Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μπροστά ο Γκουτέρες για μόνιμες λύσεις
AP Photo / Seth Wenig
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μπροστά ο Γκουτέρες για μόνιμες λύσεις

  • A-
  • A+

Σαν από μηχανής θεός σε τελευταία πράξη αρχαίας τραγωδίας, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες ανακοίνωσε (16/9) ότι θα συγκαλέσει ξανά τον Οκτώβριο τον πιο καθοριστικό γύρο διαπραγματεύσεων για την Κύπρο: «Αμέσως μετά τις εκλογές στον Βορρά είναι η πρόθεσή μου να συγκαλέσω ξανά τους πέντε βασικούς εταίρους – τις (τρεις) εγγυήτριες δυνάμεις και τις δύο κοινότητες…».

Η αποφασιστική κίνηση του Αντ. Γκουτέρες να επανέλθει στο προσκήνιο αποδεικνύεται προϊόν έντονης παρασκηνιακής διπλωματίας από την πλευρά της Ε.Ε. Στη χαοτική κατάσταση γύρω από την Κύπρο, η διαδικασία του ΟΗΕ για τη συνολική επίλυση του Κυπριακού φαντάζει ως μόνη ρεαλιστική διέξοδος για την επίλυση των συσσωρευμένων προβλημάτων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η χρονική σύμπτωση για επιστροφή στον διάλογο ύστερα από τρία χρόνια ακινησίας δεν είναι τυχαία. Αθήνα και Αγκυρα είναι επίσης έτοιμες να επιστρέψουν στο τραπέζι των διερευνητικών επαφών για καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Μάλιστα για πρώτη φορά ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης (16/9 στον Economist) μίλησε με τόση καθαρότητα, προκρίνοντας όχι απλώς διάλογο, αλλά και οριστικές λύσεις: «Αν δεν καταφέρουμε να επιλύσουμε τα προβλήματα, βεβαίως να παραπεμφθούν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, σεβόμενοι την απόφασή του…».

Ωριμες προσεγγίσεις

Η «παράλληλη κίνηση» σε Κυπριακό και ελληνοτουρκικά έχει κύριο διαμεσολαβητή τη Γερμανία, προσωπικά την Ανγκελα Μέρκελ, και ενεργό διπλωματία από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ και τον ύπατο εκπρόσωπο Ζοζέπ Μπορέλ. Οι τρεις απηχούν την πιο ώριμη εντός Ε.Ε. προσέγγιση στο πολύπλοκο πεδίο της Ανατολικής Μεσογείου: λύση των προβλημάτων με ταυτόχρονη στρατηγική αναδόμηση των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Στην πτυχή που αφορά την Κύπρο, ήδη από τον Αύγουστο ήταν πεπεισμένοι ότι τα φλέγοντα ζητήματα που ωθούσαν σε εκτροχιασμό όλη την περιοχή, δεν μπορούσαν να επιλυθούν με μονοσήμαντες προσεγγίσεις περί κυρώσεων. Ούτε η κοπιώδης προσπάθεια για αποκλιμάκωση θα είναι βιώσιμη χωρίς την επιδίωξη μόνιμων λύσεων. Η βασική εκτίμηση στις Βρυξέλλες είναι επίσης ότι ο διάλογος Ελλάδας-Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες, παρά τη δική του αυτόνομη διαδικασία (διερευνητικές επαφές και Χάγη), θα έχει τύχη μόνο αν τερματιστεί η επικίνδυνη ακροβασία των τελευταίων τριών χρόνων στην Κύπρο.

Ο Μπορέλ πρώτος προανήγγειλε (15/9) την ενεργό ανάμιξη του Αντόνιο Γκουτέρες από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αποκαλύπτοντας ότι προηγήθηκαν εντατική διαβούλευση, συνεννόηση και συντονισμός με τον ΟΗΕ. Ακολούθως, ο Σαρλ Μισέλ, πρόεδρος του Συμβουλίου, μίλησε στο ίδιο μήκος κύματος κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, περιοδεύοντας στην Πράσινη Γραμμή (16/9): «Η Ε.Ε. πρέπει να συμμετάσχει περισσότερο στην ειρηνευτική διαδικασία στην Κύπρο, με επικεφαλής τα Ηνωμένα Εθνη».

Ο Σ. Μισέλ βολιδοσκοπεί επίμονα τη Λευκωσία να βάλει μπρος την επίλυση του Κυπριακού για να διευκολύνει μια στρατηγική προσέγγιση στα ζητήματα ασφάλειας και ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο με τη μορφή πολυμερούς διάσκεψης υπό την Ε.Ε. Η υφιστάμενη πρόταση Μισέλ περιλαμβάνει και την Τουρκία, αλλά και τους Τουρκοκυπρίους, όμως χωρίς επίλυση θα είναι εξαιρετικά προβληματικό το στάτους των δύο πλευρών στην Κύπρο.

Βλέποντας τα αδιέξοδα, η Ε.Ε. στρέφεται προς τον ΟΗΕ για να αναλάβει το Κυπριακό και εργάζεται παράλληλα στην ιδέα ενός μορατόριουμ σε «μονομερείς ενέργειες» για να διεξαγάγει ο Γκουτέρες ήρεμα την καταληκτική διαπραγμάτευση για το νησί που επιδιώκει εδώ και τρία χρόνια. Με αυτά τα δεδομένα πλέον, ο Σαρλ Μισέλ καθορίζει ως ατζέντα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου «έναν στρατηγικό διάλογο για τις μελλοντικές δράσεις της Ε.Ε. σε αυτό το κομμάτι της Μεσογείου, περιλαμβανομένης της Τουρκίας…».

Πολιτική ισότητα ή δύο κράτη

Ο στρατηγικός προσανατολισμός της Ε.Ε. για μόνιμες λύσεις δίνει για πρώτη φορά δυναμική, αλλά αυτό θα εξαρτηθεί και από τη στάση των άμεσα ενδιαφερομένων στην Κύπρο. Πρώτη η Τουρκία έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι για να προσέλθει στην πενταμερή υπό τον ΟΗΕ, «η ελληνοκυπριακή πλευρά θα πρέπει να αναγνωρίσει εκ των προτέρων την πολιτική ισότητα με τους Τουρκοκυπρίους με όλες τις παραμέτρους της… Αν δεν γίνει αυτό εφικτό, τότε οι δύο πλευρές (στην Κύπρο) θα πρέπει να αρχίσουν μια νέα διαπραγματευτική διαδικασία στηριγμένη στη λύση δύο κρατών και στη βάση της ίσης κυριαρχίας…» (ανακοίνωση τουρκικού ΥΠΕΞ, 17/9).

Η Τουρκία επιχειρεί να καθορίσει τους όρους μιας εκ των πραγμάτων καταληκτικής διαπραγμάτευσης στο Κυπριακό, που περιλαμβάνει και το πιθανό σενάριο αποτυχίας. Με τον δικό της τρόπο, μεταφράζει την προειδοποίηση Γκουτέρες ότι «το στάτους κβο στην Κύπρο δεν είναι πλέον βιώσιμο». Επικεντρώνεται δε στο πιο καίριο ζήτημα για τον πρόεδρο Ν. Αναστασιάδη, την πολιτική ισότητα που είναι ένα από τα έξι σημεία του πλαισίου Γκουτέρες για το οποίο θα γίνει στοχευμένο «πάρε-δώσε».

Η τουρκική διπλωματία απαιτεί επίσης εκ των προτέρων, ανεξαρτήτως επιτυχίας ή αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, να υπάρξουν ρυθμίσεις συναπόφασης για τα ενεργειακά ζητήματα. Εκκρεμούσης της ψηφοφορίας στα κατεχόμενα, η Αγκυρα θα ήθελε πολύ να έχει πλήρη ελευθερία κινήσεων στο διαπραγματευτικό τραπέζι. Αυτό όμως θα γίνει μόνο αν απαλλαγεί από τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί, που είναι ο μόνος συνεπής σε ομοσπονδία με πολιτική ισότητα.

Από τη δική του πλευρά ο Αντόνιο Γκουτέρες διαφωνεί με την Τουρκία να αλλάξει η ομοσπονδιακή βάση διαπραγμάτευσης γιατί αυτή την εντολή έχει από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Γνωρίζει όμως και την αξία της πολιτικής ισότητας που είναι θεμελιωμένη από τα σχετικά ψηφίσματα για το Κυπριακό. Περαιτέρω, επί της διαδικασίας, ο Γκουτέρες φαίνεται να είναι πιο κοντά στην απαίτηση της Τουρκίας να ξεκαθαρίσουν οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί από τα μέρη. Δεν πρόκειται να δεχθεί απλώς συνέχιση της διαπραγμάτευσης από εκεί που έμεινε στο Κραν Μοντανά γιατί απορρίπτει ατέρμονες συζητήσεις. Συνεπώς «αυτή τη φορά θα είναι διαφορετικά», όπως τονίζει ο γενικός γραμματέας.

Το κόστος της περιπλάνησης

Ο πρόεδρος Αναστασιάδης για τρία χρόνια με διάφορες προφάσεις ταλαντεύεται ποιο δρόμο να ακολουθήσει. Σήμερα βρίσκεται πίσω από τα γεγονότα όταν δηλώνει ότι «η Λευκωσία είναι πάντοτε έτοιμη για διάλογο», αλλά βάζει τα ερωτήματά του: «Ο διάλογος, όμως, για να είναι αποτελεσματικός θα πρέπει να είναι ορθά δομημένος, στη βάση της διεθνούς νομιμότητας, χωρίς εκβιασμούς ή απειλές». Η συγκυρία δεν είναι ευνοϊκή για τη Λευκωσία, σε κανένα από τα πεδία όπου αναζητεί κυρώσεις, καθώς οι κύριοι παίκτες στην Ε.Ε. και η μεγάλη πλειονότητα των «27» –περιλαμβανομένης της Ελλάδας– στρέφονται στην επιδίωξη μόνιμων λύσεων.

Η εξωτερική πολιτική της Λευκωσίας επιβαρύνεται ιδιαίτερα από την τακτική της να διασυνδέει ατυχώς με τις επιδιώξεις της φλέγοντα ζητήματα, όπως η κατάσταση στη Λευκορωσία. Την ίδια στιγμή, αποφεύγει τη δική της ρητή δέσμευση για τις διαπραγματεύσεις επίλυσης του Κυπριακού και υποσκάπτει αντί να ενθαρρύνει τις άμεσα συνυφασμένες συζητήσεις για τις σχέσεις Τουρκίας-Ε.Ε. Στην πράξη, τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, ο ΥΠΕΞ Ν. Χριστοδουλίδης θα βρεθεί σε ένα πολύ δύσκολο περιβάλλον, ενδεχομένως, χωρίς «δεύτερη» φωνή εκτός από τους Αυστριακούς…

*Το άρθρο αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα «Πολίτης» της Κύπρου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Είναι η Αμμόχωστος το ξυπνητήρι;
Η Τουρκία κάνει όσα ξέρουμε, βλέπουμε ή προβλέπουμε. Πώς να την εμπιστευτούμε; Η απάντησή μου είναι αυτή. Να τη δυσκολέψουμε. Τώρα δεν μπορούμε. Θα ανακτήσουμε δυνάμεις και δυνατότητες μόνο μέσα από μια...
Είναι η Αμμόχωστος το ξυπνητήρι;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κύπρος και Τουρκία υπό αξιολόγηση
Τέσσερις παράλληλες διαδικασίες με στενή διασύνδεση μεταξύ τους έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για να λύσει τα προβλήματα που ταλανίζουν την Ανατολική Μεσόγειο.
Κύπρος και Τουρκία υπό αξιολόγηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
60 χρόνια κυπριακής ανεξαρτησίας
Η Κυπριακή Δημοκρατία τιμά την 60ή επέτειο από την ίδρυσή της (1960-2020), αντιμέτωπη με μεγάλους κινδύνους και απειλές και μη δεδομένη σήμερα τη συμπαράσταση της επίσημης Ελλάδας.
60 χρόνια κυπριακής ανεξαρτησίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποια είναι η γεωπολιτική αξία της Ε.Ε. χωρίς Ελλάδα και Κύπρο;
Εχει η χώρα μας πολιτικούς με το ειδικό βάρος να σηκώσουν την προστιθέμενη αξία της χώρας μας στις σημερινές μεταψυχροπολεμικές συνθήκες; Μήπως η γεωπολιτική και γεωστρατηγική θέση του ελλαδικού χώρου ανοίγει...
Ποια είναι η γεωπολιτική αξία της Ε.Ε. χωρίς Ελλάδα και Κύπρο;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «ανάδελφη» πολιτική της Κύπρου
Ενώ η Ελλάδα και η Τουρκία εναρμονίστηκαν με τα «πρέπει» της Ε.Ε. και του ΟΗΕ και συμφώνησαν σε νέο κύκλο διερευνητικών επαφών με κατάληξη τη Χάγη, η Λευκωσία επιμένει σε μια πολιτική μη δημιουργική, η οποία...
Η «ανάδελφη» πολιτική της Κύπρου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το δέντρο και το δάσος
Η διαμόρφωση μιας ειδικής σχέσης της Αγκυρας με το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες προβάλλει ως μονόδρομος για τη χάραξη ενός πλαισίου συνδιαχείρισης μιας διμερούς αλληλεξάρτησης:
Το δέντρο και το δάσος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας