Παλαιότερα ο Γιάννης Τσαρούχης είχε σχολιάσει τα τότε τεκταινόμενα στον χώρο του ελληνικού κινηματογράφου με τον δικό του, ευφυή, εύστοχα ειρωνικό και συνάμα σκωπτικό τρόπο, εκφράζοντας μια απορία: «Πώς να προχωρήσει ο ελληνικός κινηματογράφος αν κάθε του ταινία είναι σταθμός;» είχε διερωτηθεί.
Ηταν η εποχή που η συνήθης επωδός στη διαφημιστική προβολή των ελληνικών ταινιών ήταν πως πρόκειται για «ταινία – σταθμό στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου».
Το ποιες ταινίες δικαίωσαν τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό και για πόσες αποτελούσε μια εύκολη διαφημιστική ατάκα μένει να αξιολογηθεί, λαμβάνοντας υπόψη ότι κάτι στο οποίο συγκλίνουν οι θεωρητικοί και οι κριτικοί της τέχνης είναι πως η αξία οποιουδήποτε έργου κρίνεται από την αντοχή του στον χρόνο.
Αν δηλαδή το έργο τέχνης καταφέρει να κατακτήσει τη διαχρονικότητα, να ξεφύγει από το στενό χωροχρονικό πλαίσιο εντός του οποίου δημιουργήθηκε, αν καταφέρει να συνομιλήσει, να εμπνεύσει και να αποτελέσει ερμηνευτικό πλαίσιο μιας μελλοντικής κοινωνικής πραγματικότητας.
Εντονο ήταν το ενδιαφέρον για τη φετινή τελετή απονομής των βραβείων της Κινηματογραφικής Ακαδημίας των ΗΠΑ, τα γνωστά ως «Βραβεία Οσκαρ», ειδικά δε λόγω των 10 υποψηφιοτήτων της ταινίας «Η ευνοούμενη» σε σκηνοθεσία Γιώργου Λάνθιμου.
Ανεξάρτητα από τις καλλιτεχνικές αρετές και τις αδυναμίες της συγκεκριμένης ταινίας, η εγχώρια συζήτηση δεν αφορούσε στην ταινία καθαυτή, στο τι καινούργιο κομίζει στον κινηματογραφικό χώρο, με ποια στοιχεία τον διευρύνει, σε ποια σημεία και με ποιόν τρόπο προχωρά την κινηματογραφική τέχνη.
Δυστυχώς, εν πολλοίς κυριάρχησαν σχεδόν γηπεδικοί όροι και αντίστοιχοι τίτλοι που αναφέρονταν στο κατά πόσο η ταινία «σκίζει» και «σαρώνει» στις διάφορες βραβεύσεις. Δείγματα γραφής που μάλλον δεν συνάδουν με την πνευματική καλλιέργεια, την καλλιτεχνική παιδεία και την αισθητική. Πάλι καλά που δεν ακούστηκε η έκφραση «ταινία-σταθμός» (ίσως γιατί θεωρήθηκε παλιομοδίτικη).
Αν θέλουμε να έχουμε μια, ελλιπή μεν αλλά κατά το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτική δε, εικόνα για το πού βρίσκεται η σημερινή ελληνική κινηματογραφική πραγματικότητα, ας παρακολουθήσουμε τα τεκταινόμενα στο 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, αυτό το μοναδικό εργαστήρι γνώσης και κινηματογράφου, που ξεκινά από αύριο και θα πάει μέχρι την επόμενη Κυριακή 10 Μαρτίου.
Εκεί θα δούμε τις 81 φετινές ελληνικές συμμετοχές και θα μπορέσουμε να τις αξιολογήσουμε δίπλα στις 146 ταινίες τεκμηρίωσης απ’ όλο τον υπόλοιπο κόσμο. Κάτι τέτοιο θα βοηθήσει να αντιληφθούμε ποια είναι τη θέση μας στον παγκόσμιο κινηματογραφικό χάρτη, διευρύνοντας παράλληλα τους γνωστικούς, καλλιτεχνικούς και αισθητικούς μας ορίζοντες.
* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης
