Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
ΗΠΑ: μια δημοκρατία με πήλινα πόδια
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΗΠΑ: μια δημοκρατία με πήλινα πόδια

  • A-
  • A+

Η αμερικανική δημοκρατία απέχει πολύ από το να είναι «πλήρης» ή πολύ περισσότερο «τέλεια». Η εγγενής θεσμική αδυναμία της και τα πολλαπλά προβλήματά της προέκυπταν και προκύπτουν κυρίως και πάντοτε από την προσπάθεια της «ανωτερότητας» των συντηρητικών λευκών να κρατήσουν μακριά από τα ατομικά και τα πολιτικά δικαιώματα, και επομένως μακριά από τις κάλπες, τους Αφροαμερικανούς και τις άλλες μειονότητες. Ως αποτέλεσμα μιας ρατσιστικής σύγκρουσης, η οποία ιδίως στις Πολιτείες του Νότου, συνεχίστηκε και εδραιώθηκε και μετά το τέλος του καθεστώτος της δουλείας.

Προκύπτει μείζον το ιστορικό ερώτημα πώς μια «υπερδύναμη» στο εξωτερικό, νικήτρια δύο παγκοσμίων πολέμων, που αυτοανακηρύχθηκε η «ηγετική δύναμη του ελεύθερου κόσμου», δεν κατόρθωσε να εξουδετερώσει το ρατσιστικό μίσος που δηλητηριάζει καθημερινά τις κοινωνικές σχέσεις και αφήνει πίσω του νεκρούς και τραυματίες, προπαντός μεταξύ των Αφροαμερικανών.

Στο φυλετικό πρόβλημα προστίθεται πλέον εκκωφαντικά και η επιχείρηση «δημοκρατική ακύρωση», «θεσμική στρέβλωση» και «εκλογική απάτη» εκ μέρους του Ντόναλντ Τραμπ. Ποτέ από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου η δημοκρατία στις ΗΠΑ δεν στηρίχτηκε κυριολεκτικά σε πήλινα πόδια.

Οταν ο Βενιαμίν Φραγκλίνος τον Σεπτέμβριο του 1787 κλήθηκε ενώπιον της συντακτικής συνέλευσης στη Φιλαδέλφεια να απαντήσει στο ερώτημα ποιον πολιτειακό τύπο, δηλαδή ποια πολιτειακή μορφή, θα επιλέξει το νέο έθνος, δημοκρατία ή μοναρχία, απάντησε «μια δημοκρατία, υπό την προϋπόθεση ότι θα είμαστε σε θέση να τη διαφυλάξουμε».

Ο Τζορτζ Ουάσινγκτον αναγνωρίστηκε ως εθνικός ήρωας γιατί μετά τη νίκη του επί των Βρετανών στον πόλεμο της ανεξαρτησίας την 23η Δεκεμβρίου 1783 εμφανίστηκε ενώπιον του λεγόμενου τότε «ηπειρωτικού κογκρέσου» στην Ανάπολη και παρέδωσε την εξουσία και πάλι στα χέρια των πολιτικών. Αντιστάθηκε πεισματικά στην πρόκληση μετά την επιβλητική νίκη του να καταστεί ένας μοναρχικού τύπου αρχηγός και οδηγός των νέων «αποικιών», οι οποίες μόλις είχαν αποτάξει τις αλυσίδες του βρετανικού στέμματος.

Πολλοί πολιτικοί και πολιτειολόγοι συγκρίνουν την παρούσα χρονική περίοδο των ΗΠΑ με τις εξελίξεις στη δημοκρατία της Βαϊμάρης οπότε και κάποιοι «συντηρητικοί» τύπου Τραμπ και Ρεπουμπλικανών συνεργάστηκαν με τους ναζί του Χίτλερ, πιστεύοντας ότι θα κατορθώσουν να ποδηγετήσουν και να θέσουν υπό τον έλεγχό τους έναν «κλόουν». Σχεδιασμός ο οποίος ναυάγησε κατά δραματικό τρόπο.

Το αμερικανικό Σύνταγμα διατυπώνει και θωρακίζει ένα άκρως επιτυχημένο σύστημα εξισορρόπησης των εξουσιών προκειμένου να προστατεύεται η δημοκρατία. Η πολιτειακή κυριαρχία κατανέμεται μεταξύ προέδρου, ομοσπονδιακών Πολιτειών, Κογκρέσου και ανωτάτου δικαστηρίου, προκειμένου να αντιμετωπίζονται και να ακυρώνονται οι θεσμικές αντιφάσεις και αντιθέσεις της.

Ο θεσμικός εφιάλτης των ιδρυτών και πατέρων του αμερικανικού έθνους και του αμερικανικού Συντάγματος ήταν η παρουσία ενός προέδρου που θα μπορούσε μέσω της καταχρηστικής άσκησης των εξουσιών του να μεταβληθεί σε δικτάτορα.

Η καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Τζορτζτάουν της Ουάσινγκτον, Ρόζα Μπρουκς, συγκρότησε και σχημάτισε ομάδα εξήντα επτά ανδρών και γυναικών όλων των πολιτικών αποχρώσεων (Δημοκρατικοί, αριστεροί, σοσιαλιστές, μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανοί, εκτός εκείνων της άκρας Δεξιάς και των ακραίων Ρεπουμπλικανών), για να ερευνήσουν και να μελετήσουν πολιτικά και επιστημονικά το αδιανόητο, δηλαδή τον σχεδιασμό ενός πραξικοπήματος από τον Λευκό Οίκο του Ντόναλντ Τραμπ.

Δηλαδή την πρόθεση του Τραμπ να ανακηρύξει εαυτόν νικητή κατά τις προεδρικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου και να αρνηθεί να εγκαταλείψει το Οβάλ Γραφείο, ανεξάρτητα από το πώς ψήφισαν οι πολίτες.

Σύμφωνα με το πόρισμα της Επιτροπής Μπρουκς, θεωρείται ιδιαίτερα πιθανό ο Ντόναλντ Τραμπ να χρησιμοποιήσει τόσο «νόμιμα» όσο και παράνομα «δικαιικά» μέσα για να αμφισβητήσει και να ακυρώσει το εκλογικό αποτέλεσμα, προκειμένου να διατηρήσει την εξουσία.

Η σοβαρότητα της κατάστασης για τους δημοκρατικούς θεσμούς αναδεικνύεται και από πρόσφατη ομιλία του Μπαράκ Ομπάμα στη Φιλαδέλφεια, εκεί δηλαδή όπου καταρτίστηκε και αποφασίστηκε το αμερικανικό Σύνταγμα το έτος 1787. «Μην αφήσετε η δημοκρατία σας να τεθεί εκποδών», διακήρυξε ο πρώην πρόεδρος κατά τρόπο πρωτοφανή για τα προεκλογικά χρονικά γενικότερα στις ΗΠΑ.

(Ιστορικά και άλλα σχετικά στοιχεία από το τεύχος του περιοδικού Der Spiegel της 22/8/2020).

*Ομότιμος καθηγητής, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανατροπή των συμβολισμών
Ως κυρίαρχο θεσμικό στοιχείο του εποικοδομήματος, κάθε Σύνταγμα συμπυκνώνει όχι μόνο τις θεμελιώδεις κοινωνικές συνθήκες, αλλά και τις πολιτικές ζυμώσεις, οι οποίες εκφράζουν έναν πολιτικό βολονταρισμό και...
Ανατροπή των συμβολισμών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δημοκρατία δεν θα έρθει…
Στις 15 Σεπτεμβρίου το ημερολόγιο γράφει «διεθνής ημέρα δημοκρατίας», μια από τις «εορτές» και «παγκόσμιες ημέρες» που καθιερώθηκαν για να θυμόμαστε τι δεν πρέπει να ξεχάσουμε, μια «ανάμνηση γλυκιά» ή τους...
Η δημοκρατία δεν θα έρθει…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δημοκρατική άσκηση των δικαιωμάτων (Μια δημοκρατική απάντηση)
Μπορεί μία δημοκρατικά διαμορφωμένη πλειοψηφία να λάβει κάθε είδους απόφαση στο δημοκρατικό σύστημα; Μπορεί η πλειοψηφία να αποφασίσει την κατάργηση ή τον περιορισμό συνταγματικά κατοχυρωμένων ατομικών,...
Η δημοκρατική άσκηση των δικαιωμάτων (Μια δημοκρατική απάντηση)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αμερική των Κένεντι και ο Κάστρο
«Αν δεν μπορούμε να δώσουμε ένα τέλος στις διαφωνίες μας τώρα, μπορούμε τουλάχιστον να συμβάλουμε ώστε να κάνουμε τον κόσμο ασφαλή μέσα στη...
Η Αμερική των Κένεντι και ο Κάστρο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θεσμική ανατριχίλα
Να τεθεί ενώπιον του λαού το ζήτημα των κινδύνων για τη δημοκρατία και να κληθούν οι πολίτες σε πάνδημη ειρηνική παρουσία και εξέγερση για την προστασία της. Υπέρτατος νόμος η σωτηρία της δημοκρατίας.
Θεσμική ανατριχίλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μέτρα για την υγειονομική κρίση: στο απυρόβλητο η ιδιοκτησία;
Το Σύνταγμα κατοχυρώνει τα θεμελιώδη δικαιώματα, όμως κανένα δικαίωμα δεν είναι απόλυτο. Το κράτος εγγυάται καταρχήν την άσκησή τους, όμως μια ιδιαίτερη συνθήκη μπορεί να καταστήσει αναγκαίο τον προσωρινό...
Μέτρα για την υγειονομική κρίση: στο απυρόβλητο η ιδιοκτησία;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας