Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Παναγιά Κωλοπανού αντί της θεάς Ειλείθυιας!
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Παναγιά Κωλοπανού αντί της θεάς Ειλείθυιας!

  • A-
  • A+

Στις 8 Σεπτεμβρίου, της Γεννήσεως της Θεοτόκου, γιορτάζει το τριπλό προσκύνημα της Παναγιάς Κωλοπανούς (παλιό πέτρινο, μεταγενέστερο κεραμικό και νεότερο τσίγκινο), που βρίσκεται δίπλα από τον πλάτανο του απέναντι κτήματος των εγκαταστάσεων του υποσταθμού της ΔΕΗ, βόρεια από το εγκαταλειμμένο χωριό Σουμούρια της Καλλονής Λέσβου.

Το προσκύνημα ονομάστηκε Παναγιά Κωλοπανού από το έθιμο των γυναικών της περιοχής να το επισκέπτονται μαζί με τα παιδιά τους την ημέρα της Γέννησης της Θεοτόκου και να ανάβουν το καντήλι του αποθέτοντας και δένοντας στα κλαδιά του πλάτανου κυρίως τα πρώτα «κωλόπανα» του νεογέννητου παιδιού τους, «για να το έχει η Παναγιά καλά», διατηρώντας ένα έθιμο που παραπέμπει στη λατρεία της αρχαίας θεάς Ειλείθυιας, της προστάτιδας του τοκετού.

Η θεά Ειλείθυια αναφέρεται από τον Πλάτωνα στο «Συμπόσιο» ως δεύτερη συνοδός της θεάς Καλλονής με τη φράση: «Ως Μοίρα λοιπόν (θεά του Πεπρωμένου) και ως Ειλείθυια (θεά του Τοκετού) επιστατεί στη γένεση η Καλλονή» και το παραπάνω έθιμο παραπέμπει επίσης στη λατρεία της αρχέγονης θεάς της Αφροδίτης-Καλλονής, στην αρχαία Πύρρα του ομώνυμου Κόλπου.

Η θεά Ειλείθυια είναι εκείνη που βοήθησε τη Λητώ να γεννήσει στη Δήλο τον κυνηγημένο από την Ηρα δίδυμο καρπό του Δία, την Αρτεμη και τον Απόλλωνα, και να μεταδώσει τα μυστικά του αίσιου τοκετού στην Αρτεμη, η οποία μόλις γεννήθηκε βοήθησε στη γέννηση του αδελφού της με αποτέλεσμα, όπως γράφει ο Ιωάννης Κακριδής στην «Ελληνική Μυθολογία»: «Μόλις οι γυναίκες γλίτωναν από τα βάσανα και τους κινδύνους της γέννας, πρόσφεραν γυναικείες φορεσιές στην Αρτεμη. Στη Βραυρώνα της Αττικής αφιέρωναν στη θεά τα ρούχα των γυναικών που είχαν πεθάνει στη λοχεία. Στον ναό της εκεί υπηρετούσαν κοριτσάκια από πέντε έως δέκα χρονών με το όνομα άρκτοι».

Ενα παρόμοιο έθιμο διατηρείται στον τάφο της Παναγίας στην καθολική εκκλησία, δίπλα από τον αρχαιολογικό χώρο της Εφέσου, όπου λατρεύτηκε η Πολύμαστος Εφεσία, η προστάτιδα των βρεφών, στην οποία οι Μεγάβυζοι ιερείς μετέφεραν τα βρέφη για να τα ευλογήσει, εκεί όπου σήμερα οι επισκέπτες στερεώνουν στο επί τούτω εγκατεστημένο μεταλλικό τετράγωνο πλέγμα λευκά μικρά μαντίλια που διαθέτουν οι εκεί μικροπωλητές.

Στη Λέσβο υπάρχουν κι άλλες παρόμοιες λατρείες, όπως εκείνη του Τζατζαλιάρη, δίπλα από το εξωκλήσι του αγίου Θεράποντος, που αντικατέστησε τον Ασκληπιό, στην είσοδο των εγκαταστάσεων της ιαματικής πηγής στα Θέρμα του Κόλπου Γέρας, όπου οι περαστικοί αποθέτουν και στερεώνουν στα κλαδιά του απέναντι θάμνου της μυρσίνης ρούχα ανδρών, γυναικών ή παιδιών, τα αποκαλούμενα «τζάτζαλα», προκειμένου να γίνει καλά ή να μην αρρωστήσει εκείνος που τα χρησιμοποιούσε.

*συγγραφέας

[email protected]

ΑΠΟΨΕΙΣ
Στην έπαυλη Αλεπουδέλη
Τα περίτεχνα, ψηλά κάγκελα δεν αφήνουν το μάτι του περαστικού να δει στο εσωτερικό του κήπου. Κάθε αναφορά σε αυτόν γινόταν με θαυμασμό: η έπαυλη του Αλεπουδέλη. Ενα ιδιαίτερο οίκημα της Μυτιλήνης, στο οποίο...
Στην έπαυλη Αλεπουδέλη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Παναγιά η Γοργόνα
Αρκετές φορές έχουμε σχηματίσει μια λανθάνουσα εντύπωση γιατί αυτή την υποστηρίζει ένας αστικός ή λαϊκός μύθος ή και μια μυθιστορηματική αφήγηση. Τούτο συμβαίνει και με την Παναγιά Γοργόνα της Σκάλας Συκαμιάς...
Η Παναγιά η Γοργόνα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να σώσουμε το ΠΙΚΠΑ Λέσβου
Το ΠΙΚΠΑ Λέσβου κινδυνεύει με άμεσο κλείσιμο. Πρόκειται για μια αυτόνομη δομή φιλοξενίας προσφύγων, ανοιχτή στην τοπική κοινωνία και βασισμένη αποκλειστικά σε κινήσεις αλληλεγγύης. Υπογράψτε την έκκληση για να...
Να σώσουμε το ΠΙΚΠΑ Λέσβου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στο Μετόχι του αγίου Ιγνατίου
Το Μετόχι Αγίων Αναργύρων της Ιεράς Μονής Λειμώνος, που βρίσκεται δύο χιλιόμετρα δυτικά της Καλλονής Λέσβου, παραχωρήθηκε με ενοίκιο το 1993 από τη Μονή στο Πανεπιστήμιο του Agder Νορβηγίας, για να στεγασθεί...
Στο Μετόχι του αγίου Ιγνατίου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανθρωποι στις δύο ακτές
Τις τελευταίες μέρες τους Αυγούστου, βρέθηκα στη γη της Μικράς Ασίας. Ανθρωποι στις δύο ακτές πίνουν καφέδες, ούζα, κολυμπούν, κάνουν διακοπές στα σπίτια και στα τουριστικά καταλύματα. Ανάμεσά τους κάποιοι...
Ανθρωποι στις δύο ακτές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τον Σεπτέμβρη στη Λέσβο!
Αρτεμις, θυμάσαι πώς λένε το χωριό όπου τώρα αράζει το πλοίο; Παππού μου, Σίγρι το λένε! Εχει ένα τεράστιο θηρίο! Εναν ελέφαντα που κουνά τα αυτιά και την προβοσκίδα, φωνάζοντας σαν να κλαίει, χωρίς να είναι...
Τον Σεπτέμβρη στη Λέσβο!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας