«Για να γράψεις», σημειώνει ο Μπουκόφσκι, «δεν αρκεί ο πόνος, χρειάζεται κι ένας συγγραφέας». Με αυτές τις προϋποθέσεις, δεν φαντάζεσαι τις σκέψεις του κακού μαέστρου Μπουκόφσκι για τις λεγόμενες σχολές δημιουργικής γραφής, τώρα πια και διά αλληλογραφίας, και για όποιον, που με μαθήματα, σημειώσεις, εγχειρίδια και ασκήσεις, θα ισχυριζόταν ότι μπορεί να διδάξει τη συγγραφή;
Τι τύχη, σώθηκες από το σχολείο! Τώρα, ίσως στοχεύοντας σε πιο αποδοτικά μαθήματα φυτολογίας και κηπουρικής, σώσε τον εαυτό σου από την creative writing. Ξεχνώντας ότι, μέσα από την παρακολούθηση, μπορείς να βρεις την τόσο ποθούμενη εκδοτική «συνάντηση»: που αναζητάς μόνο μετά τη συγγραφή καλών έργων.
Αν, μετά την ανώδυνη έξοδο από την υποχρεωτική εκπαίδευση, δεν σε ενθουσιάζει να ανατρέξεις σε μια σχολή δημιουργικής γραφής, ανασυντάσσοντας τις δυνάμεις σου μπορείς να «προπονηθείς» στο γράψιμο. Οπως ένας αθλητής που επιθυμεί να καλυτερεύσει την απόδοση στο άθλημά του. Οπως και ο Τζακ Κέρουακ, που –κατά τον Τρούμαν Καπότε– δεν είναι ένας εξαιρετικός συγγραφέας, αλλά έχει ικανοποιητική απόδοση στο να… χτυπά τα πλήκτρα της γραφομηχανής.
Εφοδιασμένος με τα απαραίτητα (μολύβια με μαλακή μύτη, στυλό με λαμπερό μελάνι, έναν υπολογιστή που δεν γνωρίζει βλάβες και δεν αναγνωρίζει με μηνύματα ως λαθεμένες τις σωστές λέξεις) και μη ξεχνώντας το πλέον σημαντικό, δηλαδή όλους τους καλούς λόγους για να γράψεις ή να μη γράψεις, θα μπορούσες, αν δεν μάθεις στην εντέλεια τη συγγραφή, «να δεις» τι ακριβώς είναι: κάθε φορά παρατηρώντας τους βασικούς κανόνες της γραμματικής για να αποφύγεις λάθη και γνωρίζοντας ότι δεν υπάρχει μια διδακτική του ταλέντου και ακόμη λιγότερο της εξυπνάδας, ούτε της φαντασίας, ούτε του ύφους.
Ετσι ο Σέξπιρ ή ο Δάντης δεν θα μπορούσαν να διδάξουν σε κανέναν έναν τρόπο να γίνουν Σέξπιρ ή Δάντης.
Ποιος; Τι πράγμα, Πού; Πότε; Γιατί;
Αν δεν είσαι απόλυτα πεπεισμένος ότι είσαι γεννημένος συγγραφέας, αρχίζοντας να γράψεις απάντησε στα παραπάνω ερωτήματα (λείπει το πιο σημαντικό «πώς;») της αγγλοσαξονικής δημοσιογραφικής σχολής, ικανά για κάθε συγγραφική τυπολογία. Να έχεις όμως πάντα στο μυαλό σου ότι δεν διδάσκεται και δεν μπορείς να μάθεις το φανταστικό ως προϋπόθεση κάθε τέχνης.
Η αξίωση ότι μπορείς να διδάξεις τη συγγραφή είναι απατηλή όσο και η οπορτουνιστική ιδέα σύμφωνα με την οποία «όλοι γράφουν». Αντίθετα, είναι λίγοι αυτοί που γράφουν: όπως είναι και λίγοι αυτοί που διαβάζουν. Πόσο μάλλον που σήμερα στην Ελλάδα το 5% των ενηλίκων δεν είναι σε θέση να διαβάσει και το 33% έχει σοβαρά προβλήματα στο να διαβάζει και να γράφει.
*ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ
