Ούτε «ωραίο» ούτε «αδύναμο» φύλο: οι γυναίκες στο προσκήνιο

Στις μέρες μας αποτυπώνεται συχνά μία στρεβλή αντίληψη ότι δήθεν η έμφυλη ισότητα είναι ένα ξεπερασμένο ζήτημα, αφού οι γυναίκες των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών δεν αντιμετωπίζουν πια αποκλεισμούς και προκαταλήψεις, όπως συνέβαινε ορισμένες δεκαετίες νωρίτερα. Μάλιστα, πολλές φορές ο δημόσιος διάλογος περιλαμβάνει απόψεις που θεωρούν ότι «οι γυναίκες είναι τα αφεντικά του σπιτιού», άρα δεν χρειάζονται καμία απολύτως προστασία.

Τέτοιου είδους αντιλήψεις όχι μόνο βρίσκονται εντελώς εκτός πραγματικότητας, αλλά αναπαράγουν ένα εξαιρετικά συντηρητικό πρότυπο πατριαρχίας, που ενώ θεωρητικά τάσσεται υπέρ της ισότητας των φύλων, στην πράξη θέλει τον άνδρα πάντα ένα βήμα μπροστά.

Αρκεί να δούμε το ποσοστό των γυναικών που αναλαμβάνουν θέσεις εξουσίας ή ευθύνης, για να διαπιστώσουμε ότι το πεδίο άσκησης πολιτικής είναι άκρως ανδροκρατούμενο, με βάση μία αδιόρατη λογική ότι «οι γυναίκες δεν κάνουν για αυτές τις δουλειές». Αλλωστε, μόλις δύο χρόνια πριν, ο ακροδεξιός Πολωνός ευρωβουλευτής Γιάνους Κόρβιν-Μίκε δήλωνε μέσα στην αίθουσα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ότι «οι γυναίκες πρέπει να κερδίζουν λιγότερα, γιατί είναι μικρότερες, πιο αδύναμες και λιγότερο ευφυείς από τους άνδρες».

Κομμάτι της έμφυλης ανισότητας και της καταπίεσης που βιώνουν καθημερινά οι γυναίκες σε όλη την Ευρώπη, αποτελεί βέβαια η σεξιστική βία και οι αντιλήψεις που τη συνοδεύουν. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του 2016, που επεκτάθηκε σε δείγμα 30.000 ανθρώπων από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, το 30% των ερωτηθέντων δικαιολογεί τον βιασμό μιας γυναίκας, αν εκείνη π.χ. έχει κάνει χρήση ναρκωτικών ουσιών ή αλκοόλ, αν η ενδυμασία της είναι «προκλητική», αν συνάπτει συνήθως ερωτικές σχέσεις με πολλούς συντρόφους, αν έδωσε την εντύπωση ότι ανταποκρίνεται στο φλερτ κάποιου κ.λπ., ενώ το 10% συγχωρεί τον βιασμό, αν το θύμα κινούνταν μόνο του στον δρόμο κατά τις βραδινές ώρες.

Ομως, αυτό το «ας πρόσεχε» ή «να μην προκαλούσε» ή «τα ήθελε και τα έπαθε» είναι που καλλιεργεί το έδαφος και προσφέρει το υπόβαθρο για τα κρούσματα σεξιστικής βίας, τα οποία μπορεί (δυστυχώς όχι σπάνια) να φτάσουν ακόμη και στην ανθρωποκτονία. Λίγους μήνες πριν, η ελληνική επικαιρότητα συγκλονίστηκε από τον βιασμό και τη δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη στη Ρόδο, ενώ σχεδόν καθημερινά έρχονται στην επιφάνεια περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας σε βάρος γυναικών.

Απέναντι σε όλα αυτά, η απάντησή μας δεν μπορεί να εξαντλείται σε συνθήματα ή ευχολόγια. Οφείλουμε να αναλάβουμε δράση, για να αρθούν στην πράξη οι έμφυλες ανισότητες. Η ενίσχυση της εκπροσώπησης των γυναικών στα όργανα που λαμβάνουν αποφάσεις, όπως το Κοινοβούλιο ή το Ευρωκοινοβούλιο, δεν είναι σε καμία περίπτωση ζήτημα «αισθητικής», αλλά ουσίας, ώστε να αναδεικνύονται τα θέματα που αφορούν την έμφυλη ανισότητα, τον σεξισμό, την αντιμετώπιση των διακρίσεων και αποκλεισμών.

Παράλληλα, πρέπει να πιάσουμε το νήμα της εκστρατείας που έχει ξεκινήσει από το ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας σχετικά με τον επανακαθορισμό της νομικής έννοιας του βιασμού, ώστε το άρθρο 336 του Ποινικού Κώδικα («Βιασμός») να περιλαμβάνει περιπτώσεις, στις οποίες απουσιάζει η συναίνεση του θύματος για τη σεξουαλική επαφή.

Μέσα από τις νομοθετικές παρεμβάσεις, κυρίως όμως μέσα από την αποδόμηση των πατριαρχικών αντιλήψεων, θα μπορέσουμε να κινηθούμε αποτελεσματικά στην κατεύθυνση υπέρβασης των έμφυλων ανισοτήτων. Για μια Ευρώπη που δεν θα αναγνωρίζει «ωραία» ή «αδύναμα» φύλα, για μια Ευρώπη που δεν θα ανέχεται απλώς τις γυναίκες, αλλά θα τις αντιλαμβάνεται ως ισότιμο κομμάτι του κοινωνικού σχηματισμού.

*Υποψήφια ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ