Καπιταλισμός των μονομάχων;

Σε μια πρόσφατη ομιλία του στο You Tube, ο πολύ γνωστός στη χώρα μας, διακεκριμένος καθηγητής Ανθρωπολογίας, David Harvey μιλάει για τον καπιταλισμό των μονομάχων (gladiator capitalism), που μοιάζει με το σημερινό στάδιο του παρασιτικού καπιταλισμού. (Βλέπε σχετικά Anti-capitalist chronicles: The significance of China in the global economy). Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου έχουμε σειρά επάλληλων φαινομένων που από πρώτη όψη δεν έχουν σχέση μεταξύ τους.

Ας δούμε μερικά: • στη Γαλλία, ο πρόεδρός της κάνει σκι την ίδια στιγμή που οι σημερινοί προλετάριοι –τα «κίτρινα γιλέκα»- διαμαρτύρονται στους δρόμους του Παρισιού, συγκρουόμενοι με την αστυνομία (που και αυτή διαμαρτύρεται για τις συνθήκες εργασίας της και τις απλήρωτες υπερωρίες καταστολής του πληθυσμού) • στην Αγγλία, όπου με αυξανόμενη λύσσα η αγγλική ελίτ -χρεοκοπημένη ήδη από το 1914- προσπαθεί με νύχια και με δόντια να ξαναψηφίσει ο πληθυσμός (κατά την προσφιλή συνήθεια των Βρυξελλών «ψηφίστε μέχρι να βγει αυτό που θέλουμε») της Αγγλίας με την Ε.Ε., γελοιοποιώντας εντελώς τους «θεσμούς» που οι Αγγλοι είχαν στήσει αιώνες τώρα και φανερώνοντας πλέον το πραγματικό τους περιεχόμενο • στη Γερμανία, όπου η διάδοχος της Μέρκελ έχει φανερά προβλήματα αποδοχής από το κόμμα της, μη μπορώντας να πείσει το εκλογικό σώμα. Οι αντιφάσεις δεν λύνονται, αντίθετα μεγεθύνονται σε βαθμό όξυνσης μέχρι να λυθούν βίαια.

Ας φύγουμε από την οιονεί Ε.Ε. και ας πάμε λ.χ. στη Νέα Ζηλανδία, όπου η ανήκουστη σφαγή αθώων ανθρώπων διαφορετικής θρησκείας (από την εκεί επικρατούσα) από άτομο ή άτομα «προϊόντα» της Αγγλοσαξονικής Δύσης δείχνει μια σειρά επάλληλων προβλημάτων:

• 1) της διευρυμένης ηλιθιοποίησης των πληθυσμών που συστηματικά προωθούν τα δυτικά ΜΜΕ,
• 2) της μανίας για τη γνωστοποίηση των όποιων πράξεων, που προωθείται από τα Fakebook και τα συναφή,
• 3) την αφανή και απύλωτη χρηματοδότηση τέτοιων πράξεων από συγκεκριμένους κύκλους που συνεχίζει να είναι ανεξιχνίαστη και ατιμώρητη (από άλλους γνωστούς κύκλους που έχουν συμφέρον),
• 4) την αποτυχία εκείνης της παιδείας που είχε σαν κεντρικό στόχο να αντιλαμβανόμαστε τον άλλο, τον διαφορετικό,
• 5) την πλήρη έλλειψη της ιστορικής γνώσης σε βάθος, προβλήματα τα οποία συγκροτούν σειρά ανεπίλυτων αντιφάσεων που οδηγούν με ασφάλεια στην παρακμή και τελικά στην οριστική εξαφάνιση, όπως για παράδειγμα της Ρώμης, από την οποία δεν έχουν μείνει παρά μόνο στάχτες, σκόνη, κόκαλα, αρχαία ερείπια, αν εξαιρέσουμε μια διανοητική παραγωγή για την οποία πρέπει να έχουμε τα κλειδιά να την κατανοήσουμε με τρόπους που μπορούν να βοηθήσουν την ανθρωπότητα να συνεχίσει να υπάρχει.

Πίσω από όλα αυτά υπάρχει η συνειδητοποίηση πως στις μέρες μας είμαστε σε μια διακλάδωση, μια γιγαντιαία αλλαγή, μια ολική μετάβαση. Αυτές οι μεταβάσεις στην ανθρώπινη ιστορία συνοδεύτηκαν από κοσμογονικές αλλαγές. Οι ευχές όλων των έλλογων ανθρώπων είναι να πραγματοποιηθούν οι μεταβάσεις αυτές με τα ελάχιστα δυνατά θύματα.

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών