Μαθήματα από τις ΗΠΑ

Τα γεγονότα που γεννούν ιστορίες, οι λαϊκές εξεγέρσεις για παράδειγμα, σαγηνεύουν τους ανθρώπους διότι χαρακτηρίζονται από την αντίθεση και την αμφισβήτηση στους ισχυρούς και στις βουλές τους. Οι ιστορίες που ξεπηδούν από αυτά, συνήθως καλλωπίζονται με προσδιορισμούς που τους προσφέρουν ένα χρώμα μεγαλοπρεπούς θάρρους, αυτοθυσίας, αποκοτιάς, παλικαριάς, αλτρουισμού, θυσίας… Αυτός είναι ο λόγος που στις περισσότερες από αυτές συχνά εμφανίζονται οι λέξεις: απροσδόκητος, απρόβλεπτος, μεγαλειώδης, μνημειώδης, αποκοτιά… Λέξεις για μύθους και ήρωες.

Για κάποιους το ενδιαφέρον δεν εστιάζεται στα γεγονότα και στις πράξεις αλλά στις αιτίες που τα προκάλεσαν και στις επιπτώσεις που έπονται. Υπάρχει όμως και μία πτυχή των ιστοριών αυτών που ο εξωραϊσμός του μύθου απαιτεί να την προσπερνούμε -ενίοτε και να την αγνοούμε- καθώς είναι ιδιαίτερα επώδυνη αλλά και διδακτική συνάμα, για όσους προσπαθούν να αντλήσουν διδάγματα και να πάρουν μαθήματα. Σε όλες τις μεγάλες στιγμές της ανθρώπινης ιστορίας υπάρχει και μία αποκαλυπτική διάσταση που αφορά την υποκρισία και -ακόμα χειρότερα- την καπηλεία που χαρακτηρίζει τη στάση των «ισχυρών».

Οι χιλιάδες άνθρωποι που βγήκαν στους δρόμους των πόλεων στις ΗΠΑ έσπρωξαν για να ανέβουν πάλι στο δημόσιο βήμα έννοιες και λέξεις όπως: κοινωνικός αποκλεισμός, ρατσισμός, ανισότητα, κοινωνική προστασία, δικαιώματα… Το εξωφρενικό είναι ότι σε αυτή τη διαδικασία «ανέλκυσης» του ουμανισμού πρωτοστατούν πολιτικοί οι οποίοι με τη δράση και τις επιλογές τους έχουν συμβάλει όσο και οι πολιτικοί «αντίπαλοί» τους στον εξοβελισμό αυτών των αξιών από την πολιτική διαχείριση. Πρόκειται για μια υπόθεση εξόφθαλμης και ξεδιάντροπης καπηλείας με μοναδικό κίνητρο τη μικροπολιτική κερδοσκοπία.

Η πρώτη αντίδραση στις βαθυστόχαστες παρόλες και στις εμβριθείς δηλώσεις των καπηλευτών είναι η θυμηδία. Σε όσους όμως έχουν υποστεί τις συνέπειες των επιλογών τους, π.χ. το γκλοπ στην πλάτη, την περικοπή του μισθού και της σύνταξης, το κλείσιμο της βιομηχανίας κ.λπ., γοργά η θυμηδία παραχωρεί τη θέση της στην οργή, την αγανάκτηση και τη σιχαμάρα.

Στην «αμερικανική εξέγερση», μόλις οι διαδηλωτές, άσπροι και μαύροι, παρέμειναν στα πεζοδρόμια των αμερικανικών πόλεων για πάνω από τρεις νύχτες, άρχισαν να ξεμυτίζουν δειλά στην αρχή και με κλιμακούμενη θρασύτητα στη συνέχεια, οι… καπηλευτές. Πολιτικοί και διανοούμενοι που στο παρελθόν με λόγια και έργα διατήρησαν, συντήρησαν και διεύρυναν τις ανισότητες, τους διαχωρισμούς και τους αποκλεισμούς, άρχισαν έξαφνα να κουνάνε το δάχτυλο και να προειδοποιούν για τις ολέθριες συνέπειες που έχουν οι πολιτικές που δεν εξασφαλίζουν μια κοινωνία δίκαιη, χωρίς διαχωρισμούς και αποκλεισμούς. Πολιτικές όμως που πρώτοι οι ίδιοι αγνόησαν.

Το δίχως άλλο είναι εξοργιστικό να διαβάζεις για πολιτικούς που δεν αντέδρασαν, στην άγρια καταστολή στο Φέργκιουσον του Μιζούρι, να μιλούν τώρα για ρατσισμό. Είναι προκλητικό να ακούς πολιτικούς που αδιαφόρησαν για τα αποκλεισμένα παρισινά προάστια, να καταγγέλλουν τώρα διαχωρισμούς και αποκλεισμούς. Είναι ύβρις να παρακολουθείς πολιτικούς που εφάρμοσαν κατά γράμμα τις εξοντωτικές πολιτικές λιτότητας και μνημονίων να κατακρίνουν τους διαδόχους τους για ακραίο νεοφιλελευθερισμό.

Είναι υποτιμητικό να ακούς πολιτικούς που δεν αντέδρασαν στους πλειστηριασμούς, να μιλούν τώρα για κύματα αστέγων. Είναι αφόρητο να ακούς πολιτικούς να ξελαρυγγιάζονται για την κλιματική αλλαγή και να έχουν εφαρμόσει πολιτικές καταστροφής του περιβάλλοντος. Είναι εφιαλτικό να παρακολουθείς τους αφορισμούς κατά της καταστολής από εκείνους που παράγγελναν καραβιές χημικών και δακρυγόνων. Είναι…

Η αλήθεια είναι ότι στις μέρες μας η υποκρισία των ισχυρών έχει αρχίσει να προσλαμβάνει δυναμική πανδημίας. Οχι σαν και αυτή του κορονοϊού των 370.000 νεκρών αλλά σαν της ισπανικής γρίπης των δεκάδων εκατομμυρίων. Σ’ αυτή τη συστηματική και απροκάλυπτη καπηλεία όμως βρίσκονται οι απαντήσεις στην κρίση αξιοπιστίας που αντιμετωπίζει το πολιτικό σύστημα. Γιατί δεν είναι δυνατόν ένας πολιτικός ως διεκδικητής να αναγνωρίζει την αδικία και ως κυβερνήτης να τη μετονομάζει σε ρεαλισμό. Προφανώς, η αλαζονεία που έχει κυριαρχήσει δεν τους επιτρέπει να κατανοήσουν ότι το εφεύρημα «μετά την απομάκρυνση από το ταμείο ουδέν λάθος αναγνωρίζεται» έχει πλέον σαπίσει.

Υπό το πρίσμα αυτό είναι ενδεικτικές οι απεγνωσμένες προσπάθειες του προέδρου Τραμπ να φορτώσει σε κάποιους την ευθύνη της εξέγερσης. Και επειδή το συστημικό πολιτικό σύστημα κατάφερε με τις συνεχείς καπηλείες του να αυτοαπαξιωθεί, στράφηκε στην antifa και σε μια ανύπαρκτη αμερικανική Ακροαριστερά. Στην πραγματικότητα, αυτό που συμβαίνει σήμερα στις ΗΠΑ δεν είναι μόνο μια έκρηξη οργής των αδικημένων, αλλά και μια μαζική απόρριψη του πολιτικού συστήματος το οποίο είναι αποκλειστικά υπεύθυνο για τα δεινά.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας