Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η αρχή του τέλους;
AP Photo/Emrah Gurel
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η αρχή του τέλους;

  • A-
  • A+

Η νίκη του Εκρέμ Ιμάμογλου στις επαναληπτικές εκλογές για τη δημαρχία της Κωνσταντινούπολης αντιμετωπίστηκε από όλα τα ευρωπαϊκά (συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών) ΜΜΕ, αλλά και από τις περισσότερες ευρωπαϊκές πολιτικές ηγεσίες (με χαρακτηριστική περίπτωση αυτή της Γερμανίας), ως μια μεγάλη νίκη της δημοκρατίας, ως πράξη αντίστασης της κοινωνίας των πολιτών στη μονοκρατορία του ΑΚΡ και ως το πρώτο βήμα που οδηγεί, σχεδόν νομοτελειακά, στην τελική ήττα του Ερντογάν και στο γκρέμισμα του καθεστώτος του.

Η αβίαστη εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι ο Ιμάμογλου προχωρά προς έναν βέβαιο, προσωπικό θρίαμβο, που αποτελεί απλώς θέμα χρόνου και ότι ο Ερντογάν χάνει συνεχώς πολιτικό έδαφος, πιεζόμενος σε εξαιρετικό βαθμό τόσο από τη δεινή κατάσταση της τουρκικής οικονομίας όσο και από την απομόνωση στο διεθνές περιβάλλον, με ορατό πλέον τον κίνδυνο των ευρωπαϊκών και αμερικανικών κυρώσεων.

Εννοείται πως δεν είναι εύκολο να υποβαθμίσει κανείς τη σημασία της νίκης του Ιμάμογλου. Πέρα από το πασιφανές, δηλαδή την πρώτη, μέσα σε μια εικοσαετία, καθαρή εκλογική ήττα του ΑΚΡ, υπάρχουν και οι βαθύτεροι συμβολισμοί: νίκη εντός της έδρας του αντιπάλου (για να χρησιμοποιήσουμε την αγαπημένη, ποδοσφαιρική γλώσσα του «σουλτάνου»), απώλεια της Κωνσταντινούπολης (της Ισλανμπούλ του Ερντογάν) και, τέλος, επικράτηση ενός τελείως διαφορετικού ύφους, του τελείως αντίθετου από αυτό που έχει υιοθετήσει από την αρχή της πολιτικής του καριέρας ο νταής του Κασίμπασα: χαμηλοί τόνοι, ευγένεια και τήρηση αρχών πολιτικού πολιτισμού.

Ο Ιμάμογλου, με εμφάνιση και λόγο διανοούμενου, δεν έκανε τα λάθη των ώς τώρα πολιτικών αντιπάλων του Ερντογάν, δεν έπαιξε στο γήπεδό του, αλλά, αντίθετα, έθεσε αυτός το διακύβευμα των δύο εκλογών, νικώντας τόσο τον Τούρκο πρόεδρο όσο και τον τελείως άχρωμο Γιλντιρίμ στα πεδία της οικονομικής διαφάνειας, των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της Δικαιοσύνης, των προοπτικών και της αγωνίας των νέων.

Ομως είναι πράγματι η αρχή του τέλους;

Η εγγενής στην Ελλάδα δυσκολία στην κατανόηση των όρων διεξαγωγής του τουρκικού πολιτικού παιχνιδιού και συνακόλουθα της τουρκικής πολιτικής πραγματικότητας (που είναι πολύ περισσότερο μεσανατολική από όσο πολλές φορές καταλαβαίνουμε) έχει να κάνει με την υποβάθμιση του βαθμού σύγχυσης προσωπικής και κρατικής εξουσίας. Μπερδευόμαστε, πολλές φορές, με την εξωτερική τήρηση (που και αυτή ακόμα είναι πολλές φορές συζητήσιμη) των κανόνων της δημοκρατίας και δεν ασχολούμαστε με το σημαντικό: το κράτος παραμένει στην Τουρκία έννοια ιερή, συνώνυμη σχεδόν για τους περισσότερους Τούρκους της πατρίδας ή του έθνους.

Βασικός κανόνας του τουρκικού πολιτικού παιχνιδιού είναι ότι η κρατική εξουσία έχει νόημα μόνο όταν είναι καθαρή, αμιγής, όταν δεν υπόκειται σε «άλογους» περιορισμούς, σε εξευτελιστικές ρυθμίσεις, όταν δεν ελέγχεται και δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την κοινωνία των πολιτών. Γι’ αυτόν άλλωστε τον λόγο για μεγάλες περιόδους της τουρκικής πολιτικής ιστορίας η κρατική εξουσία δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με πρόσωπα, κόμματα, ιδεολογίες, πολιτικές, αλλά, αντιθέτως, αποτελούσε προνόμιο του βαθέος κράτους, των στρατογραφειοκρατικών δηλαδή μηχανισμών, που κρατούσαν στην πραγματικότητα το πηδάλιο και διατάρασσαν τη δημοκρατική κρούστα του τουρκικού πολιτικού συστήματος μόνο σε περιπτώσεις απόλυτης ανάγκης.

Το βαθύ κράτος δημιουργήθηκε για να υποκαταστήσει τον Κεμάλ. Και ο Ερντογάν, πιάνοντας το νήμα της Ιστορίας από το σημείο που το είχε αφήσει ο μεγάλος ιδεολογικός αντίπαλός του, καταφέρνει να τον αντιγράψει και να γίνει ο μοναδικός, πραγματικός πόλος άσκησης κάθε είδους εξουσίας στην Τουρκία, πολιτικής, στρατιωτικής οικονομικής, ιδεολογικής, κοινωνικής, ταυτιζόμενος σε μοναδικό, από την εποχή του Κεμάλ, βαθμό με την ίδια την έννοια του κράτους. Το βαθύ κράτος δεν έχει πλέον λόγο ύπαρξης γιατί στη θέση του βρίσκεται το καθεστώς Ερντογάν.

Συνεπώς ας είμαστε λίγο περισσότερο προσεκτικοί, επιφυλακτικοί και καχύποπτοι: πολιτικά συστήματα αυτής της μορφής γίνονται πολύ πιο επικίνδυνα σε περιπτώσεις πίεσης και σχεδόν σίγουρα δεν καταρρέουν με την πρώτη ήττα στην εξωτερική στρώση του παιχνιδιού. Δεν συζητώ μόνο για την πολύ πιθανή, για εμένα, ρεβάνς: την προσπάθεια δηλαδή δικαστικής έκπτωσης του Ιμάμογλου, ούτε για την ήδη ορατή απομόνωσή του από όλους τους κρατικούς διοικητικούς και οικονομικούς μηχανισμούς στήριξης.

Μιλώ για το καθεστώς Ερντογάν: για το οικοδόμημα σχέσεων πολιτικής και οικονομικής διαπλοκής και διαφθοράς που στρέφεται γύρω του, για τις παντοδύναμες μυστικές υπηρεσίες του Χακάν Φιντάν, για μια ολόκληρη νέα γενιά η οποία έχει γαλουχηθεί με τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού που διαμόρφωσε ο ίδιος, για το καθεστώς τρόμου στις νοτιοανατολικές κουρδικές επαρχίες, για τις συνεχιζόμενες εκκαθαρίσεις στον στρατό, τη Δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, αλλά βεβαίως και για ένα σύστημα πελατειακής αφοσίωσης και λατρείας που συνεχίζει, για να μην ξεχνιόμαστε, να χρωματίζει τον χάρτη της Τουρκίας με το πορτοκαλί τού ΑΚΡ.

Και βεβαίως από την άλλη μεριά είναι (μόνο) ο Ιμάμογλου. Το έργο θα έχει σίγουρα ενδιαφέρον, αλλά το μόνο βέβαιο είναι ότι όσοι προεξοφλούν θρίαμβο της δημοκρατίας (ή έστω αλλαγή του πολιτικού σκηνικού) μάλλον θα απογοητευτούν.

* αναπληρωτής καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το τέλος του Ερντογάν;
Τα αποτελέσματα των τουρκικών δημοτικών εκλογών του Ιουνίου βρήκαν το κυβερνών κόμμα σε κατάσταση πανικού. Σηματοδότησαν όμως αυτές οι εκλογές την ήττα του Ερντογάν;
Το τέλος του Ερντογάν;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την Τουρκία των αντιθέσεων, δεν υπάρχει μέση οδός
Στο ερώτημα αν είναι καλός ο Ερντογάν και αν θα έπρεπε να εκλεγεί ξανά, η απάντησή μου είναι «ναι». Φόβος αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει. Ο Ερντογάν είναι ο απόλυτος άρχοντας του τόπου και του πολιτικού...
Για την Τουρκία των αντιθέσεων, δεν υπάρχει μέση οδός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ερντογάν: Ή θα κερδίσω ή ας καεί όλος ο ντουνιάς!
Στις 24 Ιουνίου λοιπόν οι πρόωρες εκλογές στην Τουρκία. Αυτή την έκπληξη έκρυβε στο μανίκι του ο Ερντογάν για τους Τούρκους πολίτες, που είδαν τον επί 15 χρόνια «μάγο» τους να τους οδηγεί σε μια ξέφρενη...
Ερντογάν: Ή θα κερδίσω ή ας καεί όλος ο ντουνιάς!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αγκυρα σε κρίσιμο σταυροδρόμι
Η οριακή επικράτηση του «ναι» στο δημοψήφισμα της 16ης Απριλίου στην Τουρκία, η μετά βίας και νοθείας, επομένως αμφισβητούμενη νίκη του προέδρου Ερντογάν καθιστούν το βήμα της Τουρκίας προς το μέλλον των...
Η Αγκυρα σε κρίσιμο σταυροδρόμι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσωπική ήττα του Ερντογάν
Μετά από δεκατρία χρόνια μονοκρατορίας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚP) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το εκλογικό αποτέλεσμα επιτρέπει την πανηγυρική είσοδο στην τουρκική Εθνοσυνέλευση του Κόμματος...
Προσωπική ήττα του Ερντογάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το όνειρο του Ερντογάν
Η γείτων και φίλη Τουρκία έχει βουλευτικές εκλογές. Για πολλούς αναλυτές, κυρίως Τούρκους, οι εκλογές αυτές θεωρούνται καθοριστικές για το μέλλον της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμά τους θα είναι...
Το όνειρο του Ερντογάν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας