Το νεοφιλελεύθερο πραξικόπημα

Σε πολλά δημοσιεύματα, αλλά και σε τοποθετήσεις της κυβέρνησης, εκφράζεται η άποψη ότι αφού οι απαιτήσεις των «εταίρων» είναι παράλογες και αποδεδειγμένα φέρνουν αντίθετα αποτελέσματα από τους διακηρυγμένους στόχους, τελικά οι «εταίροι» θα πειστούν.

Πόσο μάλλον που οι θέσεις της κυβέρνησης, καθώς και οι κόκκινες γραμμές της, συμφέρουν τελικά την ανάπτυξη και όλη την Ευρώπη.

Φοβάμαι ότι μια τέτοια εκτίμηση είναι υπερβολικά αισιόδοξη. Από την αρχή διαφαίνεται ότι η νεοφιλελεύθερη ηγεσία της Ευρώπης προσπαθεί να επωφεληθεί από την κρίση για να εξαφανίσει τα υπολείμματα του «κοινωνικού κράτους» και του κοινωνικού συμβιβασμού που επιβλήθηκε μετά το τέλος του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου, και υποτίθεται ότι είναι βασικό συστατικό του «ευρωπαϊκού μοντέλου».

Αυτόν τον στόχο εξυπηρετούν όχι μόνο τα μνημόνια της Νότιας Ευρώπης αλλά και μια σειρά νομοσχεδίων, ακόμα και στις «κεντροαριστερές» Γαλλία και Ιταλία.

Ο στόχος αυτός αποτελεί και ιδεολογικό όραμα των νεοφιλελεύθερων, για τους οποίους η Θάτσερ αποτελεί ίνδαλμα, όπως ο Λένιν, ο Κάστρο ή ο Μάο για την άκρα Αριστερά.

Σε πολλές περιπτώσεις, όπως τα σχέδια του Ρέντσι για την Παιδεία στην Ιταλία που έβγαλαν εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές στους δρόμους και χτύπησαν θανάσιμα την αξιοπιστία του στα μορφωμένα μεσαία στρώματα και τη νεολαία, βλέπουμε ότι η λογική δεν βάζει φρένο στη νεοφιλελεύθερη επίθεση.

Ο βασικός λόγος που δεν δέχονται τις κόκκινες γραμμές της κυβέρνησης, ιδίως όσον αφορά τις εργασιακές σχέσεις, είναι γιατί μια τέτοια υποχώρηση θα σήμαινε την ήττα ή τουλάχιστον την υποχώρηση του νεοφιλελεύθερου πραξικοπήματος που συντελείται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Γιατί περί πραξικοπήματος πρόκειται όταν μια εκλεγμένη κυβέρνηση εμποδίζεται να νομοθετήσει σε τόσο στοιχειώδη πράγματα όπως το Ασφαλιστικό ή οι εργασιακές σχέσεις.

Σ’ αυτές τις συνθήκες, η προσπάθεια της κυβέρνησης να πετύχει στο παρασκήνιο έναν «έντιμο συμβιβασμό» μοιάζει να έχει λίγες πιθανότητες επιτυχίας.

Μόνο μια επιθετική πολιτική με άνοιγμα στα λαϊκά στρώματα όλων των ευρωπαϊκών λαών (ακόμα και των Γερμανών), με άνοιγμα στις χώρες του τρίτου κόσμου (παραδείγματος χάρη με συμμετοχή στην αναπτυξιακή τράπεζα των BRICS) μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα και να αναχαιτίσει το νεοφιλελεύθερο πραξικόπημα.

Αυτό βέβαια σημαίνει μια ανυποχώρητη πολιτική και τη σαφή δήλωση ότι δεν θα κάνουμε πίσω, έστω και αν έτσι κινδυνεύσει η ίδια η ευρωζώνη.

Οτι είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε τόσο τη δικαιολογημένη ανυπακοή στα ταμπού της ευρωζώνης και «παρανομίες» με επιχειρήματα από τις ίδιες τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όσο και όλες τις τεχνικές που επέτρεψαν στο κράτος του Ισημερινού να καταργήσει το μεγαλύτερο μέρος του χρέους του παραμένοντας στη ζώνη του δολαρίου.

Ισως έτσι καταφέρουμε να πετύχουμε τον «έντιμο συμβιβασμό» ή, στη χειρότερη περίπτωση, οδηγήσουμε σε έξοδο της χώρας από την ευρωζώνη ή τη διάλυση του ευρώ.

Αλλά και οι δύο αυτές περιπτώσεις είναι καλύτερες από μιαν υποταγή που θα σήμαινε για όλη την Ευρώπη την επισημοποίηση και την εδραίωση μιας αμείλικτης τυραννίας.

*επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Γαλλίας Paris VII