Από τους Βόσνιους στους Μακεδόνες

Υπάρχει σύμπτωση απόψεων των κ. Τσίπρα και Μητσοτάκη στο θέμα της γειτονικής Μακεδονίας. Πέρα από τις επιφανειακές διαφορές υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει «μακεδονική εθνότητα» και πως κακώς οι γείτονες ισχυρίζονται ότι συγκροτούν τέτοια οντότητα. Κατά συνέπεια μπορούμε να μιλάμε για «ελληνική θέση» στον βαθμό που αμφότεροι την ασπάζονται.

Ας δεχτούμε ότι οι γείτονες δεν συγκροτoύν «μακεδονική εθνότητα». Τότε τι συγκροτούν; Στο σημείο αυτό τα πράγματα είναι κάπως ασαφή.

Στο τέλος της προηγούμενης δεκαετίας, όταν όλα τα ελληνικά κόμματα ντύνονταν στα γιορτινά τους για να υποδεχτούν τους εγκληματίες πολέμου Μιλόσεβιτς, Κάρατζιτς και Μλάντιτς, υπήρχε η τάση, όπως επιβεβαιώνουν αναρίθμητα δημοσιεύματα και δηλώσεις Ελλήνων πολιτικών, να χαρακτηρίζονται οι γείτονες «αχταρμάς» και το «κρατίδιο» «υπό διάλυση». Από αυτή την άποψη ο κ. Μητσοτάκης έχει δίκιο. Πράγματι από τη δεκαετία του ’80 μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει μεγάλη αλλαγή στη φιλοσοφία του κόμματός του.

Οι γείτονες συνεχίζουν να αποτελούν «εθνικά ανύπαρκτη» οντότητα, αν και πρέπει να δεχτούμε ότι η γλώσσα έχει κάπως κομψύνει μια και σήμερα σπάνια βρίσκει κανείς τη χρήση του όρου «αχταρμάς» για να τους περιγράψει.

Εδώ υπάρχει ένας ενδιαφέρων παραλληλισμός. Δεν ήταν μόνο η Ελλάδα που αρνιόταν ότι οι γείτονες αποτελούσαν «εθνότητα». Ανάλογες ήταν οι απόψεις που επικρατούσαν μεταξύ των Σέρβων για το νεοσύστατο βοσνιακό κράτος. Μια τεράστια προπαγανδιστική μηχανή είχε στηθεί στο Βελιγράδι και στο Πάλε που αναπαρήγε το αφήγημα σύμφωνα με το οποίο οι Βόσνιοι δεν αποτελούσαν εθνική οντότητα, αλλά ήταν «εκτουρκισμένοι» ή «εξισλαμισθέντες» Σέρβοι.

Αυτό το αφήγημα παρήγε ο «αδελφός» Κάρατζιτς και διάφοροι Σέρβοι αξιωματούχοι κάθε φορά που έρχονταν στην Ελλάδα, τονίζοντας τις ομοιότητες μεταξύ του «προβλήματος» που αντιμετώπιζε η Ελλάδα με τη Μακεδονία και το ανάλογο «πρόβλημα» που αντιμετώπιζαν αυτοί με τη Βοσνία. Φυσικά η δημοτικότητά τους στον πληθυσμό ξεπέρναγε κάθε όριο, φτάνοντας στο σημείο να ανακηρυχθεί ο Κάρατζιτς «άγιος» από την εκκλησία ενός νησιού του Ιονίου.

Τα αποτελέσματα της άρνησης της ύπαρξης εθνικής ή εθνοτικής ταυτότητας στους Βόσνιους είναι γνωστά. Η άρνηση συνεπαγόταν μια βαθιά περιφρόνηση προς αυτόν τον «αχταρμά», ο οποίος διευκόλυνε τα μαζικά εγκλήματα εναντίον του άμαχου πληθυσμού που διέπραξαν οι Κάρατζιτς και Μλάντιτς, με αποκορύφωμα τη σφαγή στη Σρεμπρένιτσα το 1995.

Τα προαναφερθέντα δεν σημαίνουν ότι η σημερινή Ελλάδα -τουλάχιστον όχι η σημερινή πολιτική ηγεσία της χώρας- τρέφει ανάλογα οράματα με των Σέρβων εγκληματιών πολέμου προηγούμενων δεκαετιών.

Σημαίνουν όμως ότι σήμερα στη διεθνή κοινότητα η άρνηση της Ελλάδας να αναγνωρίσει την εθνική ταυτότητα των γειτόνων δεν πρόκειται να αντιμετωπιστεί με ιδιαίτερη κατανόηση.

Το πού οδήγησε η ανάλογη στάση των Σέρβων ασφαλώς τρομάζει. Υπάρχει ακόμα πιο πρόσφατα το παράδειγμα για το πού οδήγησε η στάση των Βιρμανών με την άρνησή τους να αναγνωρίσουν την ονομασία και την ταυτότητα των Ροχίνγκια.

Αν η Ελλάδα βρήκε κάποια διεθνή κατανόηση στο θέμα της ονομασίας, στο θέμα της άρνησης της εθνικής ταυτότητας δεν πρόκειται να βρει καμία.

Το θέμα δεν είναι πως το αίτημα είναι πρωτοφανές, αλλά ότι όπου τέθηκε τέτοιο θέμα τα αποτελέσματα ήταν ποτάμια αίματος.