Οι συντάξεις, η «Χαλκιδική» και τα «κλιματικά μνημόνια»

Για πολλούς η αλλαγή του κλίματος εξακολουθεί να είναι ένα εξωτικό παγκόσμιο πρόβλημα που δεν τους αφορά. Αυτή είναι η κρατούσα αντίληψη. Ελάχιστοι συγκινούνται από τις εικόνες των καταστροφών που σχετίζονται με ακραία φαινόμενα και οι οποίες πληθαίνουν στα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων.

Η εύκολη λύση είναι να φορτώσει κανείς τις ευθύνες στην «αδιαφορία». Η δύσκολη λύση είναι να αναζητήσει τις ευθύνες στις ηγεσίες. Δηλαδή να αντιμετωπίσει τόσο το πρόβλημα όσο και τη λύση του ως συστατικό της πολιτικής. Αν και οι ευθύνες των πολιτικών είναι πολυσύνθετες, η κυρίαρχη αφορά στη συνειδητή επιλογή της αποσιώπησης των οικονομικών συνεπειών της «κλιματικής αλλαγής».

Πάρτε για παράδειγμα τον δημόσιο λόγο των κοινοβουλευτικών κομμάτων στις πρόσφατες εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές. Κανένα κόμμα, κανένας υποψήφιος δεν ασχολήθηκε με την κλιματική αλλαγή πέραν των γενικόλογων αναφορών στο Μάτι και στη Μάνδρα. Συνειδητά αγνόησαν το θέμα, αν και γνώριζαν ότι εξαιτίας του στο άμεσο μέλλον οι ζωές μας θα αλλάξουν.

Μπορεί να ακούγεται παράλογο αλλά στα χρόνια που έρχονται η κλιματική αλλαγή θα εμφανιστεί ως επιχείρημα προκειμένου να:

● δικαιολογηθούν περικοπές στις συντάξεις και στις κοινωνικές δαπάνες (σε συνδυασμό με το δημογραφικό),

● ερμηνευτούν τα ποσοστά ανεργίας που πεισματικά θα παραμένουν υψηλά (σε συνδυασμό με την ανεπαρκή ανάπτυξη),

● αιτιολογηθούν οι βίαιες μεταβολές των τιμών στα τρόφιμα, στις πρώτες ύλες και την ενέργεια.

Από τη διαχείριση των οικονομικών της κλιματικής αλλαγής θα αναδειχτούν -πάλι- οι διαφορές μεταξύ της νεοφιλελεύθερης σχολής και εκείνης που εστιάζεται στην άρση των ανισοτήτων μέσω της δίκαιης κατανομής των βαρών. Οι επιλογές για το ποιος πληρώνει τα αντιπλημμυρικά, τις υποδομές που καταστράφηκαν, τις αποζημιώσεις κ.λπ. θα αποτελέσουν ένα ακόμα πεδίο ιδεολογικής και πολιτικής αντιπαράθεσης. Γιατί άλλο είναι οι πόροι να προέλθουν από τις περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες και άλλο από την αύξηση της φορολογίας των μερισμάτων ή από τις… αποσβέσεις.

Σήμερα πολλοί υποστηρίζουν ότι τα «κλιματικά μνημόνια» θα είναι εξίσου -αν όχι βιαιότερα- από εκείνα που μας επέβαλλαν οι δανειστές. Ο κίνδυνος εκτίναξης του χρέους, υπαρκτός. Και μετά; Φανταστείτε το μέγεθος των δαπανών. Προσθέστε τους αναιμικούς ρυθμούς ανάπτυξης και βάλτε στη συνάρτηση την πολιτική παράμετρο. Μόνο έτσι θα αντιληφθείτε ότι αυτό που ο πολιτικός επιστήμονας Aaron Wildavsky περιέγραψε πριν από δεκαετίες, λέγοντας ότι «οι πλουσιότεροι είναι πιο ασφαλείς», μπορεί να αποδειχτεί προφητικό.

Αν νομίζετε ότι η οικονομία δεν «πληρώνει» την κλιματική αλλαγή, κάνετε λάθος:

Στις ΗΠΑ πολλές πόλεις ήδη δανείζονται ακριβότερα καθώς οι οργανισμοί αξιολόγησης αρχίζουν να τις υποβαθμίζουν . Μετά τον τυφώνα Harvey η Moody’s υποβάθμισε το Port Arthur από A1 σε Α2 .

Το μη κερδοσκοπικό Carbon Disclosure Project, το οποίο συλλέγει πληροφορίες από περισσότερες από 6.000 εταιρείες, διαπίστωσε ότι πάνω από το 70% των παγκόσμιων εταιρειών πιστεύουν ότι οι φυσικές κλιματικές επιπτώσεις θα διαταράξουν τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Η Swiss Re, ένας από τους μεγαλύτερους αντασφαλιστές παγκοσμίως, δεν θα ασφαλίζει τις εταιρείες που λαμβάνουν το 30% ή περισσότερο των εσόδων τους ή της ενέργειάς τους από τον άνθρακα.

Το επενδυτικό ταμείο της Εκκλησίας της Αγγλίας, αξίας 16 δισεκατομμυρίων δολαρίων, δεν θα επενδύει σε εταιρείες που δεν πληρούν τους όρους της συμφωνίας του Παρισιού για το 2023.

Το κόστος από τις κατακλυσμιαίες βροχές που έπεσαν πριν από λίγα χρόνια στο Χιούστον και κατέστρεψαν περισσότερα από 200.000 σπίτια ξεπέρασε τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια.

Σύμφωνα με μελέτες, στις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές του κόσμου, μέχρι το τέλος του αιώνα, υπάρχουν 10% με 30% πιθανότητες να υπάρξουν κύματα καύσωνα 54,4 βαθμών Κελσίου.

Θερμότητα και ξηρασία θα επηρεάσουν την παραγωγή με αποτέλεσμα να υπάρχουν προβλέψεις σύμφωνα με τις οποίες οι τιμές των τροφίμων θα αυξηθούν κατά 23% έως το 2030.

Και ενώ στην Ελλάδα κοιμόμαστε, στην Ισπανία έχει ξεκινήσει ο δημόσιος διάλογος για τις επιπτώσεις στον τουρισμό λόγω της κλιματικής αλλαγής. Στο επίκεντρο οι σπατάλες σε ενέργεια και νερό καθώς και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας. Μεγάλοι τουριστικοί όμιλοι έχουν ξεκινήσει να μελετούν τον τρόπο για να ασφαλιστούν έναντι μελλοντικών κλιματολογικών και περιβαλλοντικών αλλαγών.

Οι προκλήσεις που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν στο εγγύς μέλλον οι πολιτικές ηγεσίες είναι τεράστιες και όλες καταλήγουν στο δημοσιονομικό κόστος και στον τρόπο που θα κατανεμηθεί. Παρ’ όλα αυτά κανείς δεν λέει τίποτα.

Ποιος θα πληρώσει για το διοξείδιο του άνθρακα; Αυτοί που το παράγουν ή εκείνοι που το αναπνέουν;

Αλήθεια, οι φωστήρες που ετοιμάζονται να ξεπουλήσουν τα πάντα έχουν λάβει υπόψη τους τις επιπτώσεις από μια κερδοσκοπική εκμετάλλευση π.χ. της ΔΕΗ από τους «επενδυτές»; Προφανώς όχι. Τους τυφλώνουν οι ιδεοληψίες και η λογική τού «όταν έρθει η ώρα, βλέπουμε…».

Αλλά τότε ποιος θα πληρώσει; Οι πλούσιοι ή οι φτωχοί και η -κουτσουρεμένη- μεσαία τάξη;

* δημοσιογράφος, συγγραφέας