Requiem… για μια γενιά

Ολα κάποτε τελειώνουν, είναι νόμος της ζωής. Δεν είχα φανταστεί όμως ποτέ ότι αυτό θα γινόταν με αυτό τον… τιμητικό τρόπο. Σήμερα, 35 χρόνια μετά –μια ολόκληρη γενιά– την πρώτη εμφάνιση της Κοινωνιολογίας στο σχολείο –της επιστήμης μου, που αγαπώ– εξαναγκαζόμαστε να την αποχαιρετίσουμε (προσωρινά;). Μιλάω και για το μακροβιότερο και τελευταίο (όπως φαίνεται) βιβλίο της Γ΄ Λυκείου που είχα την τιμή να είμαι εκ των συγγραφέων. Ενα βιβλίο που όταν το 2005 μαζί με τη Ρεγγίνα, τη Μαρία και τον Γιάννη, είχαμε ολοκληρώσει το πρώτο στάδιο αυτού του ταξιδιού, ήταν μια άλλη εποχή.

Πολλά μπορούμε να πούμε για το βιβλίο, τον τρόπο διδασκαλίας, τις εξετάσεις, την παραπαιδεία. Αυτό που θα ήθελα να πω τώρα είναι ένα μεγάλο μπράβο στην κυβέρνησή μας που τόλμησε αυτό το βήμα που δεν είχε τολμήσει ποτέ πριν κανείς.

Διαβάζω το «Σημείωμα των συγγραφέων» ότι σκοπός του βιβλίου είναι να προβληματίσει τους μαθητές για όσα συμβαίνουν γύρων τους, να αναπτύξει την κριτική τους ικανότητα και να τους παροτρύνει να ενεργοποιηθούν ως αυριανοί πολίτες και απορώ γιατί δεν είχαν καταργήσει το μάθημα από τότε που παραδώσαμε το βιβλίο για έκδοση. Να γράφουμε στο κεφάλαιο 4 για τον καταμερισμό εργασίας της ελληνικής οικογένειας και τους ρόλους του άνδρα και της γυναίκας και να μην έχουμε ούτε μια παραπομπή στον Τσάρτα και τον Τζήμερο. Να γράφουμε για την εκπαίδευση και να παρεισφρέουν κακές λέξεις όπως Γαλλική Επανάσταση, ισότητα ευκαιριών, κοινωνική δικαιοσύνη. Να υπάρχει ειδικό κεφάλαιο για τις συνέπειες της ανεργίας της φτώχειας και ανισοτήτων και άλλο κεφάλαιο για τις κοινωνικές βάσεις της εξουσίας. Ευτυχώς που βγαίνουν από την ύλη ζητήματα όπως οι επιδράσεις των ΜΜΕ, τα εγκλήματα των ισχυρών, οι θεωρίες της σύγκρουσης για την αποκλίνουσα συμπεριφορά. Μας αρκεί το αστυνομικό δελτίο των ειδήσεων για να καταλάβουμε τα πάντα για την εγκληματικότητα. Και βέβαια οτιδήποτε έχει σχέση με ετερότητα, προκατάληψη, ρατσισμό, πόλεμο. Είμαστε τώρα για να αμφισβητούμε ό,τι μας λένε οι (σημαντικοί) άλλοι;

Ξανά, ένα μεγάλο μπράβο σε αυτούς που τόλμησαν. Οι κοινωνικές επιστήμες (όπως και οι τέχνες) δεν είναι για να διδάσκονται οι πολλοί. Οσοι είναι να διοικήσουν τη χώρα, μπορούν (και πρέπει) να τις σπουδάσουν μακριά από την πλέμπα (εκ του λατινικού πληβείου). Για να διοικήσουν αυτοί οι λίγοι, οι άριστοι, θα πρέπει να ψηφίζονται από άτομα χωρίς κριτική σκέψη και διάθεση ενεργοποίησης. Θα πρέπει όμως η κυβέρνηση να κινηθεί και προς άλλες κατευθύνσεις. Μην τυχόν και τώρα οργανωθούν «κρυφά σχολειά» όπου θα διδάσκεται μυστικά αυτή η επιστήμη και οι θεωρίες κάτι παράξενων τύπων που έγραψαν την Αγια Οικογένεια… Κίνδυνος υπάρχει, αλλά έχω εμπιστοσύνη, γιατί στο κάτω κάτω αυτοί που μας διοικούν έχουν σπουδάσει Κοινωνιολογία και ξέρουν…

* καθηγητής Πανεπιστήμιου Αιγαίου, περιφερειακός σύμβουλος Β. Αιγαίου