Ο όρος «βαλκανοποίηση» στις διεθνείς σχέσεις είναι συνώνυμος του κατακερματισμού, αλλά και του ευρωπαϊκού επαρχιωτισμού. Αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν διαλυόταν η Γιουγκοσλαβία και ξεσπούσαν πόλεμοι, Ελληνες ευρωπαϊστές είχαν αντιτείνει στη «σκοπιανοποίηση» της εξωτερικής μας πολιτικής το σύνθημα «να είμαστε Ευρωπαίοι στα Βαλκάνια και όχι Βαλκάνιοι στην Ευρώπη». Αν και προσωπικά δεν συμμερίστηκα αυτό το σύνθημα, διότι πιστεύω ότι τα Βαλκάνια είναι Ευρώπη, θεωρώ ότι σήμερα ισχύει για την πολιτική της υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη Ν.Δ. στο μείζον εθνικό θέμα της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Δυστυχώς, το φιλελεύθερο ευρωπαϊστικό κόμμα, που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπό το όνομα Νέα Δημοκρατία στη μεταχουντική Ελλάδα, θέλοντας να απαλλαγεί από το αντικομμουνιστικό παρελθόν της ΕΡΕ και τις προδικτατορικές ψυχροπολεμικές θέσεις, όπως ο «από Βορράν κίνδυνος», τείνει να ξεκοπεί από την ευρωπαϊκή του οικογένεια.
Θυμίζω ότι ο μεταγενέστερα αποκληθείς «εθνάρχης» ακολούθησε πολιτική ανοιγμάτων στα Βαλκάνια, ακόμα και στη Σοβιετική Ενωση, πολύ περισσότερο που προσδιόριζε ως κύρια απειλή για τη χώρα μας την «εξ Ανατολών», δηλαδή από την Τουρκία.
Αντιθέτως, η σημερινή ηγεσία της Ν.Δ. δεν διαθέτει βαλκανική πολιτική, ενώ κινείται σε τροχιά ακροδεξιού εθνικισμού στα εθνικά θέματα της χώρας, κυρίως στο Μακεδονικό. Η φράση «ειρήνη στα Βαλκάνια» απουσιάζει από το λεξιλόγιό της, όπως και το βαλκανικό όραμα του Ρήγα Φεραίου, βάρδου της ελληνικής ανεξαρτησίας από τον οθωμανικό ζυγό.
Ο δήθεν ευρωπαϊστής Κυριάκος Μητσοτάκης και οι συνεργάτες του αποφεύγουν έννοιες που είναι στην καρδιά της ευρωπαϊκής Ιδέας, όπως συνανάπτυξη και κοινή ασφάλεια, την ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ, ως σύγχρονο αριστερό κόμμα, προτείνει ένα σχέδιο Βαλκανικής Συνανάπτυξης και κοινής ασφάλειας, στη βάση των αρχών του Ελσίνκι. «Αλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα της κουκουβάγιας».
Προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι ο απόφοιτος του Χάρβαρντ αγνοεί ότι στην εποχή της έντονης διεθνοποίησης δεν υπάρχει ανάπτυξη σε βάρος των άλλων και της φύσης ή ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να είναι μόνο εθνική, αλλά κοινή και πολυδιάστατη.
Οι ετήσιες κατά κανόνα καταστροφικές πλημμύρες στον Εβρο δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν χωρίς την τριμερή συνεργασία των όμορων βαλκανικών χωρών, δηλαδή Ελλάδας, Τουρκίας και Βουλγαρίας και, ευτυχώς, τέτοια συνεργασία υπάρχει, παρά τις διαφορές με την Τουρκία. Το ίδιο απαιτείται και για το σύνολο των Βαλκανίων, πολύ περισσότερο που όλες οι χώρες της περιοχής θα καταστούν πλήρη μέλη της Ε.Ε. στο ορατό μέλλον.
* μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΣΕΠ)
