Για ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο ελάχιστων αποδοχών

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ, η κλιματική αλλαγή, η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος και η τεχνολογική ανάπτυξη έχουν προκαλέσει μια άνευ προηγουμένου κινητοποίηση της διεθνούς κοινότητας. Ωστόσο, πολλά μένουν ακόμη να γίνουν. Καθώς η βιομηχανία γίνεται σταδιακά πιο πράσινη και πιο ψηφιακή, η εργασιακή ζωή εκατομμυρίων Ευρωπαίων πρόκειται να αλλάξει. Η γήρανση του πληθυσμού και το αυξανόμενο προσδόκιμο ζωής θέτουν τα συστήματα υγείας και κοινωνικής προστασίας ενώπιον νέων προκλήσεων.

Οι κοινωνικοί δείκτες σήμερα είναι θετικοί: τα ποσοστά ανεργίας βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ε.Ε., ενώ την τελευταία δεκαετία 7 εκατομμύρια άνθρωποι ξέφυγαν από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ανισότητες και πολλοί Ευρωπαίοι αγωνίζονται για να τα βγάλουν πέρα. Δεν έχουν όλα τα παιδιά και οι νέοι πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και υγειονομική περίθαλψη. Οι γυναίκες συνεχίζουν να υποεκπροσωπούνται στην αγορά εργασίας και η σταδιοδρομία τους είναι πολύ πιο κατακερματισμένη. Επίσης, απέχουμε ακόμη πολύ από την εξάλειψη του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των δύο φύλων, καθώς η μέση μισθολογική διαφορά μεταξύ των δύο φύλων στην Ε.Ε. είναι 16,3%.

Με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η Ευρώπη εξέφρασε τη φιλοδοξία να γίνει η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος ως το 2050. Η στροφή αυτή θα ανοίξει νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες, αλλά ταυτόχρονα θα απαιτήσει να αλλάξουμε τα παραγωγικά μας πρότυπα, τις καταναλωτικές μας συνήθειες, το πώς κινούμαστε και το τι τρώμε. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναπτυχθούν καινοτόμες και ανταγωνιστικές νέες βιομηχανίες, νέοι τρόποι βιοπορισμού και νέες δεξιότητες.

ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ, η έλευση της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής συνεπάγεται αλλαγές για πολλές σταδιοδρομίες και ίσως προκαλέσει ακόμη και την εξαφάνιση ορισμένων από αυτές. Ηδη η εργασία μέσα από διαδικτυακές πλατφόρμες και η οικονομία της περιστασιακής απασχόλησης («gig economy») έχουν διαταράξει πολλά επιχειρηματικά μοντέλα. Στον νέο κόσμο της εργασίας, η κοινωνική προστασία πρέπει να αποτελεί εγγύηση, ιδίως για όσους απασχολούνται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας.

Για να μπορέσει να αναπτυχθεί το μελλοντικό εργατικό δυναμικό μας, απαιτείται δράση τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι όλοι οι εργαζόμενοι στην Ε.Ε. διαθέτουν τα μέσα για να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες και να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που επιφέρουν αυτοί οι μετασχηματισμοί. Η καινοτόμος και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνική οικονομία της αγοράς του μέλλοντος πρέπει να δίνει προτεραιότητα στους πολίτες και να τους παρέχει ποιοτικές και επαρκώς αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η πρόσβαση σε ευκαιρίες επανεκπαίδευσης και αναβάθμισης δεξιοτήτων. Στην Ενωσή μας, κανένας άνθρωπος, καμία περιφέρεια και καμία χώρα δεν πρέπει να μείνει πίσω.

Η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ανέλαβε τα καθήκοντά της τον Δεκέμβριο του 2019, έχει ήδη χαρτογραφήσει τους τομείς στους οποίους θα απαιτηθεί δράση σε επίπεδο Ε.Ε., ωστόσο η δράση της Ε.Ε. από μόνη της δεν είναι αρκετή. Τον Νοέμβριο του 2017, με τη διακήρυξη του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και οι ηγέτες της Ε.Ε. δεσμεύτηκαν να θέσουν τη δικαιοσύνη στο επίκεντρο της καθημερινής ζωής. Πρόκειται για μια δέσμη 20 δικαιωμάτων και αρχών που προωθεί, σε όλες τις πολιτικές μας, τις ίσες ευκαιρίες και την απασχόληση για όλους, τις δίκαιες συνθήκες εργασίας και την κοινωνική προστασία και ένταξη. Τώρα έφτασε ο καιρός να περάσουμε από τη δέσμευση στη δράση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μόλις ξεκίνησε διάλογο με όλες τις χώρες, τις περιφέρειες και τους κοινωνικούς εταίρους της Ε.Ε., ζητώντας από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να παρουσιάσουν τις απόψεις τους για τα επόμενα βήματα και καλώντας τους να ενωθούν σε ένα κοινό όραμα για τις αξίες του Πυλώνα της Ε.Ε. Ο διάλογος αυτός θα συμβάλει στην προετοιμασία του σχεδίου δράσης για την υλοποίηση του Πυλώνα.

ΞΕΚΙΝΑΜΕ με έναν προβληματισμό σχετικά με το ενδεχόμενο θέσπισης ενός ευρωπαϊκού πλαισίου για τις ελάχιστες αποδοχές. Ολοι οι εργαζόμενοι πρέπει να λαμβάνουν δίκαιες αποδοχές που να τους εξασφαλίζουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Ωστόσο, υπερβολικά μεγάλος αριθμός εργαζομένων στην Ε.Ε. συνεχίζει να ολισθαίνει προς τη φτώχεια. Για να βελτιωθεί η κατάσταση, πρέπει να βρούμε κοινό έδαφος ώστε να προαχθούν υψηλά πρότυπα καθορισμού των αποδοχών με παράλληλη ενίσχυση της σταδιακής οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης στην Ε.Ε., προαγωγή των συστημάτων συλλογικής διαπραγμάτευσης και σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. Κάθε πρόταση θα αντανακλά την ανάγκη καθορισμού των ελάχιστων αποδοχών σύμφωνα με τις εθνικές παραδόσεις, μέσω συλλογικών συμβάσεων ή νομικών διατάξεων.

Τα πρόσφατα γεγονότα αποδεικνύουν ότι οι παγκόσμιες προκλήσεις είναι πολύ μεγάλες για να τις αντιμετωπίσουμε μόνοι μας. Αυτό ισχύει και για το μέλλον των αγορών εργασίας και τη συμβολή τους σε μια ανταγωνιστική, βιώσιμη και δίκαιη Ευρώπη. Πρέπει να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα, ώστε όλοι οι Ευρωπαίοι να μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια και φιλοδοξίες.

* Ευρωπαίος επίτροπος Απασχόλησης και Κοινωνικών Δικαιωμάτων