Η φοροαποφυγή των ισχυρών το πιο κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον της Ε.Ε.

Η φοροαποφυγή των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών σε συνδυασμό με τις αθέμιτες πρακτικές συγκεκριμένων χωρών και τραπεζών, που επανήλθαν στην επικαιρότητα μετά τις αποκαλύψεις των σκανδάλων Panama Papers, Paradise Papers και Lux Leaks, είναι η αιτία για τη διαρκώς διευρυνόμενη ανισοκατανομή του πλούτου στην Ευρώπη. Το ότι η Ελλάδα δεν κατάφερε να αποφύγει την επιβολή άδικης λιτότητας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι κάποιες εταιρείες και κάποιοι ιδιώτες κατάφεραν να αποφύγουν τη δίκαιη φορολόγηση.

Το αποτέλεσμα είναι ο πλουτισμός μιας ελίτ να στερεί από τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών πολύτιμους πόρους για τη βελτίωση των δημόσιων οικονομικών και κατ’ επέκταση για την αναβάθμιση των κοινωνικών υπηρεσιών, της υγείας, της παιδείας κ.λπ. Αυτή η μεγάλη κοινωνική αδικία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης, που έχει οδηγήσει στην απαξίωση την Ε.Ε. και υποδαυλίζει την άνοδο της Ακροδεξιάς.

Εκτιμάται ότι σήμερα το συνολικό ποσό που έχει κατατεθεί σε offshore προορισμούς μόνο από φυσικά πρόσωπα ανέρχεται σε 20 τρισ. ευρώ, ποσό που ισοδυναμεί με το ¼ του παγκόσμιου ΑΕΠ. Την ίδια στιγμή, πολυεθνικές που πραγματοποιούν μεγάλους τζίρους εντός Ε.Ε. κατορθώνουν, μέσω αθέμιτων τριγωνικών συναλλαγών, να καταβάλλουν ελάχιστο φόρο. Κι αυτό διότι συγκεκριμένα κράτη-μέλη λειτουργούν ως φορολογικοί παράδεισοι, στερώντας από τους εταίρους τους μεγάλης κλίμακας φορολογικά έσοδα και τη δυνατότητα να φορολογήσουν τους πιο πλούσιους πολίτες τους.

Πρόκειται για μία από τις κρισιμότερες πολιτικές μάχες που θα δοθούν το επόμενο διάστημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η φοροδιαφυγή κοστίζει δισεκατομμύρια στα κράτη-μέλη κάθε χρόνο. Η διαρκώς διευρυνόμενη απορρύθμιση στις κινήσεις του κεφαλαίου υπονομεύει το συμφέρον, την ποιότητα ζωής και τα κεκτημένα των λαών της Ευρώπης και πρέπει να σταματήσει αμέσως. Η Ευρωβουλή, με τη νέα της σύνθεση μετά τις ευρωεκλογές της Κυριακής, δεν μπορεί παρά να θέσει αυτό τον στόχο σε προτεραιότητα. Το έχει κάνει ήδη η ευρωομάδα της Αριστεράς (GUE/NLG) συμμετέχοντας ενεργά σε πρωτοβουλίες όπως η αρμόδια επιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου για τα Panama Papers.

Την ίδια στιγμή, η στάση των κυβερνήσεων θα είναι καθοριστική. Η θεσμοθέτηση αποφασιστικών συστημικών ρυθμίσεων είναι απαραίτητη προκειμένου το ελεγκτικό σύστημα να αναπροσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Πέραν του απώτερου στόχου της συνολικής ευρωπαϊκής φορολογικής εναρμόνισης, επείγει η άμεση επιβολή κοινού ελάχιστου εταιρικού φόρου σε όλη την επικράτεια της Ε.Ε., ειδικά για τις μεγάλες πολυεθνικές – ώστε τα έσοδα π.χ. της Google στη Γερμανία να μην μπορούν να μεταφερθούν στην Ιρλανδία και να φορολογηθούν με τον χαμηλό συντελεστή αυτής της χώρας.

Εναλλακτικά, θα πρέπει να υποχρεωθούν οι πολυεθνικές να δημοσιεύουν τις οικονομικές τους δραστηριότητες μαζί με τον φόρο που κατέβαλαν ανά χώρα (country by country report). Τέλος, τη στιγμή που οι μεγάλες εταιρείες ορκωτών λογιστών που συμβουλεύουν τις πολυεθνικές για τα λογιστικά τους (Deloitte, Price Waterhouse Coopers, Ernst & Young, KPMG) διαθέτουν εξειδικευμένα τμήματα με στρατιές υπαλλήλων, δεν μπορούν τα κράτη να υστερούν σε στελέχωση και εξειδίκευση.

Οταν οι νεόπτωχοι της παγκοσμιοποίησης και της λιτότητας συνειδητοποιούν το μέγεθος του αφορολόγητου πλούτου, αντιλαμβάνονται ξεκάθαρα την έκταση της κοινωνικής αδικίας. Καθώς η Ακροδεξιά καραδοκεί, η αντιμετώπιση της φοροαποφυγής του μεγάλου πλούτου θα καθορίσει το κατά πόσο η Ε.Ε. μπορεί να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Εκεί θα κριθεί και το μέλλον του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.

* Υποψήφιος ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ