«Ανοίκειο»

Είκοσι πέντε χρόνια πριν, μια σελίδα έκοβε την ανάσα της ράθυμης καθημερινότητας στην παλιά «Ελευθεροτυπία»: «Η πλατεία έχασε την Κατερίνα της». Η Γώγου, γοργόνα και μέδουσα, χτυπημένη από το δικό της ολόφωτο σκοτάδι και κυνηγημένη από την άλλοτε γυμνή κι άλλοτε ραφιναρισμένη, μα διαρκώς παρούσα, κυνικότητα ενός κόσμου που δεν έπαψε ποτέ να κυνηγά τους θνησιγενείς ποιητές του, είχε πεθάνει.

Φορέας πάνω από όλα μιας γραφής που ήθελε να σπάσει τα δόντια ενός κόσμου-αδιάσπαστης τοιχογραφίας κομφορμιστικής υπακοής, κοφτερών δοντιών και βολικής αποχαύνωσης, έγινε μούσα όσων ήλπιζαν να βρουν την ελπίδα όπου μπορούσαν, ακόμα και στις αυταπάτες τους, αρκεί να υπόσχονταν κάτι καλύτερο.

Θύμισε ταυτόχρονα πως δεν μπορούν όλοι κι όλες να ενσαρκώσουν την ενηλικιότητα (αυτό το ευρύ μα στενό κουτάκι που, όπως και η ηλικία, δεν περιγράφει ατομικά τίποτα κι ας περικλείει συλλογικά τα πάντα) με τον ίδιο «αρεστό» τρόπο. Οι στίχοι της, όταν έσκασαν με θόρυβο σε μια κοινωνία που έτρεχε σαν άλογο σε ένα μεταδικτατορικό, δημοκρατικότερο πίστευε μέλλον, δεν υπόσχονταν νίκες, δεν περιέγραφαν ήρωες, δεν χρησιμοποιούσαν ποιητική γλώσσα. Γύρισαν την κάμερα «Τρία Κλικ αριστερά», για να φωτίσουν με «Νόστο» το «Ιδιώνυμο», τον «Μήνα των Παγωμένων Σταφυλιών» στην καρδιά της άνοιξης, και τους «Απόντες» που (αφορώντας τόσο τους απροσάρμοστους όσο και τους αμέτοχους προσαρμοσμένους) περιέγραφαν το αδιέξοδο σε «έναν παντοτινά ξένο πλανήτη» για ξωτικά σαν και του λόγου της.

Εγκλειστα μέσα στο μυστήριο μιας παιδιάστικης, φοβισμένης καρδιάς κι ενός μυαλού «ταραγμένου», που κάηκαν σε μια μάταιη προσπάθεια να δημιουργήσουν, με κραυγές συνήθως υπόκωφες, μια δικαιοσύνη-συνώνυμο της ομορφιάς, σ’ έναν κόσμο που καλύπτει την ασχήμια του, δηλαδή την ανηθικότητά του, ηθικολογώντας. Η αντιποιητική γραφή της περιείχε την ποιητική προφητεία στην πιο ατόφια της μορφή, «έχει το χρώμα των Πακιστανών η μοναξιά», και στηλίτευε ξερά την πολιτική ρητορεία ηγεμόνων και ηγεμονευόμενων ημών/υμών: «Ουρλιάζοντας ξεφτιλισμένα Ναι».

Σήμερα, είκοσι πέντε χρόνια μετά, το σφάγιο με το όνομα Ζακ στο κορμί του οποίου ξεκαύλωσε μια ολόκληρη κοινωνία σε παρακμή, έφερε ξανά στην επιφάνεια το «Ιδιώνυμο», την επιθετικότητα στην καρδιά της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης, τη θεσμοθετημένη επιθετικότητα «κατά του έτερου» στην καρδιά της τελετουργίας (δηλαδή της οικονομικοκοινωνικής και θρησκευτικής ζωής). Αφού η ταυτότητά μας απειλείται, η κοινωνική συνοχή εξασφαλίζεται από τη συμμετοχή στην αιματηρή πράξη, ίσως γι’ αυτό στον ιερό μύθο το σφάγιο αντικαθίσταται από ανθρώπινο θύμα… Σχεδόν κανείς δεν μπορεί να υπερβεί τα όρια που θέτουν οι θεσμοί και να μείνει ατιμώρητος, όπως θύμιζε τραβώντας το προσωπείο με πόνο η Κατερίνα…