Αποτελεί η Βρετανία και η κρίση διαχείρισης του Brexit εξαίρεση, απόκλιση από την ευρωπαϊκή κανονικότητα; Ή αποτελεί την παροξυσμική, έστω, συνιστώσα μιας συνολικής ευρωπαϊκής κρίσης;
Οταν στις αρχές της δεκαετίας του 2000 η δημιουργία της Ευρωζώνης εξέπεμπε αισιοδοξία, ο Μπλερ και οι συνεργάτες του προβληματίζονταν για την κατάλληλη στιγμή προκήρυξης δημοψηφίσματος σχετικά με την προσχώρηση της Βρετανίας στην ΟΝΕ.
Οταν τον Νοέμβριο του 2008 ο Σαρκοζί συγκάλεσε στο Παρίσι την πρώτη σύνοδο κορυφής της ευρωζώνης, ο Γκόρντον Μπράουν αναδείχθηκε σε πρωταγωνιστή, καθώς εισηγήθηκε την κοινή θωράκιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ε.Ε., για να συναντήσει το βέτο της Μέρκελ.
Οταν ο Φάρατζ και το Κόμμα Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου κατέγραψαν πρωτιά στις ευρωεκλογές της άνοιξης του 2014, η συνολική εικόνα της Ευρώπης ήταν αποκαρδιωτική.
Στην τιμωρητική δημοσιονομική προσαρμογή που υποχρεώθηκαν να υιοθετήσουν Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία το 2010 – 2011, αλλά και στο τελεσίγραφο που αντιμετώπισε η Λευκωσία για να δεχθεί το κούρεμα των καταθέσεων, μια μεγάλη μερίδα της κοινής γνώμης στη Βρετανία είδε να επιβεβαιώνονται όλες οι ακραίες αντιευρωπαϊκές φοβίες.
Τώρα, δεν επρόκειτο μόνον για επιφυλάξεις απέναντι στην πληθωρική, σπάταλη και διεφθαρμένη γραφειοκρατία των Βρυξελλών, την οποία χρηματοδοτεί σε μεγάλο ποσοστό το Λονδίνο, αλλά ούτε μόνο για τον κοινοτικό ρυθμιστικό παρεμβατισμό, που υποθηκεύει τα κεκτημένα της νεοφιλελεύθερης απορρύθμισης.
Η διαχείριση της κρίσης της ευρωζώνης από το Βερολίνο ξυπνούσε την παραδοσιακή βρετανική φοβία, ότι η Ενωμένη Ευρώπη δεν είναι τίποτε άλλο, παρά ευφημισμός της γερμανικής Ευρώπης.
Ο πανικός της Θάτσερ μπροστά στην προοπτική ενοποίησης της Γερμανίας, μετά την πτώση του Τείχους το 1989, που στον καιρό είχε καταγραφεί ως αναχρονισμός, έμοιαζε εκ των υστέρων να δικαιώνεται και να νομιμοποιεί λαϊκιστές της χειρότερης υποστάθμης, όπως ο Φάρατζ.
Ούτε η Σιδηρά Κυρία υπήρξε εξαίρεση, καθώς παρόμοιες επιφυλάξεις για τη γερμανική ενοποίηση είχε διατυπώσει και ο Μιτεράν.
Η δυναμική επανεμφάνιση του ευρωσκεπτικισμού στη Βρετανία του 2014 μόνον εξαίρεση δεν ήταν: Συνέπεσε με την πρωτιά της Λεπέν στις ευρωεκλογές στη Γαλλία και με την ενδυνάμωση της Λέγκας στην Ιταλία.
