Η «νέα ταυτότητα» του ΣΥΡΙΖΑ εκδόθηκε στις… κάλπες

Ο ΣΥΡΙΖΑ, ως κόμμα εξουσίας, είναι «γέννημα» του ριζοσπαστισμού, που δημιούργησε η κρίση του 2010. Κάλυψε το πολιτικό κενό και αφομοίωσε την κοινωνική αμφισβήτηση που δημιούργησε η οιονεί χρεοκοπία της χώρας και οι καταστροφικές «συνταγές» αντιμετώπισής της. Κι αυτό έγινε γιατί η «Αριστερή φυσιογνωμία του» συντονίστηκε με την αντισυστημική διάθεση του κόσμου, την κινηματική «αγανάκτηση» και την ευρωπαϊκή αμφισημία (το ευρώ δεν είναι ταμπού), με ισχυρά στοιχεία αριστερού λαϊκισμού.

Παρενθετικά σημειώνω -παρ’ όλες τις σημαντικές διαφορές συνθηκών- ότι και ο Ανδρέας Παπανδρέου, με αντίστοιχα στοιχεία πολιτικής, κέρδισε τον ριζοσπαστισμό της μεταπολίτευσης, που εδραίωσε το ΠΑΣΟΚ ως ένα ισχυρό κόμμα – κίνημα της περιόδου αυτής, όπως στην πορεία μετεξελίχθηκε.

Ο πρώτος «μετασχηματισμός» του ΣΥΡΙΖΑ (βίαιη ωρίμαση) έγινε με την ανάληψη της κυβερνητικής ευθύνης, το 2015.

Βρέθηκε μπροστά στο απαράδεκτο εκβιαστικό δίλημμα «ή δέχεστε μια νέα μνημονιακή συμφωνία ή φεύγετε από το ευρώ», παρά τη νωπή λαϊκή ετυμηγορία. Επραξε το σωστό για τη χώρα, παρά την ουσιαστική διαφωνία του στις πολιτικές της λιτότητας και παρά το πολιτικό κόστος που ήξερε ότι θα υποστεί. Πολλές φορές αυτοσχεδιάζοντας, χωρίς σχετικές εμπειρίες. Ομως, στο τέλος της ημέρας, έβγαλε τη χώρα από τα μνημόνια, με το λιγότερο δυνατό κόστος, για την κοινωνία.

Το κυριότερο, όμως, είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έθεσε τη χώρα σε μια σταθεροποίηση οικονομική και γεωπολιτική, που ανοίγει δρόμους θετικών εξελίξεων, που πλέον αναγνωρίζουν όλοι: Οι θεσμοί, οι οίκοι αξιολόγησης, οι αγορές, οι σύμμαχες χώρες κ.λπ. Τέτοιας έκτασης, που και η Ν.Δ. ως κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να την αρνηθεί. Οι πολιτικές διαδρομές για τα κόμματα δεν είναι ουδέτερες, ακόμα κι αν έχουν και στοιχεία «καταναγκασμού». Είναι συλλογικά πολιτικά βιώματα, που προσθέτουν «ταυτοτικά» στοιχεία στη διαδρομή ενός κόμματος. Προφανώς, δεν άλλαξε η «αριστερή ψυχή» του ΣΥΡΙΖΑ. Ομως, στη φυσιογνωμία του ενισχύθηκαν τα ευρωπαϊκά, δημοκρατικά, θεσμικά χαρακτηριστικά του, ενώ περιορίστηκε ο κίνδυνος από τις «ευκολίες» του αριστερού λαϊκισμού.

Φαίνεται ήδη, από την ποιότητα της αντιπολίτευσης που ήδη ασκεί, απέναντι στις συγκαλυμμένες προς το παρόν αυταρχικές και αντικοινωνικές εξαγγελίες της Ν.Δ. Στις εκλογές, παρά τη νίκη της Ν.Δ., ο ΣΥΡΙΖΑ αναδείχθηκε σε ένα εναλλακτικό κόμμα εξουσίας, στο πλαίσιο ενός ενισχυμένου δικομματισμού. Επίσης, αναδείχθηκε σε κυρίαρχη πολιτική δύναμη ενός ευρύτερου αριστερού – προοδευτικού χώρου. Αυτού που ιστορικά αποκαλείται «μεγάλη προοδευτική παράταξη» της χώρας. Κατά κάποιον τρόπο, στις κάλπες εκδόθηκε η «νέα ταυτότητα» του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτήν οφείλει να συγκροτήσει και να εκφράσει πολιτικά σήμερα, με βάση τα κρίσιμα διακυβεύματα της εποχής, και στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Αρα χρειάζεται ένα μαζικό, ευρωπαϊκό, ενιαίο, δημοκρατικό κόμμα της Αριστεράς, που θα είναι αντίστοιχο αυτών των αναγκών. Με ένα σύγχρονο και προοδευτικό, κοινωνικό, πολιτικό και παραγωγικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης της χώρας. Με δίκαιη διανομή του πλούτου και με ισχυρή και καθοριστική την πράσινη διάσταση του μοντέλου ανάπτυξης. Ενα κόμμα ανοιχτό, με ισχυρό κεντρικό κορμό και ρίζες στην κοινωνία.

Χρειάζονται, επίσης, νέες προσεγγίσεις εν όψει των μεγάλων αλλαγών που έρχονται (4η βιομηχανική επανάσταση, ρομποτική κ.λπ.) και νέα μοντέλα πολιτικής οργάνωσης, που να ανταποκρίνονται στους νέους τρόπους ζωής, επικοινωνίας και πολιτισμού. Πράγματι, όσο είναι αναχρονιστική μια συζήτηση για «πασοκοποίηση», άλλο τόσο είναι αναχρονιστική η επιστροφή στον ελληνικό «ριζοσπαστισμό» του 2010, καθώς έχουν εκλείψει οι συνθήκες που τον γέννησαν, ιδίως μετά την κυβερνητική εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ και την έξοδο από την μνημονιακή εποχή.

Μαζί με τις παλιές και ιστορικές ανισότητες, όπως έχουν εξελιχθεί στον σύγχρονο κόσμο, πρέπει να δούμε και τις νέες –αποκλεισμένοι, φτωχοποίηση, μετανάστες κ.λπ.– που έφερε η νέα εποχή (παγκοσμιοποίηση, τεχνολογίες, οικολογική κρίση, γεωπολιτικές ανακατατάξεις κοκ.).

Στο σύντομο μέλλον, αν δεν υπάρξουν άλλες πολιτικές επιλογές σε ευρύτερη κλίμακα, οι επιπτώσεις για την κοινωνία θα είναι ακόμα πιο δυσμενείς. Οπου κι αν κοιτάξουμε στην Ευρώπη, χωρίς να εξαιρείται η Ελλάδα, βλέπουμε ένα φαινόμενο ρευστοποίησης των «πολιτικών ταυτοτήτων», που επηρεάστηκαν καθοριστικά από τις αλλαγές της «νέας εποχής». Στο κείμενο της διακήρυξης της κίνησης πολιτών «ΓΕΦΥΡΑ», κάναμε λόγο για «πληθυντική Αριστερά» και την ανάγκη συγκλίσεων στο πλαίσιο της Προοδευτικής Συμμαχίας, με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ. Σε σημαντικό βαθμό, το εκλογικό αποτέλεσμα επιβεβαίωσε αυτή την ανάγκη.

Ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία οφείλει και μπορεί να μετασχηματιστεί σε ένα ενιαίο κόμμα της «πληθυντικής Αριστεράς», αλλά και των νέων προοδευτικών πολιτικών συνειδήσεων, που γεννάει η «νέα εποχή». Βάση θα είναι ένα πολιτικό πρόγραμμα, που θα στηρίζεται σε ένα σύστημα σύγχρονων προοδευτικών, αριστερών και δημοκρατικών αξιών. Εννοώ -εκτός από τα γνωστά- την ουσιαστική αναβάθμιση της οικολογικής διάστασης και του δικαιωματικού και θεσμικού πολιτικού φιλελευθερισμού.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αμφισβητήθηκε (από τη Δεξιά ήταν αυτονόητο) από ένα κομμάτι της Αριστεράς και από ένα ευρύτερο τμήμα της Κεντροαριστεράς. Ρόλο γι’ αυτό έπαιξαν πολλά. Και συμπεριφορές και πολιτικές παραλείψεις και η ετερόκλητη κυβερνητική συμμαχία με τους ΑΝ.ΕΛΛ. Πρέπει να κρατήσουμε τις κριτικές όλων και να αναστοχαστούμε με «κρύο αίμα».

Αλλά μετά την έξοδο από τα μνημόνια και το νέο πολιτικό τοπίο στη χώρα, οφείλουμε να «γυρίσουμε σελίδα» και τουλάχιστον να μιλήσουμε όλοι με όλους καλόπιστα, κοιτάζοντας το μέλλον.