Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Κύπρος στη ζώνη των εντάσεων

Ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες

AP/Fabrice Coffrini/Pool Photo
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Κύπρος στη ζώνη των εντάσεων

  • A-
  • A+
Η εξαμηνιαία Έκθεση του γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες

Με αιχμές για την απουσία επίλυσης στο Κυπριακό και την κλιμακούμενη ένταση που προκαλούν τα ζητήματα του φυσικού αερίου, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, έδωσε την Πέμπτη (9/1) στα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας την εξαμηνιαία έκθεσή του για την ανανέωση της θητείας της ειρηνευτικής δύναμης (UNFICYP).

Η αξιολόγησή του για την ανεξέλεγκτη κατάσταση που τείνει να δημιουργηθεί στην ανατολική Μεσόγειο είναι πολύ σαφής και ακριβώς αντίθετη από όσους θεωρούν ότι στο νησί επικρατεί η «συνήθης κατάσταση πραγμάτων». Ο Γκουτέρες όμως στην έκθεσή του γίνεται πολύ ξεκάθαρος για όσα τεκταίνονται, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι, αν δεν επαναδρομολογηθούν διαδικασίες για κατάληξη σε συνολική επίλυση, «οι εντάσεις στην περιοχή που παρουσιάζουν έντονη αύξηση, ελάχιστες προοπτικές έχουν να κοπάσουν».

Ο γενικός γραμματέας δεν δείχνει καμία διάθεση να κρίνει ποιος και γιατί ευθύνεται για την επικίνδυνη τροπή. Βρίσκει όμως ευκαιρία να υπενθυμίσει ότι «η UNFICYP και οι καλές του υπηρεσίες θα συνεχίσουν να είναι διαθέσιμες για να υποστηρίξουν τις πλευρές σε μια πορεία προς μια βιώσιμη ειρήνη». Υπονοεί βέβαια, με τη γνωστή διπλωματική γλώσσα του ΟΗΕ, ότι σε περίπτωση που οι δύο πλευρές στην Κύπρο δεν επιβεβαιώσουν τη θέλησή τους να προχωρήσουν, σε κάποια στιγμή και ο ίδιος ο Γκουτέρες θα αναστείλει τις καλές του υπηρεσίες και η UNFICYP θα αποχωρήσει ή θα αλλάξει μορφή. Και για τα δύο αυτά σενάρια έχουν πολύ καλή γνώση τόσο η κυπριακή κυβέρνηση όσο και η ελληνική.

Η οπτική που έχει ο ΟΗΕ στο Κυπριακό όμως δεν βρίσκει σύμφωνους τους διαμορφωτές πολιτικής στην Κύπρο. Ο επικεφαλής του υπουργείου Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, είναι ο πιο στενός συνεργάτης του Κυπρίου προέδρου Ν. Αναστασιάδη. Εδώ και τρία χρόνια, πρώτα ως κυβερνητικός εκπρόσωπος και ακολούθως ως υπουργός Εξωτερικών, ενεργεί ως το alter ego του Ν. Αναστασιάδη για όσα πραγματικά συμβαίνουν στο Κυπριακό. Με το πρόβλημα να βρίσκεται σε απόλυτο αδιέξοδο για τρία χρόνια, ο Ν. Χριστοδουλίδης ανέλαβε να προωθήσει τις τριμερείς συνεργασίες με τις γειτονικές χώρες και υποστηρίζει ότι η Κύπρος μέσα από αυτές έχει καταφέρει να αναδειχτεί ως «παράγοντας σταθερότητας» στην ευρύτερη περιοχή απέναντι σε μια ταραχοποιό Τουρκία και τον απρόβλεπτο Ερντογάν.

Στην ανάγνωση που κάνει ο ΟΗΕ όμως δεν υπάρχει σταθερότητα και βιώσιμο στάτους κβο χωρίς την επίλυση του Κυπριακού. Αν δεν είχε προσωπικό ενδιαφέρον και έντονη ανησυχία ο ίδιος ο Αντόνιο Γκουτέρες, δεν θα συγκαλούσε τον περασμένο Νοέμβριο στο Βερολίνο τριμερή συνάντηση με τον Ν. Αναστασιάδη και τον Μ. Ακιντζί για να δώσει κάποια ελπίδα να μπει ξανά η προσπάθεια σε ράγες. Η ελληνοκυπριακή πλευρά διά του προέδρου και του υπουργού Εξωτερικών είναι πιθανόν να επέμενε στα διαδικαστικά ζητήματα που έθετε από τότε που κατέρρευσαν οι διαπραγματεύσεις στο Κραν Μοντανά, ενώ ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου θα συνέχιζε τις μυστικές επαφές του και τη διαδικασία παραμερισμού του Μ. Ακιντζί.

Η εξωτερική πολιτική που ασκεί η Λευκωσία, ιδίως αφού ανέλαβε και επίσημα τα ηνία του ΥΠΕΞ ο Ν. Χριστοδουλίδης το 2018, έθεσε μείζονα στόχο την εξέλιξη του ενεργειακού προγράμματος της Κύπρου και τη διεξαγωγή γεωτρήσεων για εντοπισμό κοιτασμάτων. Βάζοντας κατά μέρος το Κυπριακό, που με δική της παραδοχή έφτασε στο «παρά πέντε της επίλυσης», η κυπριακή κυβέρνηση ανέπτυξε την πολιτική των τριμερών με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τον Λίβανο κ.ο.κ. Η πολιτική αυτή, με βάση μια πλειάδα από διακηρύξεις, είχε αποκορύφωμα την υπογραφή για τον EastMed στην Αθήνα αρχές του έτους. Για να είναι όμως κανείς έγκυρος για όσα έχουν μεσολαβήσει στα τρία χρόνια που πέρασαν από την εποχή των Διασκέψεων για την Κύπρο (Μοντ Πελεράν, Γενεύη, Κραν Μοντανά), θα πρέπει να συγκρίνει τι υπήρχε στο τραπέζι για την Κύπρο από πλευράς ασφάλειας και σταθερότητας και τι υπάρχει σήμερα.

Ο ΟΗΕ, με πρωτοβουλία του Αντόνιο Γκουτέρες, έθεσε πλαίσιο για μια συμφωνία στην Κύπρο που περιλάμβανε τα εξής:

  • Ενα «νέο σύστημα εγγυήσεων» και όχι συνέχιση του παλιού (1960) με «τερματισμό του μονομερούς δικαιώματος παρέμβασης της Τουρκίας».
  • Μια πολυεθνική δύναμη υπό τον ΟΗΕ αρμόδιο να εποπτεύει την ασφάλεια.
  • Δραστική μείωση από την πρώτη ημέρα του κατοχικού στρατού, χρονοδιάγραμμα για να φτάσουν τα στρατεύματα στο επίπεδο του 1960 (950 ΕΛΔΥΚ και 650 ΤΟΥΡΔΥΚ) και περαιτέρω διαπραγμάτευση για το πότε και πώς θα φύγουν και οι τελευταίοι αυτοί στρατιώτες.

Στην εξωτερική πολιτική Αναστασιάδη - Χριστοδουλίδη η Τουρκία απάντησε με πλήρη ανάπτυξη του δικού της στόλου και διεξαγωγή γεωτρήσεων περιμετρικά της Κύπρου τόσο σε ελεγχόμενες και μη οριοθετημένες ΑΟΖ όσο και σε οριοθετημένες ΑΟΖ που βρίσκονται νοτίως της Κύπρου. Η δραστηριότητα της Τουρκίας έχει επεκταθεί σε όλη την ανατολική Μεσόγειο και έφτασε στο ακραίο σημείο της αμφισβήτησης υφαλοκρηπίδας νοτίως της Κρήτης και ανατολικά των ελληνικών νησιών Καρπάθου και Ρόδου. Το Καστελόριζο μοιάζει το πιο αδύναμο σημείο. Τα κυριαρχικά δικαιώματα της θαλάσσιας περιοχής της Κύπρου έχουν δεχτεί πλήρη αμφισβήτηση, χωρίς ισοδύναμη απάντηση, δεδομένου ότι η Λευκωσία είναι εντελώς αδύναμη να τα προασπίσει. Στην περίπτωση της Ελλάδας η νέα κυβέρνηση Κ. Μητσοτάκη γνωρίζει το κρίσιμο διακύβευμα στα δικά της νερά, τηρεί ευθυγραμμισμένη στάση με τη Λευκωσία στις δημόσιες καταδίκες, αλλά διατηρεί ανοιχτή πόρτα διαλόγου με την Αγκυρα.

Η Κύπρος πριν από τρία χρόνια είχε μπροστά της ένα εδραιωμένο πλαίσιο σταθερότητας, για να επιλύσει το μακροχρόνιο πρόβλημα της τουρκικής κατοχής. Βέβαια μια τέτοια εξέλιξη, που θα είχε τη σφραγίδα του ΟΗΕ και της Ε.Ε., θα επέτρεπε συνεργασίες στην ανατολική Μεσόγειο για τα ζητήματα ενέργειας, μάλιστα σε πιο ρεαλιστικές επιλογές. Με την εξωτερική πολιτική της η Λευκωσία απομακρύνεται από αυτό το πλαίσιο και σχεδόν συνειδητά επέλεξε το ασταθές περιβάλλον της Μέσης Ανατολής και τη μετωπική αντιπαράθεση με την Τουρκία. Η λογική «ο εχθρός του εχθρού μου είναι και φίλος μου» (Ισραήλ, Αίγυπτος) για να αναμετρηθεί κανείς με την Τουρκία, μοιάζει για πολλούς στη Λευκωσία ιδανική. Φαίνεται όμως να μη λαμβάνει υπ’ όψιν τις συνέπειες της απλοϊκής αυτής προσέγγισης για μια Κύπρο με το βαρύ φορτίο που κουβαλά από το ’74.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελλάδα και Τουρκία μπροστά στο φάσμα της σύγκρουσης
Η Τουρκία μετατράπηκε εδώ και καιρό σε πειρατή και λογαριάζει μέσα από αυτή την τυχοδιωκτική μέθοδο να παρουσιαστεί στο προσκήνιο της ιστορίας ως μια από τις μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις.
Ελλάδα και Τουρκία μπροστά στο φάσμα της σύγκρουσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «καυτό» καλοκαίρι της Κύπρου
Την ώρα που ελλοχεύει ο κίνδυνος πρόκλησης ενός σοβαρού περιστατικού στη θάλασσα με την Τουρκία, το Κυπριακό είναι ουσιαστικά «νεκρό» και οι μαρτυρίες από τις Βρυξέλλες διαψεύδουν τη φημολογία για «υπόγειες»...
Το «καυτό» καλοκαίρι της Κύπρου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εχει η Κύπρος «αποτρεπτική ισχύ»;
Συνεχείς περιπλοκές συναντά η Κύπρος στην εξωτερική πολιτική της, έχοντας μείνει ουσιαστικά απομονωμένη, χωρίς πραγματικές επιλογές στο ανοιχτό μέτωπο με την Τουρκία.
Εχει η Κύπρος «αποτρεπτική ισχύ»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στην κόψη του ξυραφιού
Για τους παλαιότερους σχολιαστές των ελληνοτουρκικών η ανάλυση της κρίσης που βρίσκεται σε εξέλιξη παρουσιάζει μεγάλες ιδιαιτερότητες.
Στην κόψη του ξυραφιού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος «έστειλε» την Τουρκία στη Λιβύη;
Η πολιτική της Λευκωσίας αλλά και οι δηλώσεις του προέδρου Αναστασιάδη το τελευταίο χρονικό διάστημα δημιουργούν εύλογες απορίες για τον τρόπο διαχείρισης των προβλημάτων σε συνεργασία με την Αθήνα.
Ποιος «έστειλε» την Τουρκία στη Λιβύη;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας