Ο κ. Μητσοτάκης και η κυβέρνησή του πιστεύουν στην ελεύθερη αγορά και στον ιδιωτικό τομέα. Εξαγνίζουν τις πολυεθνικές. Λοιδορούν τους ανθρώπους που προειδοποιούν για τα αδιέξοδα της πολιτικής αυτής, επισημαίνοντας τον κίνδυνο οι πολυεθνικές και οι ολιγάρχες να συμπεριφερθούν όπως οι άποικοι της Αγριας Δύσης στους αυτόχθονες Ινδιάνους. Ιδεοληψίες των αριστερών, απαντούν. Ο ιδιωτικός τομέας είναι εκείνος που θα δώσει τέλος στη μιζέρια των Ελλήνων, συμπληρώνουν.
Σίγουρα η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει ισχυρότατη λαϊκή εντολή για να εφαρμόσει την πολιτική της. Αλλά έχει εντολή να δεσμεύσει τη χώρα για δεκαετίες σε συμφωνίες που θα επηρεάζουν την καθημερινότητα των ανθρώπων και που ενδεχομένως να προκαλούν ανεπανόρθωτες ζημιές όχι μόνο στους ανθρώπους, αλλά και στον τόπο; Προφανώς όχι.
Επειδή το πρώτο που ισχυρίζονται είναι «Οι αριστεροί δεν ξέρουν τι λένε», προσπάθησα να συγκεντρώσω παραδείγματα από συντηρητικές πηγές για την «αλτρουιστική» δράση των «επενδυτών».
Στο αμερικανικό περιοδικό «Foreign Affairs» δημοσιεύτηκε το 2011 ένα κείμενο της Sonia Shah. Η συγγραφεύς, μεταξύ άλλων, γράφει: «…Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις παίζουν ένα διπλό παιχνίδι: διαταράσσουν τις τοπικές κοινότητες με το ένα χέρι και υπογράφουν μεγάλα τσεκ, φαινομενικά για να τους βοηθήσουν, με το άλλο…».
Και αποκαλύπτει τις μεθοδεύσεις τους:
«…Η “Rio Tinto” μπορεί να υπερηφανεύεται για τις επιτυχίες της κατά της ελονοσίας στην Ισημερινή Γουινέα, αλλά στην Παπούα Νέα Γουινέα πέταξε δισεκατομμύρια τόνους τοξικών αποβλήτων και ήταν συνένοχη στην κατασταλτική βία που οδήγησε σε πάνω από 10.000 θανάτους, σύμφωνα με μια ομαδική μήνυση που κατατέθηκε το 2000… Η “Gold Fields” έχει μειώσει τις σεξουαλικά μεταδιδόμενες μολύνσεις των ανθρακωρύχων της στην Γκάνα κατά 90% από το 2004, αλλά οι τοπικές ΜΚΟ και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες αναφέρουν ότι οι εκεί δραστηριότητές της έχουν μολύνει τις υδάτινες οδούς με επικίνδυνα υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων, στερώντας τις τοπικές κοινότητες από πόσιμο και αρδεύσιμο νερό… Η “Anglo American” παίζει ηγετικό ρόλο στους κύκλους της παγκόσμιας υγείας, αλλά ο πρώην Υπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα αποκάλεσε την εκμετάλλευση της γης και του νερού γύρω από τα ορυχεία της εταιρείας αυτής στην Γκάνα μια “παραβίαση του δικαιώματος των κοινοτήτων να διατηρήσουν ένα βιώσιμο περιβάλλον”».
Η Shah αναφέρεται επίσης στη «Novartis» και στην προσπάθειά της να αποδυναμώσει τη νομοθεσία της Ινδίας περί πατεντών, καθώς και στη μήνυση που κατέθεσαν κατά της Νότιας Αφρικής το 1998 39 κορυφαίες εταιρείες φαρμάκων για την εφαρμογή ενός νόμου που αποσκοπούσε να καταστήσει τα αντιρετροϊκά φάρμακα πιο προσιτά στους φτωχούς με AIDS.
Επίσης γράφει για τις περιβαλλοντικές διαταραχές στο πλούσιο σε πετρέλαιο δέλτα του Νίγηρα στη Νιγηρία, όπου οι εταιρείες πετρελαίου –συμπεριλαμβανομένης της «ExxonMobil»– μόλυναν τον υδροφόρο ορίζοντα, αλλά και τους ψαρότοπους με περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που διαρρέει από το 1976 ώς και το 1996, σύμφωνα με αναλύσεις της νιγηριανής κυβέρνησης.
Το ίδιο περιοδικό, λίγα χρόνια αργότερα, δημοσίευσε ένα κείμενο του Eduardo Gomez, ανώτερου λέκτορα στο Τμήμα Διεθνούς Ανάπτυξης στο King’s College, που περιγράφει πώς οι πολυεθνικές των αναψυκτικών και των σνακ κάνουν πολιτική σε χώρες όπως το Μεξικό, η Βραζιλία και η Ινδία προκειμένου να αποτρέψουν περιοριστικά μέτρα στην κατανάλωση των προϊόντων τους και να διαμορφώσουν το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο προς όφελός τους. Σημειώνεται ότι τα προϊόντα της βιομηχανίας junk food συμβάλλουν στην παχυσαρκία και στον διαβήτη τύπου 2.
Μεταξύ άλλων ο Gomez αναφέρει: «…Στο Μεξικό, η “Coca-Cola” δημιούργησε ένα ισχυρό δίκτυο υποστηρικτών στο εσωτερικό της κυβέρνησης, που κυμαίνεται από προέδρους έως ανώτερους υπαλλήλους υγειονομικής περίθαλψης. Η “PepsiCo”, το 2007, συνεργάστηκε με τη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Εκπαίδευσης της χώρας για να δημιουργήσει ένα σχολικό πρόγραμμα άσκησης, το Vive Saludable Escuela, το οποίο προσέδωσε πολιτική εύνοια… Και η “Nestlé” δεσμεύτηκε στην υποστήριξη του πρώην προέδρου Enrique Peña Nieto, παρέχοντας προσυσκευασμένα μπισκότα για το πρόγραμμα της κυβέρνησής του κατά της πείνας… Η “Coca-Cola” έχει υποστηρίξει αθλητικές εκδηλώσεις και έχει προσχωρήσει μαζί με άλλες εταιρείες στην παροχή προσοδοφόρων επιχορηγήσεων σε ακαδημαϊκούς ερευνητές και μη κυβερνητικούς οργανισμούς… Μια παρόμοια δυναμική επικρατεί στη Βραζιλία.
»Κατά τη διάρκεια της προεδρικής εκστρατείας του Luiz Inácio “Lula” da Silva, η “Nestlé” φλέρταρε και επηρέασε μέλη του Κογκρέσου, βοηθώντας παράλληλα να προωθηθεί το πρόγραμμα του Lula για την καταπολέμηση της πείνας, το Fome Zero, προμηθεύοντας διάφορα τρόφιμα σε φτωχούς. Η “Nestlé” δημιούργησε το δικό της πρόγραμμα απασχόλησης για τους φτωχούς, αποκαλούμενο Nestlé AteVc, το οποίο προσέφερε αξιοπρεπείς μισθούς κατά τη διάρκεια ύφεσης το 2011, όταν η ανεργία ήταν ιδιαίτερα υψηλή…
»Αυτές οι εταιρείες έχουν πραγματοποιήσει έντονες πολιτικές προσπάθειες στην Ινδία. Η “Nestlé” συνεργάζεται με την Εθνική Αρχή για την Ασφάλεια και την Προστασία των Τροφίμων (FSSA) προκειμένου να εκπαιδεύσει τους ρυθμιστές της αγοράς των τροφίμων. Η “Coca-Cola” συνεργάζεται με τοπικές ινδικές κυβερνήσεις για την παροχή των πολύ αναγκαίων υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης. Η “Coca-Cola” και η “PepsiCo” συμφώνησαν να αγοράσουν περισσότερα φρούτα από Ινδούς αγρότες προκειμένου να υποστηρίξουν την εκστρατεία Made in India του πρωθυπουργού Narendra Modi…»
Η ελληνική ιστορία προσφέρει ανάλογα παραδείγματα, με κορυφαίο τις μεθοδεύσεις της «Thomson-Houston» και της «Power and Traction Finance» που ανέλαβαν να… φωτίσουν τη χώρα από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τη δραστηριοποίηση της ΔΕΗ.
Η διαπλοκή της πολιτικής, του ξένου παράγοντα, των ελληνικών και των ξένων τραπεζών είναι κάτι που αγγίζει τα όρια του αδιανόητου.
Αυτές οι πολυεθνικές, που κατάφεραν να αποσπάσουν μοναδικά προνόμια και φορολογικές απαλλαγές, πέτυχαν: να καθυστερήσουν την αξιοποίηση του ελληνικού λιγνίτη, να αποτρέψουν τη χρήση του νερού στην παραγωγή ενέργειας, να φορτώσουν το ισοζύγιο με δαπάνες για εισαγωγές λιγνίτη και υπερτιμημένων ανταλλακτικών και μηχανημάτων κ.ά. Και όλα αυτά σε ένα περιβάλλον ίντριγκας, βίαιων εξαγορών, εκβιασμών και πολιτικών παρεμβάσεων στις οποίες οι πρεσβείες πρωταγωνιστούσαν.
Αν η σωτηρία που οραματίζεται η κυβέρνηση έχει τέτοια γνωρίσματα, τότε μάλλον για κόλαση θα πρέπει να μιλάμε.
*Δημοσιογράφος, συγγραφέας
