Συχνά ακούμε μεγαλοστομίες από τη Δύση ( = Ευρώπη και ΗΠΑ) για την εξαγωγή της δημοκρατίας γενικά, λες και είναι απλά ένα εξαγώγιμο είδος, όπως λ.χ. τα ποδήλατα και οι μπανάνες. Η Δύση πάντοτε χαρακτηριζόταν από παχιά λόγια, με μηδενικό αντίκρισμα, λόγια που ποτέ δεν γίνονταν πράξη, μια που υπήρχαν απλά και μόνο για να λέγονται με στόμφο σε κάποιους ιθαγενείς, όπως τους έδιναν τα καθρεφτάκια. Τώρα τρέχουν να τα μαζέψουν (λ.χ. επίτροπος Ετινγκερ «Οι “αγορές” να μάθουν τους Ιταλούς πώς να ψηφίζουν», δήλωση για την οποία ζήτησε συγγνώμη την επόμενη μέρα -η συγγνώμη βέβαια είναι δωρεάν!).
Η υπερτίμηση της κυριαρχίας σε συνδυασμό με την αλαζονεία είναι καλή συνταγή για τερατογονίες και ξεκινά ήδη από την παπική Ρώμη, γεννώντας θρύλους που μπάζουν πολύ νερό στη βάση τους, όπως ο Καρλομάγνος και η ανωτερότητα της Δυτικής Αυτοκρατορίας, μέσα από λεηλασίες, βιασμούς, αρπαγές και ληστείες (βλέπε το 1204 για παράδειγμα). Αυτό μου θύμισε ένα άλλο περιστατικό, που αξίζει να διερευνηθεί από τους ιστορικούς μας στη λεπτομέρειά του και να γίνει ευρύτερα γνωστό.
Στη ναζιστική κατοχή της Ελλάδας, κάποιοι Γερμανοί αξιωματικοί με τους ντόπιους συνεργάτες τους συμμετείχαν σε ένα πλούσιο τσιμπούσι, στο κεντρικό κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Επειτα από ένα πλούσιο φαγητό (και ενώ οι Ελληνες λιμοκτονούσαν έξω στον δρόμο) και μεγάλη οινοποσία, μερικοί που συμμετείχαν στο τσιμπούσι βγήκαν στο μπαλκόνι του πρώτου ορόφου του κεντρικού κτιρίου και, μέσα στο μεθύσι τους, γκρέμισαν μερικές από τις προτομές που υπήρχαν τότε (ακόμη υπάρχουν μερικές που δεν κινδύνευσαν τότε), που εξαιτίας της βαρύτητας έπεσαν στο προαύλιο και έγιναν κομμάτια.
Μεσολάβησε η κατάρρευση του ναζισμού, μα τα κενά υπάρχουν ακόμη για όποιον περνά απέξω. Βέβαια, ακούμε παχιά λόγια, με μηδενική αξιοπιστία, αλλά απολύτως τίποτα για την επανόρθωση μιας τέτοιας πράξης που απλά χαρακτηρίζει ανεξίτηλα όλους αυτούς που «πουλάνε» πολιτισμό και δικαιοσύνη και ηθικές αξίες και δήθεν ανωτερότητα.
Πρέπει να θυμίσουμε -ιδιαίτερα σε αυτούς που «πουλάνε» πολιτισμό- πως η μνήμη δεν ξεχνά στον αιώνα τον άπαντα. Τρανό παράδειγμα η σημερινή Κίνα, που ποτέ δεν ξέχασε τους δύο πολέμους του οπίου (για τον «εκπολιτισμό» της Κίνας αλλά κυρίως για τον πλουτισμό των αγγλικών τραπεζών της εποχής), εκπολιτιστικό «μεγαλούργημα» της (τέως) βρετανικής αυτοκρατορίας, που είχε ήδη χρεοκοπήσει από το 1914, ενώ λίγοι έχουν καταλάβει από τότε αυτόν τον υποβιβασμό της Αγγλίας στην τρίτη κατηγορία.
* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ, Πανεπιστήμιο Αθηνών
