Tο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης σε ιστορική καμπή

Αύριο Τρίτη 22 Μαΐου διεξάγονται στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης οι πρυτανικές εκλογές σύμφωνα με τον νέο νόμο του ελληνικού κράτους. Δεν έχουμε να κάνουμε με μια συνηθισμένη εκλογική διαδικασία ανάδειξης νέων διοικητικών αρχών στο Πανεπιστήμιο. Αντιθέτως, πρόκειται για μια ριζική πολιτική τομή στην ίδια τη συγκρότηση και τη λειτουργία του Πανεπιστημίου της Θράκης.

Εάν εξετάσουμε τα πράγματα με τη σειρά διαπιστώνουμε ότι: πρώτον, μετά από σαράντα τέσσερα χρόνια από την ίδρυσή του το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ιδρύθηκε το 1974) επιβάλλεται να εισέλθει σε μια νέα φάση οργάνωσης και λειτουργίας του. Και δεύτερον, οι επιστήμες σ’ αυτό το Πανεπιστήμιο δεν οργανώθηκαν ποτέ ως περιοχές και σφαίρες επιστημονικού καταμερισμού εργασίας.

Μπορεί να λειτουργούν οι Πολυτεχνικές Σχολές, οι Νομικές Σχολές, οι Ιατρικές Σχολές και προσφάτως οι Ανθρωπιστικές Σχολές, αλλά ποτέ δεν αποτέλεσαν τα επιστημονικά αντικείμενα στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο ειδικά θεματικά αντικείμενα περιχαρακωμένων επιστημονικών κλάδων.

Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, ενυπάρχει στο επιστημολογικό επίπεδο συγκροτήσεώς του ένα διεπιστημονικό πνεύμα συνεργασίας ανάμεσα στις επιμέρους διοικητικές σχολές του. Πράγματι αυτό συμβαίνει. Και εγώ ως φιλόσοφος υποστηρίζω ότι συγκροτεί την ιδιαίτερη ταυτότητά του ως πανεπιστημιακή οντότητα.

Ο διοικητικός καταμερισμός των Σχολών του Πανεπιστημίου είναι δεδομένος, ενώ ταυτόχρονα είναι υπό διαμόρφωση και υπό επεξεργασία το ερευνητικό έργο τους. Το έργο αυτό (δηλαδή η έρευνα των καθηγητών και των ερευνητών, εννοείται, δεν ανάγεται οπωσδήποτε σε ποσοτικούς δείκτες) οφείλει να είναι ο ποιοτικός δείκτης της πανεπιστημιακής δημιουργίας.

Σε αυτό το σημείο της ανάλυσής μου οφείλω να σημειώσω ότι ο συνάδελφος, καθηγητής Βασίλης Τσαουσίδης, αντιπροσωπεύει την επιτομή του δημιουργού-ερευνητή, όχι μόνο για το Πανεπιστήμιό μας, αλλά και για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Ο συνάδελφος Τσαουσίδης θα είναι ο νέος πρύτανης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, επειδή στο πρόσωπό του θα διαμεσολαβηθούν τόσο η εσωτερική (εδώ και χρόνια) διεπιστημονικότητα των Σχολών του Πανεπιστημίου μας όσο και η εξωτερική αδιαμεσολάβητη σύνδεσή μας με την Ευρώπη. Η Θράκη επιτέλους θα πάψει να είναι μια «παλαιολιθική επαρχία» του εθνικού ελληνικού κράτους. Θα είμαστε η Θράκη της Ευρώπης.

Με τις πρυτανικές εκλογές της 22ας Μαΐου το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης εγκαταλείπει τον μαθησιακό χαρακτήρα ενός γραφειοκρατικού, εκπαιδευτικού κέντρου. Μετατρέπεται επιτέλους σε Πανεπιστήμιο. Πράγμα που σημαίνει ότι αποκτά και για την ίδια την Ελλάδα, για την ίδια την ελληνική πολιτική κοινωνία, τα πραγματολογικά χαρακτηριστικά του Πανεπιστημίου καθ’ εαυτού. Μετασχηματίζεται σε αυτοσυνείδηση όχι μόνο για τη Θράκη, αλλά για ολόκληρη την ελληνική πολιτική κοινωνία. Δεν είναι πια μια διοικητική οντότητα στη Θράκη, αλλά μια αυτοσυνείδηση για την Ελλάδα.

Συνοψίζω τις σκέψεις μου ως εξής: Πρώτον, όπως κάθε ιστορική οντότητα διέρχεται φάσεις γέννησης, ωρίμανσης, ακμής και παρακμής, θα μπορούσε κανείς να ισχυρισθεί ότι το ίδιο ισχύει και για το Πανεπιστήμιο της Θράκης. Δεύτερον, στην περίπτωση όμως του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης τα ιστορικά πράγματα είναι διαφορετικά με την εξής έννοια: μετά από σαράντα τέσσερα χρόνια λειτουργίας του Πανεπιστημίου στη Θράκη (1974-2018) και τα θεσμικά και τα επιστημολογικά πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά.

Αυτή τη ριζική αλλαγή την εκφράζει ο Βασίλης Τσαουσίδης (καθηγητής διεθνούς κύρους) και αυτή η αλλαγή συνοψίζεται στην πρόταση: «Από το γραφειοκρατικό Πανεπιστήμιο μεταβαίνουμε στο Πανεπιστήμιο της έρευνας και της δημιουργίας». Η επόμενη δεκαετία (2018-2028) θα είναι καθοριστική για το Πανεπιστήμιό μας: το δικό μας Πανεπιστήμιο.

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης