Το προσφυγικό αποτελεί ένα επίκαιρο ζήτημα που αφορά τόσο τους ανθρώπους που καταφθάνουν στη χώρα μας, όσο και τις τοπικές κοινωνίες που τους υποδέχονται. Είναι, λοιπόν, ένα σύνθετο θέμα για το οποίο απαιτείται βαθύς προβληματισμός και πολυσυλλεκτικός διάλογος. Σε αντίθεση με αυτές τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη διατύπωση του σε μια ουσιαστική βάση, στον δημόσιο λόγο καθίσταται συνήθως αντικείμενο πολιτικής κατάχρησης. Η κατάχρηση αυτή δεν είναι προφανώς αθώα, αλλά, υπηρετεί έντονα τους απώτερους στόχους όσων διαθέτουν την πολιτική ισχύ να διαμορφώσουν το προσφυγικό ως πρόβλημα.
Οι πολεμικές συρράξεις των τελευταίων ετών στις χώρες της Ανατολής, και κυρίως στη Συρία, δημιούργησαν ένα κύμα αθρόων προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη.
Ωστόσο, η ίδια η Ευρώπη δεν επιθυμεί να αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης που της αναλογεί από τις συνέπειες της εμπλοκής της στα παραπάνω συμβάντα. Απεναντίας, μάλιστα, έχει διαχρονικά επιλέξει να διαμορφώνει πολιτικές απώθησης και καταστολής των προσφυγικών ροών. Από τη δεκαετία του 1990 που εντείνεται η προώθηση μιας κοινοτικής μεταναστευτικής πολιτικής θεμελιώδης στόχος ήταν η οικοδόμηση της «Ευρώπης Φρούριο». Μια Ευρώπης που θα διέθετε ισχυρούς μηχανισμούς ελέγχου των εξωτερικών συνόρων της. Ιδιαίτερα την τελευταία τετραετία οι πρακτικές αυτές εντάθηκαν, μέσω της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας και της θεμελίωσης των hotspot ως βασικού μέτρου διαχείρισης των νεοεισερχόμενων.
Τα hotspot λειτούργησαν αρχικά ως κέντρα πρώτης καταγραφής, ελέγχου και ταυτοποίησης των προσφύγων. Ωστόσο ο εγκλωβισμός των προσφύγων στα hotspot και τους καταυλισμούς για μεγάλο χρονικό διάστημα έχει ευδιάκριτα χαρακτηριστικά κατεπείγοντος, καθώς διευκολύνεται ο έλεγχός τους, ενώ παράλληλα χάνεται η ανθρώπινη αξία τους. Η κατασκευή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης νομιμοποιεί και κανονικοποιεί την κατ’ εξαίρεση μη τήρηση των νόμων. Σε τέτοιες περιπτώσεις ευνοείται η καταστολή και είναι εφικτή η νομιμοποίηση του αποκλεισμού πληθυσμών που έχουν κατασκευαστεί ως περιττοί, όπως οι πρόσφυγες.
Οι πρόσφυγες ζώντας μέσα σε αυτές τις συνθήκες χάνουν την αξιοπρέπεια και την αυταξία της ανθρώπινης υπόστασης τους. Το στοίβαγμά τους σε καταυλισμούς τους καθιστά αόρατους και αποκλεισμένους από τη συμμετοχή στην πολιτική κοινότητα, από την προοπτική της κοινωνικής ένταξης και, κατ’ επέκταση, από τη δυνατότητα διαβίωσης μιας ζωής αξιοβίωτης.
Αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα του ζητήματος της στέγασης των προσφύγων, στο πλαίσιο του κύκλου συζητήσεων Η Στέγαση ως Ανθρώπινο Δικαίωμα, που συνδιοργανώνεται από το Εργαστήριο Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και το Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία, η Πέμπτη και τελευταία θεματική είναι αφιερωμένη στο ζήτημα της πρόσβασης των προσφύγων στην κατοικία. Η συζήτηση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 9 Δεκεμβρίου και ώρα 18:30, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (Αμφιθέατρο 3, Νέο Κτίριο). Αναλυτικότερες πληροφορίες σχετικά με τις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν, αλλά και για τον δεύτερο κύκλο που θα ξεκινήσει το εαρινό εξάμηνο, μπορείτε να βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο:
