Είτε ήταν πρωί τριγύρω, είτε στο πρώτο σούρουπο, είτε στη βαθιά νύχτα, ένα πράγμα είναι στο μυαλό του αυτές τις μέρες της καραντίνας που η ζωή πάτησε pause στις ζωές όλων. Σκέφτεται συνεχώς την ατμόσφαιρα ενός δυστοπικού πίνακα που είχε δει κάποτε στο Μουσείο Πράδο της Μαδρίτης.
Το έργο ήταν «Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων» του Ιερώνυμου Μπος. Ο ζωγράφος φαντάστηκε τη δημιουργία του κόσμου και τη συνέχεια αυτού μέσα από ένα δραματικό τρίπτυχο. Από τον βιβλικό Παράδεισο οδηγούμαστε λόγω των επίγειων αμαρτιών σε μια τερατώδη Κόλαση, τα ανθρωπόμορφα πλάσματα ξεπερνούν και την πιο άρρωστη φαντασία.
Τότε είχε τόσο εντυπωσιαστεί από τον παράξενο κήπο του Μπος που έμαθε τα πάντα γι’ αυτόν. Οι ιστορικοί τέχνης του 20ού αιώνα δεν μπόρεσαν ποτέ να καταλήξουν αν το κεντρικό θέμα αποτελεί ηθική προειδοποίηση ή μια αποτύπωση του απολεσθέντος Παραδείσου. Ο Αμερικανός συγγραφέας Πίτερ Σ. Μπιγκλ περιγράφει τον πίνακα ως «ερωτική διαταραχή που μας μετατρέπει σε ηδονοβλεψίες, ένα μέρος γεμάτο με τον μεθυστικό αέρα της τέλειας ελευθερίας».
Διαβάζει συνεχώς άρθρα που με αφορμή την τελευταία πανδημία απευθύνουν δριμύ «κατηγορώ» στον σύγχρονο άνθρωπο, στα αμφιλεγόμενα «επιτεύγματά» του. Νιώθει πως πρέπει να τον υπερασπιστεί. Σαν να πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό του, κι ας μην είχε πειράξει ποτέ ούτε μυρμήγκι.
Οχι, η κόλαση του Μπος δεν αξίζει ούτε σ’ αυτόν ούτε σε όσους ξέρει. Ανάμεσά τους βέβαια δεν είναι ένας ηγέτης που καθορίζει τις τύχες των άλλων. Ομως η Β., που είναι παιδίατρος, βλέπει ανασφάλιστα παιδιά, πάντα διαθέσιμη στους γονείς που ανησυχούν. Και ο Σ. σταματά πάντα μπροστά σ’ έναν άστεγο.
Μιλάνε λίγο, αν έχει κάτι στην τσέπη το δίνει. Η Γ. κάνει μαθήματα αγγλικών δωρεάν στα παιδιά που ξέρει καλά πως οι γονείς τους δεν έχουν να πληρώσουν. Η Λ. όταν πάει σπίτι της δεν σταματά να είναι διευθύντρια του σχολείου, προσπαθεί σε αντίξοες συνθήκες να δώσει λύσεις στα προβλήματα.
Και ο Μ. -όχι τώρα που είναι η κρίση- πάντοτε εξυπηρετούσε όταν κάποιος ηλικιωμένος από τη γειτονιά είχε ανάγκη. Και φυσικά ο Σ., λογιστής, που μέσα στην κρίση ανέλαβε δωρεάν τα φορολογικά όλων των άνεργων φίλων. Και είναι κι άλλοι πολλοί. Που πάντα νοιάζονται για τον άλλον.
Οχι, δεν έχουν θέση σ’ αυτόν τον ζοφερό πίνακα του Μπος, ούτε στον ζοφερό πίνακα οποιουδήποτε «ζωγραφίζει» ένα τέτοιο μέλλον. Σκέφτεται πως η αλλαγή που ζούμε τώρα στην καθημερινότητα είναι μια διαδικασία με την οποία το μέλλον εισβάλλει στις ζωές μας. Ενα μέλλον, μα τι μέλλον; Ας είναι ένα μέλλον χωρίς φόβο, εύχεται και ανάβει το φως για παρέα κι ας είναι μέρα μεσημέρι.
