Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ελληνική περιπέτεια των γενικών γραμματέων της κυβέρνησης
EUROKINISSI/ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ελληνική περιπέτεια των γενικών γραμματέων της κυβέρνησης

  • A-
  • A+

Μετά τις εκλογές του Βελγίου στις 10 Ιουνίου 2007, συγκροτήθηκε ένας συνασπισμός μεταξύ των Χριστιανών Δημοκρατών και των Φιλελευθέρων. Λόγω των διαφορετικών απόψεων σχετικά με την ανάγκη για κρατική μεταρρύθμιση, από τις δύο πλευρές των γλωσσικών συνόρων τα κόμματα χρειάστηκαν 196 ημέρες, δηλαδή πάνω από 6 μήνες, μετά τις εκλογές, για να σχηματίσουν κυβέρνηση.

Αυτό αποτέλεσε ρεκόρ στο Βέλγιο: ήταν το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το ρεκόρ αυτό ξεπεράστηκε στις βελγικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στις 13 Ιουνίου 2010. Την 1η Ιουνίου 2011, το Βέλγιο ισοφάρισε το ρεκόρ των 353 ημερών που απαιτήθηκαν για τη συγκρότηση νέας δημοκρατικής κυβέρνησης μετά από εκλογές, που από το 2004 κατείχε η Καμπότζη. Τελικά συγκροτήθηκε κυβερνητικός συνασπισμός υπό τον Elio Di Rupo και ορκίστηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2011, ύστερα από συνολικά 541 ημέρες διαπραγματεύσεων και μετά 589 ημέρες χωρίς εκλεγμένη κυβέρνηση.

Μια μελέτη του 2019 διαπίστωσε ότι το αδιέξοδο σχηματισμού κυβέρνησης δεν έβλαψε την οικονομική ανάπτυξη στο Βέλγιο, αντίθετα, η αύξηση του κατά κεφαλήν ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος ήταν υψηλότερη από ό,τι θα ήταν αναμενόμενο. (Albalate, Daniel; Bel, Germà. «Do government formation deadlocks really damage economic growth? Evidence from history’s longest period of government formation impasse». ISSN 1468-0491).

Ανάχωμα στην ακυβερνησία και υποστηρικτικός στη «συνέχεια του κράτους» είναι και ο θεσμός των μονίμων γενικών γραμματέων που σε προηγμένα κράτη, όπως η Γερμανία, η Σουηδία και η Μεγάλη Βρετανία, λειτουργούν ως ανώτατοι δημόσιοι υπάλληλοι και υπόλογοι του έργου ενός υπουργείου της κυβέρνησης διαχειριζόμενοι τα θέματά του σε καθημερινή βάση. Αυτοί είναι μη πολιτικοί επικεφαλής δημοσίων υπηρεσιών ή ανώτεροι υπάλληλοι των κυβερνητικών υπηρεσιών, οι οποίοι κατέχουν τη θέση τους επί σειρά ετών και διαφέρουν από τους προσωρινούς κρατικούς πολιτικούς γραμματείς.

Το πνεύμα αυτό βρίσκεται και στον Ν. 4369/2016 που έφερε ο ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή, στην αιτιολογική έκθεση του οποίου –και συγκεκριμένα στο άρθρο 7 περί πλήρωσης των θέσεων των τομεακών, διοικητικών και ειδικών τομεακών γραμματέων– αναφέρεται ότι «Οι “νέοι” Γενικοί Γραμματείς δεν θα είναι πλέον το υβρίδιο πολιτικο-διοικητικού θεσμού, όπως λειτούργησε τα τελευταία χρόνια. Αποτελούν την κορυφή της διοίκησης, εξασφαλίζουν και εκφράζουν την “συνέχεια” και την θεσμική μνήμη της δημόσιας διοίκησης και αναλαμβάνουν την διοικητική εφαρμογή της πολιτικής, όπως αυτή καθορίζεται από την Κυβέρνηση και τα όργανά της».

Σε συνάφεια με αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι στο προοίμιο της αιτιολογικής έκθεσης υπάρχουν εκτεταμένες αναφορές στην αξιοκρατία και τη διαφάνεια και την οριστική εγκατάλειψη του κομματικού κράτους και των πελατειακών σχέσεων.

Εχοντας υπόψη τα παραπάνω, μπορεί κανείς να αναρωτηθεί για τα αποτελέσματα που θα είχε μια περίοδος 589 ημερών χωρίς κυβέρνηση στην Ελλάδα. Την απάντηση την έχουν δώσει άμεσα ή έμμεσα και τα τρία κόμματα που κυβέρνησαν και κυβερνούν τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας.

Αρχικά η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου το 2009, δίνοντας έµφαση στην αποκοµµατικοποίηση της διαδικασίας τοποθέτησης γενικών γραµµατέων στα υπουργεία, είχε προωθήσει τη διαδικασία µέσω του Opengov, δηλαδή µε ανοιχτή πρόσκληση για κάθε θέση και επιλογή βάσει προσόντων και βιογραφικού. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας ήταν ότι για πλέον των έξι μηνών από την εκλογή του ΠΑΣΟΚ, το κράτος σε μια κρίσιμη περίοδο της προμνημονιακής Ελλάδας δεν λειτουργούσε, μέχρι την κάλυψη των θέσεων που κάτω από την πίεση της επικείμενης οικονομικής κατάρρευσης της χώρας καλύφθηκαν με σοβαρές εκπτώσεις από την αρχική ιδέα.

Το 2016 ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως προαναφέρθηκε, έφερε τον Ν. 4369/2016 ΦΕΚ Α’ 33/27.2.2016 «Εθνικό Μητρώο Επιτελικών Στελεχών Δημόσιας Διοίκησης, βαθμολογική διάρθρωση θέσεων, συστήματα αξιολόγησης, προαγωγών και επιλογής προϊσταμένων (διαφάνεια αξιοκρατία και αποτελεσματικότητα της Δημόσιας Διοίκησης) και άλλες διατάξεις».

Η Ν.Δ. πριν λιγότερο από μία βδομάδα, σε αντίθεση με το πνεύμα του νόμου, ανακοίνωσε ότι οι γενικοί γραμματείς είναι πολιτικά πρόσωπα και συνεπώς δεν υπόκεινται σε καμία συμβατική δέσμευση με την έννοια της θητείας, διόρισε δε με αυτά τα κριτήρια τους νέους γενικούς γραμματείς.

Οι διορισμοί αυτοί προκάλεσαν την αντίδραση του ΣΥΡΙΖΑ που σημείωσε ότι «οι κοµµατικοί αυτοί διορισµοί αντίκεινται στον νόµο 4369/2016, µε τον οποίο η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δροµολόγησε µια εµβληµατική µεταρρύθµιση στη Δηµόσια Διοίκηση». Ανέφερε επίσης ότι η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και περίπου 7.000 αιτήσεις υποψηφιότητας έχουν υποβληθεί στην κρίση ανεξάρτητου οργάνου επιλογής, µε συµµετοχή µελών του ΑΣΕΠ, και θυμήθηκε όψιμα ότι «η χώρα αξιολογείται ειδικά για το θέµα αυτό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή», αφού προεκλογικά και κατά τη διάρκεια της β’ περιόδου αξιολόγησης της «ενισχυμένης εποπτείας» και υπό την αίρεση της απόφασης του Eurogroup του Απριλίου αυτού του χρόνου, για την εκταμίευση της δόσης του ενός δισ. ευρώ, είχε παρουσιάσει τα θέματα της μείωσης των συντάξεων, της προστασίας της πρώτης κατοικίας και των 120 δόσεων, ως τα μοναδικά άξια λόγου θέματα προς αξιολόγηση, καθότι αυτά ενδιέφεραν τους εν δυνάμει ψηφοφόρους του.

Το «Documento» (21 Ιουλίου) στο άρθρο του «Το γαλάζιο κράτος του Κυριάκου», της Παναγιώτας Μπίτσικα, αναφέρει για τις προκηρύξεις «που έβγαλαν υπουργοί για να καλέσουν σε συμμετοχή υποψηφίους για θέσεις γενικών γραμματέων μέσω ΑΣΕΠ. Μέχρι τις εκλογές, λόγω καθυστερήσεων, σύνθετων διαδικασιών και εμπλοκών, δεν είχαν προχωρήσει, με εξαίρεση μια περίπτωση που έφτασε ώς τον διορισμό (με ΦΕΚ) μέσω διαδικασιών ΑΣΕΠ του γενικού τομεακού γραμματέα Μιλτιάδη-Ηλία Κλάπα».

Αντίστοιχα το «Εθνος» στις 19 Ιουλίου στο άρθρο του «Στον αέρα οι τοποθετήσεις 52 γενικών γραμματέων - Καταγγελίες ΚΙΝΑΛ» αναφέρει ότι «ο µόνος γενικός γραµµατέας που τυπικά είναι νόµιµος είναι ο αρµόδιος για τη Μεταναστευτική Πολιτική, Ηλίας-Μιλτιάδης Κλάπας, καθώς µόνο αυτός είχε επιλεγεί µέσω της διαδικασίας του ΑΣΕΠ που προβλέπει ο σε ισχύ νόµος 4369/2016».

Η πραγματικότητα είναι ότι για την τοποθέτηση του κ. Ηλία–Μιλτιάδη Κλάπα στη θέση του τομεακού γραμματέα Μεταναστευτικής Πολιτικής εκκρεμεί ένσταση από 28 Φεβρουαρίου 2019, η οποία έχει παραπεμφθεί με την υπ’ αριθ. 514/2019 απόφαση του Α’ Τμήματος του ΑΣΕΠ στον πρόεδρο του ΑΣΕΠ. Το αντικείμενο της ένστασης αφορά την εξέταση από το ΑΣΕΠ της νομιμότητας συμμετοχής του κ. Κλάπα ως υποψηφίου στην 3ΕΣ/2018 πρόσκληση για κάλυψη της θέσης αυτής και αν τα παρουσιαζόμενα από αυτόν προσόντα περί προηγουμένης εμπειρίας στο μεταναστευτικό ήταν αποτέλεσμα μεθόδευσης.

Συγκεκριμένα, ο κ. Κλάπας παρουσίασε ως απόδειξη εμπειρίας στο μεταναστευτικό θέμα την μερικών μηνών ενασχόλησή του ως έμμισθος υπάλληλος της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ στη δομή φιλοξενίας της Φιλιππιάδας και το γεγονός ότι κατείχε ήδη την προκηρυσσόμενη θέση που διεκδικούσε, στην οποία είχε τοποθετηθεί, χωρίς διαδικασίες ΑΣΕΠ, από τον προηγούμενο υπουργό Γιάννη Μουζάλα.

Η δε ανανέωση της θητείας του, βάσει της 3ΕΣ/2018 πρόσκλησης, πραγματοποιήθηκε με απόφαση του τότε υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής Δημήτρη Βίτσα, όντας δεύτερος βάσει του πίνακα αποτελεσμάτων των επιτελικών στελεχών που βρίσκονται αναρτημένα στην ιστοσελίδα του ΑΣΕΠ, με 560,05 μόρια έναντι 648,25 του πρώτου. Σε κάθε περίπτωση, ο κ. Κλάπας, παρά τις αντίθετες διαβεβαιώσεις και ενδεχόμενες προθέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, επιλέχθηκε με κομματικά κριτήρια.

Στην κατακλείδα, ο Ελληνας πολίτης θα βρεθεί αντιμέτωπος με τρεις περιπτώσεις που θα αφορούν τη διοικητική διαχείριση του Ελληνικού Δημοσίου από τους γενικούς γραμματείς. Η μία είναι καθαρή και δεν επιδέχεται παρερμηνείας: «οι γ.γ. είναι πολιτικά πρόσωπα»· η δεύτερη είναι δήθεν αξιοκρατική: «οι γ.γ. υποδεικνύονται από το ΑΣΕΠ», μόνο όμως μέχρι του σημείου που θα ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της ενισχυμένης εποπτείας και θα αποδεσμευτούν τα σχετικά κονδύλια· και η τρίτη παραμένει στο επίπεδο των καλών προθέσεων, καθότι το ελληνικό κράτος είναι ανίκανο να εφαρμόσει ένα αξιοκρατικό σύστημα επιλογής μη πολιτικών ανώτατων κρατικών υπαλλήλων.

Το σύστημα αυτό ανατροφοδοτείται μέσα από την κυβερνητική και κομματική ηγεμονία της σχέσης του πολίτη με το κράτος, που επηρεάζει όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής του και δικαιολογεί την ανάγκη ισχυρών κυβερνήσεων. Σε κάθε περίπτωση, κάτω από αυτή την αντίληψη και σε απάντηση της αρχικής ερώτησης, το μέλλον αναμένεται καταστροφικό για τον Ελληνα πολίτη, αν αυτός βρισκόταν στη θέση του Βέλγου το 2010 ακόμη και το 2007.

* Απόστρατος ιπτάμενος αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας. Το 2010 ήταν διοικητής στο διεθνές αεροδρόμιο της Καμπούλ στο Αφγανιστάν και πριν από την αποστρατεία του, από τον Μάρτιο του 2016 μέχρι το καλοκαίρι του 2017, ήταν επικεφαλής στο διυπουργικό Κεντρικό Επιχειρησιακό Οργανο Μετανάστευσης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το επιτελικό κράτος και το σύνδρομο της Στοκχόλμης
Η σύγχυση που επικρατεί στη χώρα μας για το τι είναι προοδευτικό και τι είναι συντηρητικό, ενδεχομένως, εμποδίζει ορισμένους να προσεγγίσουν νηφάλια το θέμα.
Το επιτελικό κράτος και το σύνδρομο της Στοκχόλμης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το κόμμα, το κράτος και τα δημόσια αξιώματα
Το τελευταίο διάστημα έχει ασκηθεί από πολλές πλευρές σκληρή κριτική στην κυβέρνηση, για επανάληψη αρνητικών πρακτικών του παρελθόντος, που συνοψίζονται στη μετεκλογική λαφυραγώγηση των δημόσιων αξιωμάτων από...
Το κόμμα, το κράτος και τα δημόσια αξιώματα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φορολογική πολιτική προς το σκοτάδι
Δεν υπάρχει κρατική και ιδιωτική παιδεία: υπάρχει μόνο Παιδεία. Και η συγκεκριμένη κυβέρνηση, με το «καλημέρα σας» ξεκινάει να σβήνει αυτό το φωτάκι που έτσι κι αλλιώς τρεμοπαίζει στην Ελλάδα.
Φορολογική πολιτική προς το σκοτάδι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το κράτος πρέπει να αλλάξει
Το ελληνικό κράτος δεν είναι αποτελεσματικό, είναι αγκυλωμένο, δεν υπηρετεί τους πολίτες και δεν έγινε εργαλείο ανάπτυξης της χώρας. Κατά συνέπεια, ενάντια στις όποιες αντιδράσεις το κράτος πρέπει να αλλάξει....
Το κράτος πρέπει να αλλάξει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκτός τόπου και χρόνου ο προϋπολογισμός του 2015
Ο υπουργός Οικονομικών ακολουθώντας το παράδειγμα του πρωθυπουργού, προσπαθεί στο εισαγωγικό σημείωμά του στην Εισηγητική Εκθεση γα τον Προϋπολογισμό του 2015 να παρουσιάσει μια εικόνα της ελληνικής οικονομίας...
Εκτός τόπου και χρόνου ο προϋπολογισμός του 2015
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσφυγικό: Πολιτικές Επιλογές εις βάρος ανθρώπινων ψυχών;
Το προσφυγικό αποτελεί ένα επίκαιρο ζήτημα που αφορά τόσο τους ανθρώπους που καταφθάνουν στη χώρα μας, όσο και τις τοπικές κοινωνίες που τους υποδέχονται. Είναι, λοιπόν, ένα σύνθετο θέμα για το οποίο...
Προσφυγικό: Πολιτικές Επιλογές εις βάρος ανθρώπινων ψυχών;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας