Μετανάστες πριν από 780.000 χρόνια!

Το χωριό Λισβόρι της νοτιοανατολικής ακτής του Κόλπου Καλλονής υπενθυμίζει, ως «της Λέσβου το όριον», το όνομα της πόλης Λέσβου, ενώ τα τοπωνύμια «Λεσβάς» της Ερεσού και «Λεσβάδος» του Μανταμάδου παραπέμπουν στο όνομα της νήσου Λέσβου.

Τα απολιθωμένα δένδρα της δυτικής Λέσβου έχουν ηλικία είκοσι εκατομμυρίων ετών και το Αιγαίο πέλαγος σχηματίστηκε με την καταβύθιση της χερσαίας έκτασης της «Αιγηίδος» πριν από τρία εκατομμύρια χρόνια, ενώ πριν από δύο εκατομμύρια μέχρι και πριν από δώδεκα χιλιάδες χρόνια οι «ανθρωπίδες», οι πρόγονοι του ανθρώπου, μετανάστευαν από την Αφρική στην Ευρώπη.

Οπως προέκυψε από τις ανασκαφές που πραγματοποιεί από το 2012 το Πανεπιστήμιο Κρήτης, με υπεύθυνη την αναπληρώτρια καθηγήτρια Προϊστορικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Νένα Γαλανίδου, εδώ και 780.000 χρόνια μέχρι και πριν από 125.000 χρόνια, από τα Ροδαφνίδια Λισβορίου πέρασαν οι ανθρωπίδες περπατώντας τη Λέσβο, η οποία στο διάστημα αυτό ήταν χερσόνησος της Μικρασίας.

Το 2000 είχε προηγηθεί ανακοίνωση με πειστήρια παρουσίας των προγόνων του ανθρώπου στα Ροδαφνίδια από τους ερευνητές Χ. Β. Χαρίση, P. Durand, Μ. Αξιώτη και Τ. Β. Χαρίση (Ιχνη Παλαιολιθικής εγκατάστασης στη Λέσβο, «Αρχαιολογία και Τέχνες»).

Στο ερώτημα ποιοι ήταν αυτοί οι πρώτοι μετανάστες του Αιγαίου, οι Homo erectus, οι Homo heidelbergensis, οι πρώιμοι Homo neanderthalensis ή άλλο είδος, η Νένα Γαλανίδου σημείωσε: «Και τα τρία αυτά είδη κατασκεύαζαν και χρησιμοποιούσαν εργαλεία με αμφιπρόσωπη επεξεργασία.

Λιγοστές θέσεις στην ηπειρωτική Ελλάδα, κοντά στις όχθες του ποταμού Λούρου στην Ηπειρο, στη Σιάτιστα της Δυτικής Μακεδονίας και στη Λευκάδα έχουν αποδώσει παρόμοιους εργαλειακούς τύπους, πουθενά ωστόσο δεν απαντώνται σε τέτοια έκταση όπως σε αυτή τη θέση στη Λέσβο» (Αναζητώντας τους πρώτους κατοίκους του Αιγαίου: Η παλαιολιθική ανασκαφή στα Ροδαφνίδια Λισβορίου Λέσβου, «Νησιωτικές ταυτότητες», Μ. Αλβανού, 2013, Μυτιλήνη).

Για τον χειροπέλεκυ των μεταναστών της Κατώτερης Παλαιολιθικής Εποχής, που ανασύρθηκε το 2015 από το όρυγμα ΧΧ στα Ροδαφνίδια, αλλά και για τους πολλούς άλλους από τα εκεί διάφορα ορύγματα, σημειώνω ότι όπως το σύγχρονο παραλληλεπίπεδο κινητό τηλέφωνο συμπυκνώνει τις μέχρι σήμερα τεχνολογικές ηλεκτρονικές κατακτήσεις, έτσι και ο τριγωνικός αμφίπλευρα επεξεργασμένος λίθινος αμυγδαλοειδής χειροπέλεκυς αντιπροσωπεύει τη μέχρι πριν από μισό εκατομμύριο χρόνια γνωστή τεχνογνωσία, η οποία εκμεταλλεύτηκε τη σοφία της μαθηματικής συμμετρίας και την αποτελεσματική συνισταμένη των φυσικών δυνάμεων που ασκούσαν οι ανθρωπίδες στον χειροπέλεκυ και μεταφερόταν στην ακμή του, προκειμένου χρησιμοποιώντας τον επιδέξια ως εργαλείο να καλυτερεύσουν τη ζωή τους.

* συγγραφέας,