Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Υπάρχει σχέδιο για τις τουρκικές προκλήσεις;
AP Photo/Lefteris Pitarakis
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Υπάρχει σχέδιο για τις τουρκικές προκλήσεις;

  • A-
  • A+
Την ώρα που το «Γιαβούζ» συνεχίζει τις γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ, η Ευρώπη κόβει κάθε συζήτηση για κυρώσεις κατά της Αγκυρας και οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες ακυρώνουν τα σχέδιά τους στην περιοχή λόγω κρίσης, προκαλώντας σοβαρά ερωτήματα για τους αβάσιμους υπολογισμούς Αθήνας και Λευκωσίας.

Εν μέσω πανδημίας και τη στιγμή που η προσοχή διεθνώς επικεντρώνεται στους όρους επαναφοράς των οικονομιών, η Τουρκία έστειλε το «Γιαβούζ» για γεωτρήσεις στα τεμάχια 6 και 7 της ΑΟΖ της Κύπρου νοτίως του νησιού. Η εξέλιξη αυτή την εβδομάδα που πέρασε και η στάση των Βρυξελλών φέρνουν ξανά στο προσκήνιο τα ίδια επίμονα ερωτήματα: υπάρχει σχέδιο στην εξωτερική πολιτική της Λευκωσίας ή βρίσκεται πια αμήχανη στη γωνία με την Τουρκία ανενόχλητη;

Στην τηλεδιάσκεψη των ηγετών των «27» την Πέμπτη, ο Κύπριος πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης κατήγγειλε την Αγκυρα ότι «συνεχίζει την εχθρική και επικίνδυνη προσέγγισή της στην Ανατολική Μεσόγειο». Ζήτησε «συνεπή, ενιαία στάση αρχών στο πλαίσιο των ειλημμένων αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και των μηχανισμών που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή». Με δήλωσή του ο Σαρλ Μισέλ επαναβεβαίωσε… «την αμέριστη αλληλεγγύη» προς την Κύπρο και παρέπεμψε στα προηγούμενα συμπεράσματα για το θέμα.

Καμία συζήτηση για κυρώσεις

Ο μονόλογος του Κύπριου προέδρου και η τυπική τοποθέτηση Μισέλ κατέδειξαν πόσο περιθωριοποιείται η Λευκωσία μέσα από επαναλαμβανόμενες, χωρίς διέξοδο, συζητήσεις. Η ατζέντα των Ευρωπαίων από καιρό είχε αλλάξει για την Κύπρο. Πόσο μάλλον τώρα, που τα μυαλά όλων έχουν στραφεί στη διαχείριση της πρωτοφανούς οικονομικής ύφεσης λόγω κορονοϊού. Το διπλωματικό παρασκήνιο που προηγήθηκε αυτές τις ημέρες είναι αποκαλυπτικό. Στην τηλεδιάσκεψη του Συμβουλίου Υπουργών ο ΥΠΕΞ Ν. Χριστοδουλίδης απέτυχε να πείσει τους ομολόγους του για μια απλή φράση στα συμπεράσματα: ότι η Ε.Ε. «θα αντιδράσει με βάση το υφιστάμενο πλαίσιο αποφάσεων».

Το ζήτημα παραπέμφθηκε σε χαμηλότερο επίπεδο (COREPER) και ρητά δύο ισχυρές χώρες, η Γερμανία και η Ιταλία, καθώς και τουλάχιστον άλλες 3 έσπασαν τη διαδικασία σιωπής απορρίπτοντας την κυπριακή θέση. Στην ουσία δεν υπάρχει καμία άλλη συζήτηση για μέτρα ή κυρώσεις. Ο Υπατος Εκπρόσωπος Ζοζέπ Μπορέλ δεν περιέλαβε στην ημερήσια διάταξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου θέμα τουρκικών προκλήσεων και δήλωσε ότι η Ε.Ε. θα συνεχίσει την προσπάθεια για να καταστεί η Τουρκία πιο συνεργάσιμη. Ακολούθησε επικοινωνία του με τον Τούρκο ΥΠΕΞ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, κατά την οποία έγινε γνωστό ότι έλαβε απάντηση πως η Αγκυρα «ενεργεί για να υπερασπίσει τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της».

Η Λευκωσία σε άμεσο χρόνο -όλη την εβδομάδα που πέρασε- έδωσε έντονη προβολή στην «καταγγελτική» διπλωματία της, τροφοδοτώντας τα κυπριακά ΜΜΕ με πρωτοσέλιδα ρεπορτάζ, μια συνηθισμένη καταφυγή για εσωτερική κατανάλωση από την εποχή των… Αδεσμεύτων. Δύσκολα όμως μπορεί να μη ληφθούν υπόψη νέα δεδομένα γύρω από την ΑΟΖ και τις γεωτρήσεις:

■ Η Τουρκία συνεχίζει πρόγραμμα γεωτρήσεων με αυτάρκη στόλο. Θα κάνει όσες περισσότερες ενέργειες μπορεί τώρα που παρέλυσαν οι πάντες για να εδραιώσει -ως τετελεσμένα- τις διεκδικήσεις στην ανατολική Μεσόγειο.

■ Για την επόμενη διετία μπορεί να δρα σε μια εκτενή θαλάσσια ζώνη που περιβάλλει την Κύπρο και επεκτείνεται μέχρι τη Ρόδο και την Κρήτη. Ετσι περιπλέκει και τα ζητήματα θαλάσσιας κυριαρχικής δικαιοδοσίας της Ελλάδας. Αν εντοπίσει αξιόλογα κοιτάσματα -που δεν φαίνεται να είναι το μείζον- θα έχει ακόμα ένα χαρτί στο χέρι.

■ Τα περιθώρια αντίδρασης της Λευκωσίας είναι μηδαμινά. Οι τριμερείς έχουν εκφυλιστεί και η θεωρία αλλαγής των όρων του γεωστρατηγικού παιχνιδιού που διατυμπάνιζε η Λευκωσία μέσω φυσικού αερίου προκαλεί σε διπλωματικούς κύκλους μόνο θυμηδία.

■ Η αναστάτωση των αγορών λόγω κορονοϊού έπληξε καίρια τους ενεργειακούς υπολογισμούς χωρών και εταιρειών- κολοσσών. Αμφιλεγόμενα και μη προσοδοφόρα έργα τίθενται υπό αναστολή, ακόμα και ακύρωση.

Με παραδοχή του υπουργού Ενέργειας της Κύπρου, η Exxon Mobil ενημέρωσε τη Λευκωσία για αναστολή του προγραμματισμού 2 επιβεβαιωτικών γεωτρήσεων σε εντοπισμένο κοίτασμα (τεμάχιο 10), το μόνο που δεν αμφισβητείται από την Τουρκία. Για πρώτη φορά η αμερικανική εταιρεία επικαλείται εκτός από τις δυσκολίες της πανδημίας και την κατάρρευση των τιμών πετρελαίου. Το απρόβλεπτο γεγονός «ξεγυμνώνει» τους μεγαλεπήβολους σχεδιασμούς (East Med) ερήμην των αγορών.

Θέτει επίσης ερωτήματα για την ελληνική κυβέρνηση που συμπορεύεται με τη Λευκωσία σε αβάσιμους, ή ακόμα και επιπόλαιους υπολογισμούς. Οι εταιρείες TOTAL – ENI, με τις περισσότερες αδειοδοτήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ, θα ακολουθήσουν σύντομα με αναβολή των γεωτρήσεων κάτω από την πίεση των αγορών. Γίνεται λόγος για αναστολή μέχρι τα τέλη του 2021 και αυτό λέγεται μόνο προσχηματικά, γιατί τρέχουν συμβόλαια με νομικές δεσμεύσεις.

Πορεία σύγκρουσης

Η πανδημία που συγκλονίζει τον κόσμο δημιούργησε πρόσκαιρα ατμόσφαιρα αλληλεγγύης μεταξύ αντιμαχόμενων πλευρών, ακόμα και σε αιματηρές διενέξεις. Στις τριγωνικές σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας - Κύπρου η εποχή του κορονοϊού δεν συγκίνησε κανέναν, εκτός μιας έμμεσης παρότρυνσης προς την Αγκυρα του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη για «μιαν ευκαιρία για άλλου είδους ματιά» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αφού «πολιτικές που ακολουθήθηκαν στο παρελθόν ενδεχομένως να μην έχουν νόημα στην παρούσα συγκυρία».

Η επανεμφάνιση του «Γιαβούζ» δείχνει ότι η τροπή της αντιπαράθεσης στην ανατολική Μεσόγειο δεν άφησε την Κύπρο με τη βαριά διχοτόμηση του 1974, αλλά πρόσθεσε στον εαυτό της και την Ελλάδα νέες διαφορές και αμφισβητήσεις από την Τουρκία.

Η Αγκυρα αναπτύσσει ακάθεκτη τη δική της γραμμή ως «απάντηση» σε αυτό που προβάλλει διεθνώς ως υπόσκαψη της επίλυσης του Κυπριακού, τους «μαξιμαλισμούς» των Ελληνοκυπρίων και της Ελλάδας. Τα γεγονότα που έχουν μεσολαβήσει, η πλήρης ακινησία στο Κυπριακό εδώ και 3 χρόνια, η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών Τουρκίας - Λιβύης και η μεταναστευτική έξαρση στον Εβρο, όλα επιβεβαιώνουν μια συγκρουσιακή πορεία.

Αντιπαράθεση στα κατεχόμενα

Ο μόνος Κύπριος πολιτικός που αυτή την περίοδο υποστηρίζει μαχητικά την ανάγκη κοινής διαχείρισης της πανδημίας του κορονοϊού και χάραξη κοινής πορείας για το μέλλον του νησιού είναι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μ. Ακιντζί.

Οι εκλογές των Τουρκοκυπρίων αναβλήθηκαν για τον Νοέμβριο και εν μέσω της υγειονομικής κρίσης όλη η συζήτηση στα κατεχόμενα περιστρέφεται γύρω από την χειρονομία του Κύπριου προέδρου Ν. Αναστασιάδη να αποστείλει 2.000 κουτιά φάρμακα «κατόπιν αιτήματος» του Τουρκοκύπριου ηγέτη. Πρόκειται για το φάρμακο χλωροκίνη που παράγεται από κυπριακή φαρμακοβιομηχανία και συνίσταται για τον κορονοϊό. Το ζήτημα έτυχε χυδαίας εκμετάλλευσης από τους υποστηρικτές της διχοτόμησης. Ο ανθυποψήφιος του Ακιντζί, «πρωθυπουργός» Ερσίν Τατάρ, κατηγορεί τον Ακιντζί επειδή δέχτηκε τη βοήθεια των Ελληνοκυπρίων και δεν θεωρεί αρκετή τη στήριξη της Τουρκίας.

Ο Ακιντζί απευθύνεται στην κοινή γνώμη των Τουρκοκυπρίων απορρίπτοντας την εθνικιστική υστερία των αντιπάλων του. Σε διαδοχικές τηλεοπτικές εμφανίσεις του προβάλλει το όραμα της επανένωσης της Κύπρου και υπογραμμίζει την ανάγκη συνεργασίας με τους Ελληνοκύπριους. Το πράττει παρά το γεγονός ότι η συνολική προσέγγιση της κυπριακής κυβέρνησης και της ελληνοκυπριακής ηγεσίας είναι παθητική έως και αδιάφορη, αφότου έκλεισαν τα σημεία διέλευσης κατά μήκος της γραμμής που κρατά το νησί διαιρεμένο.

Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται 17 χρόνια αφότου άνοιξε η πρώτη δίοδος επικοινωνίας ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους. Ο κορονοϊός θα μπορούσε με μια ευρηματική πολιτική της Λευκωσίας να οικοδομήσει ισχυρή εμπιστοσύνη και συνεργασία ως προαναγγελία για επανάληψη των συνομιλιών υπό τον ΟΗΕ. Κάτι όμως που δεν δείχνει να βρίσκεται στην σκέψη ή τις προτεραιότητες του Κύπριου προέδρου.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Πόσο δογματική και προβλέψιμη είναι η Λευκωσία;
Εξετάσεις σε όλα τα μέτωπα (ΑΟΖ, Κυπριακό, Ευρωτουρκικά) δίνει αυτήν την περίοδο η κυβέρνηση του Ν. Αναστασιάδη για την ικανότητά της να ελίσσεται και να πείθει στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ομως, πόσο επαρκής είναι...
Πόσο δογματική και προβλέψιμη είναι η Λευκωσία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εχει η Κύπρος «αποτρεπτική ισχύ»;
Συνεχείς περιπλοκές συναντά η Κύπρος στην εξωτερική πολιτική της, έχοντας μείνει ουσιαστικά απομονωμένη, χωρίς πραγματικές επιλογές στο ανοιχτό μέτωπο με την Τουρκία.
Εχει η Κύπρος «αποτρεπτική ισχύ»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στην κόψη του ξυραφιού
Για τους παλαιότερους σχολιαστές των ελληνοτουρκικών η ανάλυση της κρίσης που βρίσκεται σε εξέλιξη παρουσιάζει μεγάλες ιδιαιτερότητες.
Στην κόψη του ξυραφιού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πού «ταυτίζονται» στ’ αλήθεια η Αθήνα με τη Λευκωσία;
Μπορεί ο πρόεδρος Αναστασιάδης να διακήρυξε πως υπάρχει «πλήρης ταυτότητα απόψεων με την Αθήνα», όμως στην πραγματικότητα υπάρχει μία διαφορά: η κυβέρνηση Μητσοτάκη θέλει να αναπτύξει το κανάλι του διαλόγου με...
Πού «ταυτίζονται» στ’ αλήθεια η Αθήνα με τη Λευκωσία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελλάδα και Τουρκία μπροστά στο φάσμα της σύγκρουσης
Η Τουρκία μετατράπηκε εδώ και καιρό σε πειρατή και λογαριάζει μέσα από αυτή την τυχοδιωκτική μέθοδο να παρουσιαστεί στο προσκήνιο της ιστορίας ως μια από τις μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις.
Ελλάδα και Τουρκία μπροστά στο φάσμα της σύγκρουσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φυσικό αέριο και κυπριακή ΑΟΖ: το τέλος της πολιτικής πλάνης
Η απόσταση μεταξύ των επί 3 χρόνια διακηρύξεων και της σημερινής «γυμνής» πραγματικότητας είναι τεράστια. Η Κύπρος δεν έγινε ενεργειακός κόμβος και το φυσικό αέριο άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού, αλλά...
Φυσικό αέριο και κυπριακή ΑΟΖ: το τέλος της πολιτικής πλάνης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας