Σταθερό και τακτικώς επαναλαμβανόμενο στοιχείο της ειδησεογραφικής επικαιρότητας αποτελεί η γνωστή ως «υπόθεση Novartis».
Η θεσμική της διάσταση, ιδίως μετά την ενεργοποίηση του νόμου περί ευθύνης υπουργών και τη σύσταση της σχετικής προανακριτικής επιτροπής του Εθνικού Κοινοβουλίου, πανθομολογουμένως πρόδηλη και σαφέστατη τυγχάνει. Η Δικαιοσύνη για μία ακόμη φορά στο επίκεντρο των συναφών εξελίξεων και ζητημάτων, καλουμένη να επιδείξει ετοιμότητα και αντανακλαστικά αρμόζοντα και συνάδοντα προς τη φύση και τη θεσμική αποστολή της.
Από τη θεσμική της εγρήγορση και την έγκαιρη διαδικαστική ολοκλήρωση της διαγνωστικής της έρευνας θα εξαρτηθεί το εάν εξέλθει σώα από τη δίνη του κυκλώνα στην οποία ευρίσκεται ή θα υποστεί βαρύτατη και ανήκεστη βλάβη της αξιοπιστίας της, με ό,τι θεσμικώς αρνητικό και ολέθριο αυτό σημαίνει, συνεπάγεται και σηματοδοτεί για τη συντεταγμένη πολιτεία και την οργανωμένη κοινωνία.
Ο συγκερασμός ταχύτητας και ποιότητας των ενεργειών της αναγκαίος και επιβεβλημένος παρίσταται, αν δεν είναι αυτονόητος.
Κρίσιμη και αναγκαία όμως συνθήκη και όρο «εκ των ων ουκ άνευ» για το κύρος της θα αποτελέσει η εκ μέρους της ιδίας αυθεντικώς δικαστική προσέγγιση και διάγνωση των όσων αυτουργικώς εξετυλίχθησαν και έλαβαν χώρα, όποια και αν είναι αυτά. Η δρομολογηθείσα με βάση τις διατάξεις του νόμου περί ευθύνης υπουργών διαδικασία, ενώπιον της ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής του Εθνικού Κοινοβουλίου, περιορίζεται στην παρούσα φάση στα καθ’ εαυτήν, αφορώντα μόνον τον υπουργό για τον οποίον συνεστήθη και καθιδρύθη.
Θα κομίζαμε «γλαύκαν εις Αθήνας» και θα παραβιάζαμε θύρες ανοικτές, εάν επιτονίζαμε την αναγκαιότητα έγκαιρης ολοκλήρωσης της δικονομικώς εγκύρως διενεργουμένης από τη Δικαιοσύνη προκαταρκτικής εξέτασης.
Επισημειούται απλώς, ως προς την ως άνω «έγκαιρη ολοκλήρωση», ότι ο ίδιος ο νόμος περί ευθύνης υπουργών προσδιορίζει, με τις διατάξεις του, ως απώτατον χρονικό σημείο ενεργείας της τακτικής Δικαιοσύνης για τους συμμετόχους, την απόφαση της Ολομέλειας της Βουλής για άσκηση ποινικής δίωξης κατά του υπουργού.
Από την απόφαση αυτή και εφεξής οι συμμέτοχοι «υποχρεωτικά κατηγορούνται και δικάζονται μαζί με τον υπουργό», ενώ, από το αυτό χρονικό σημείο, η αφορώσα τους συμμετόχους δικογραφία, σε οποιοδήποτε στάδιο και αν ευρίσκεται, διαβιβάζεται στον ανακριτή, που θα ορισθεί κατά τον περί υπουργικής ποινικής ευθύνης νόμο.
Στην περίπτωση συνεπώς που η Βουλή αποφασίσει την άσκηση ποινικής δίωξης κατά του ελεγχομένου υπουργού, με την απόφασή της αυτή λήγει χρονικώς και περατούται, έστω και ημιτελώς ασκηθείσα, η αρμοδιότητα της εισαγγελικής Αρχής, για την υπ’ αυτής διενεργουμένη προκαταρκτική εξέταση για ενδεχομένους συμμετόχους του υπουργού.
Αναγκαίο και επιβεβλημένο, αλλά και απολύτως ρεαλιστικό τυγχάνει, ενδεχομένη λήξη της τακτικής εισαγγελικής αρμοδιότητας κατά τον προαναφερθέντα τρόπο, να συμπέσει και με πορισματική ολοκλήρωση της επί του θέματος εισαγγελικής έρευνας.
Κατά κοινή, άλλωστε, παραδοχή η Εισαγγελική Αρχή, με τη θεσμική της υπεροπλία, φύσει και θέσει ανταποκρίνεται στις ποικιλόμορφες προκλήσεις των καθηκόντων της και στις εκάστοτε προσκλήσεις της νομιμότητας, ουδέποτε υπεκφεύγουσα και κατά την προσωπική μας απόλυτη πεποίθηση.
Δεν απομένει, συνεπώς, παρά η ευλόγως αναμενομένη εκφορά της αμιγώς δικαστικής κρίσης της για τα αυτουργικώς ερευνώμενα, ως προς την υπόθεση της Novartis.
Απολύτως, άλλωστε, ορθολογικό είναι να προηγείται η έρευνα της ύπαρξης ή μη αυτουργίας, έναντι της έρευνας για την ύπαρξη ή μη ηθικής αυτουργίας.
Το αντίθετο προδήλως ανορθολογικό και νομικώς πρωθύστερο τυγχάνει, κατά μείζονα δε λόγο όταν, στη συγκεκριμένη περίπτωση, μόνον τη συνιστώσα condicio sine qua non αυτουργία ερευνά αμιγώς δικαστικό όργανο.
Ενδεχόμενη μη ολοκλήρωση της εισαγγελικής προκαταρκτικής εξέτασης και διακοπή αυτής, έστω εκ λόγων διαδικαστικής συγκυρίας, θα σημάδευε αρνητικώς και ανεξίτηλα, εκτιμούμε, τη Δικαιοσύνη.
Θα την άφηνε με χαίνον αιμάσσον και πυορροούν «Τηλέφειον» τραύμα στο σώμα της.
«Ο τρώσας και ιάσεται», λοιπόν.
* αντεισαγγελέας Αρείου Πάγου ε.τ.
