τιμής και μνήμης στην εξέγερση του Πολυτεχνείου και στις αντίστοιχες της Εθνικής Αντίστασης. Για αυτούς τους δυο ιστορικούς σταθμούς της ιστορίας μας δείτε ποιοι έγραψαν τις μνήμες τους για τα γεγονότα.

Αυτοί που συμμετείχαν κι έδωσαν το είναι τους. Πολλοί απ’ την άλλη μεριά ήταν διώκτες, έβγαζαν τις απαγορεύσεις, κυνηγούσαν τους δημοκρατικούς πολίτες, είχαν την άποψη ότι το κράτος τους ανήκει και έτσι λειτούργησαν· ως ιδιοκτήτες του. Πολύ περισσότερο εχθρεύονται τις αριστερές σκέψεις, πράξεις και πολιτικές. Αν μπορούσαν, θα απαγόρευαν την ύπαρξή τους.

* συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας