Η Συμφωνία των Πρεσπών

Την Κυριακή 17 Ιουνίου οι κυβερνήσεις δύο κρατών, της Ελλάδας και της υπό ίδρυση Βόρειας Μακεδονίας, υπέγραψαν μία συμφωνία η οποία επαναπροσδιορίζει τα οντολογικά πράγματα της Βαλκανικής Χερσονήσου σε εντελώς νέες πραγματολογικές βάσεις. Αυτός ο οντολογικός επαναπροσδιορισμός αντανακλάται σε όλα τα επίπεδα των συγκροτήσεων και των κρατικών δομών και θεσμών και των επιμέρους κοινωνικών βιόκοσμων των δύο μερών που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις.

Το κείμενο της συμφωνίας έχει τεθεί ήδη στο τραπέζι της δημόσιας σφαίρας των δύο κοινωνιών, οι οποίες καλούνται να απαλλαγούν από παλαιολιθικά στερεότυπα του εθνικισμού και να επεξεργαστούν τα περιεχόμενα των διατάξεών της «πέραν του καλού και του κακού» (Nietzsche). Τι σημαίνει αυτό θα το εξετάσουμε, αφού προηγουμένως αναλύσουμε τις ριζικές τομές που πραγματοποιεί η «συμφωνία των Πρεσπών».

Αναφέρω πέντε σημεία στο μακρο-επίπεδο της Συμφωνίας των Πρεσπών: Πρώτον, το υπό ίδρυση (1940-2020) κράτος των «Σκοπίων» καθίσταται επιτέλους εθνικό κράτος με το όνομα Βόρεια Μακεδονία. Το περιώνυμο δικαίωμα του κάθε όντος να αυτοπροσδιορίζεται στην επίδικη περίπτωση λύθηκε για τα «ελληνικά συμφέροντα» με τον καλύτερο επιχειρηματολογικό και πολιτικό τρόπο.

Δεύτερον, στη Συμφωνία των Πρεσπών η ίδια η Ελλάδα επαναπροσδιορίζεται. Τι σημαίνει αυτό; Εγκαταλείπει τη μέχρι πρότινος εθνικιστική ταυτότητά της και η ίδια ως πολιτική κοινωνία εντάσσεται στις πολιτικές οντότητες του διαφωτισμού. Επαναπροσδιορίζεται ως πολιτική κοινότητα της Δύσης, δευτέρου βαθμού.

Εάν κάποιος αναλυτής των γεωπολιτικών εξελίξεων ερμηνεύσει τη Συμφωνία των Πρεσπών ως το τελευταίο στιγμιότυπο της εθνικοφροσύνης, θα κάνει παρέα με τον Μπαρμπαρούση (Χρυσή Αυγή).

Με τη Συμφωνία των Πρεσπών η Ελλάδα εντάσσει τον εαυτό της στην παγκόσμια κοινότητα του διαλόγου και της διαβούλευσης. Αυτή η δυναμική της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας εξειδικεύεται στα εξής τρία σημεία: πρώτον, στη γεωπολιτική σφαίρα, δεύτερον, στον οικονομικό τομέα και, τρίτον, στην πολιτική θέση της Ελλάδας στα Βαλκάνια.

Ο γεωπολιτικός και ο σχετικός γεωστρατηγικός παράγοντας καθίστανται, σύμφωνα με όσα ρυθμίζονται στη Συνθήκη, ένα κοσμοπολιτικό σύμπαν. Δεν μπορώ να αναφέρω άρθρα και κείμενα της Συνθήκης, αλλά ειδικοί επιστήμονες μπορούν να τεκμηριώσουν τις απόψεις μου.

Ο οικονομικός τομέας στη Συμφωνία των Πρεσπών είναι το δημιουργικό κεφάλαιο μεταξύ των δύο κοινωνιών (της ελληνικής και της μακεδονικής). Αυτός ο τομέας εδώ και τριάντα (1990-2010) χρόνια ήταν άτυπος. Επομένως και εκτός δημοσιονομικών και κοινωνικών ελέγχων. Τώρα καθίσταται και κοινωνικός και δημιουργικός.

Υποστηρίζω ότι η Συμφωνία των Πρεσπών είναι «πέραν του καλού και κακού» επειδή επιτέλους η Ελλάδα αποκτά τη θέση στα Βαλκάνια που είχε κατά τον 19ο αιώνα, επί οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η Ελλάδα καθίσταται επιτέλους στα Βαλκάνια ο πολιτικός ηγέτης.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης