Η Ακροδεξιά, μόνος νικητής στην Ανδαλουσία

Για αρκετούς που παρακολουθούμε την κατάσταση στην Ισπανία, η έκπληξη δεν ήταν ότι το ακροδεξιό κόμμα Vox κατάφερε να εισέλθει στην τοπική Βουλή της Ανδαλουσίας. Αλλωστε οι δημοσκοπήσεις από καιρό έδειχναν πως το κόμμα του πρώην κοινοβουλευτικού με το δεξιό Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) Σάντι Αμπασκάλ θα αντιπροσωπευόταν στην ανδαλουσιανή Βουλή με έως και 4 έδρες, ενώ τα ποσοστά του ήσαν συντριπτικά σε πολλές περιοχές, κυρίως δε στην Αλμερία.

Η μεγάλη έκπληξη είναι πως το κόμμα Vox, με τον εντυπωσιακό αριθμό των 12 εδρών, αναδεικνύεται σε όλα τα μέτωπα ο πραγματικός νικητής των εκλογών.

Το ότι το Vox νίκησε δεν οφείλεται μόνον στο γεγονός ότι μπορεί να αποτελέσει τον ρυθμιστή για να τερματιστεί η μονοκρατορία των Σοσιαλιστών του PSOE στην Ανδαλουσία για σχεδόν 40 χρόνια, στηρίζοντας μία δεξιά συμμαχία μαζί με τις έδρες του ΡΡ και των Ciudadanos.

Η πραγματική νίκη του Vox έγκειται στο γεγονός ότι η επιρροή του έδωσε τον τόνο στην προεκλογική εκστρατεία, καθώς οι άλλες δεξιές παρατάξεις προσάρμοσαν έτσι το λεξιλόγιο, το πρόγραμμα και τα επιχειρήματά τους, ώστε να ανασχέσουν τη φυγή δεξιότερης νοοτροπίας ψηφοφόρων τους προς την Ακροδεξιά και να κερδίσουν και δικούς της οπαδούς.

Ετσι, τους τελευταίους μήνες, οι ηγέτες του ΡΡ Πάβλο Κασάδο και των Ciudadanos Αλμπερτ Ριβέρα ανταγωνίζονται στο ποιος θα υιοθετήσει μία πιο δεξιά στάση που προσήκει, χωρίς να το δείχνει, στη νοοτροπία των ψηφοφόρων της Vox.

Τα δύο κόμματα παραδόθηκαν και ανταγωνίστηκαν το Vox στο πολιτικό πρόγραμμα που επέβαλε. Προσάρμοσαν κι αυτά τη ρητορεία τους στις ιαχές της Vox για την εθνική ταυτότητα, τη μετανάστευση, την προστασία των αγροτών από την άστοχη αγροτική πολιτική της Ε.Ε. και την εμπορική της συμφωνία με τις ΗΠΑ που θα πλήξει τις αγροτο-διατροφικές εξαγωγές της Ανδαλουσίας, τις εξώσεις, τις «καταλήψεις» των αριστερών και όλα τα υπόλοιπα που είχε θέσει ως προμετωπίδα της η ακροδεξιά παράταξη.

Η Ακροδεξιά νίκησε κατά κράτος στην Ανδαλουσία γιατί κατόρθωσε να «ανα-προσηλυτίσει» τους δεξιούς (ακόμη και το δεξιότερο τμήμα των Ciudadanos που ριζοσπαστικοποιήθηκε με τα γεγονότα της Καταλονίας) στο δεξιό λεξιλόγιο της παλαιάς φρανκικού τύπου Δεξιάς, το οποίο είχε καταχωνιαστεί λόγω Ε.Ε. τις τελευταίες δεκαετίες ή είχε φιλτραριστεί από το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα των κυβερνήσεων του Αθνάρ κι εν μέρει του Ραχόι.

Ομως, στην Ισπανία, όπως και στην Ελλάδα προ κρίσεως, η Ακροδεξιά ήταν πάντοτε εγγεγραμμένη στα εσωτερικά στρώματα των δεξιών κομμάτων, δεν αποτελούσε, όπως στη Γαλλία ή την Ιταλία, μια ξεχωριστή παράταξη που εξέφραζε τους νοσταλγούς του Βισί ή του φασισμού.

Στην Ισπανία, οι φρανκιστές του Μανουέλ Φράγα (πολιτικού μέντορα του Ραχόι) συνυπήρχαν με τους νεοφιλελεύθερους, τους τοπικούς εθνικιστές –όπως στην Καταλονία, ή τη Γαλίθια και τους Βάσκους– και τους κεντρώους που φλέρταραν πότε με τη σοσιαλδημοκρατία του PSOE και πότε με μία «πεφωτισμένη Δεξιά» σε εθνικό επίπεδο, ή σε επίπεδο αυτόνομης περιοχής.

Ομως η κρίση στην Καταλονία, η επίθεση των Σοσιαλιστών με τη συνέργεια των Podemos στην «παράδοση» και την ιστορία (όπως η εκταφή του Φράνκο) και η προώθηση κοινωνικών δικαιωμάτων σε γυναίκες, ΛΟΑΤΚΙ κ.λπ., που αμφισβητούν τη «μάτσο» εικόνα της Ισπανίας, αλλά και περισσότερο η απενοχοποίηση της λαϊκιστικής και Ακρας Δεξιάς στην υπόλοιπη Ευρώπη συνέβαλαν στη θρασεία ανάδυση της Vox και στην Ισπανία και τον ανοιχτό πλέον κομπασμό της πως είναι «Ακροδεξιά» και δεν ντρέπεται γι’ αυτό (όπως βροντοφώναζαν ρυθμικά μαζί με την ηγεσία της οι πολλές χιλιάδες οπαδοί της που γέμισαν μέσα κι έξω ένα αχανές κλειστό πολυχώρο στη Μαδρίτη πρόσφατα).

Η Vox νίκησε γιατί η μεγάλη αποχή από τις εκλογές σε συνδυασμό με την παραδοσιακή μεγάλη συσπείρωση αυτών των κομμάτων ευθύνεται σε μέγα βαθμό για την κατάρρευση των Σοσιαλιστών (αλλά και του ΡΡ), χρίζοντάς την μοναδικό ρυθμιστή και αντηρίδα για τα άλλα δύο δεξιά κόμματα να ρίξουν από τον θρόνο του το PSOE. Και νίκησε γιατί έως τώρα ούτε το PP, αλλά ούτε και οι Ciudadanos έχουν αποκλείσει διαρρήδην όποια συνεργασία μαζί τους.

Μάλιστα ο Κασάδο δήλωσε πως ο κίνδυνος δεν είναι η Vox, αλλά οι Podemos. Αλλωστε, μετά την Καταλονία το κλίμα πόλωσης έχει «αποκαθάρει» την όποια ακραία θέση, η οποία στο πλαίσιο του δεξιού εθνικισμού αποτελεί μία εύλογη προγραμματική αντίληψη των πραγμάτων.

Η Vox νίκησε γιατί η Ανδαλουσία, ως η μεγαλύτερη και πολυπληθέστερη αυτόνομη περιοχή της Ισπανίας, αποτελεί βαρόμετρο και δίνει τον τόνο και σε ευρύτερο εθνικό επίπεδο για τις βουλευτικές εκλογές. Και οι επιτυχίες ή οι αποτυχίες στην Ανδαλουσία αντιμετωπίζονται ως προπομπός για τη γενικότερη επίδοση των κομμάτων, με τη Vox να έχει πλέον όλες τις προδιαγραφές για να εισέλθει στην εθνική σκηνή ως μία πολύ αξιοπρόσεκτη δύναμη με μεγάλη κοινωνική και πολιτική επιρροή– και το χειρότερο ακόμη και στα άλλα δεξιά κόμματα.

*Δημοσιογράφος, δρ Φιλοσοφίας / Γλωσσολογίας