Αλλοδαποί και νομιμότητα

Τη νύχτα της 22 προς 23 Απριλίου 2018 (φαίνεται το έχει ο Απρίλιος) η ταξική και πολιτική συνεργασία Ακρας Δεξιάς και Δεξιάς στη Μυτιλήνη «επέβαλε» -ίσως για πρώτη φορά– στις αρχές της πόλης και του νομού την άσκηση συγκεκριμένης πολιτικής συμπεριφοράς.

Νεοναζιστές, νεοφασίστες και παλαιοφασίστες, συντηρητικοί κάθε κοπής, επιχειρηματίες –ο φασισμός ιστορικός στυλοβάτης της κερδοφόρας δραστηριότητας στις δύσκολες στιγμές-, απόστρατοι –λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή;- και χουλιγκάνοι ποδοσφαιρικών ομάδων –όπου και πάλι αποδεικνύεται, ότι πίσω από τους οπαδικούς στρατούς των μεγαλόσχημων ιδιοκτητών κρύβονται πολιτικοί στόχοι και επιδιώξεις– «εξανάγκασαν» με ανήκουστες απειλές τις δυνάμεις της αστυνομίας να εκκενώσουν την πλατεία Σαπφούς, όπου ευάριθμοι πρόσφυγες φτωχοί και απελπισμένοι ζητούσαν, απολύτως ειρηνικά, μια κάποια προοπτική και τον τερματισμό του εγκλεισμού τους στο «στρατόπεδο συγκέντρωσης» της Μόριας.

Με αφορμή τη «μαύρη σελίδα για τη Λέσβο», όπως χαρακτήρισε τα γεγονότα η έγκυρη ημερήσια τοπική εφημερίδα «Εμπρός», επιθυμώ να καταγράψω την απόλυτη προστασία που παρέχει στον κάθε αλλοδαπό η έννομη τάξη και μάλιστα στο ανώτατο συνταγματικό της επίπεδο.

Τρεις είναι οι σχετικές διατάξεις του ισχύοντος Συντάγματος με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το θέμα μας.

α. Αρθρο 5 παρ. 1: «Καθένας (επομένως και ο αλλοδαπός) έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη».

Οπως γράφει ο αείμνηστος Δημήτρης Τσάτσος «το άρθρο αυτό πρέπει να λειτουργήσει ως κανόνας ερμηνείας του Συντάγματος προς τους αλλοδαπούς. Ο εφαρμοστής του (νομοθέτης, διοίκηση, δικαστής) οφείλει, όταν βρίσκεται σε αμφιβολία αν η έννομη τάξη θέλησε ή όχι την εξίσωση του αλλοδαπού με τον ημεδαπό και εφόσον η διαφοροποίηση δεν συνάγεται ρητά από το Σύνταγμα, να επιλέγει λύση πλησιέστερη προς την εξίσωσή τους» (Δημήτρης Θ. Τσάτσος, Συνταγματικό Δίκαιο, Τόμος Γ’ Θεμελιώδη Δικαιώματα, Ι. Γενικό Μέρος, Αθήνα 1988, σελ. 166 – 168).

β. Αρθρο 5 παρ. 2: «Ολοι όσοι βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια (εδώ η διατύπωση του Συντάγματος είναι πιο πανηγυρική από το «καθένας» του άρθρου 5 παρ. 1) απολαμβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τους, χωρίς διάκριση εθνικότητας, φυλής, γλώσσας και θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων».

Εδώ τονίζεται ο απόλυτος χαρακτήρας της προστασίας. Απόλυτη βεβαίως και η μη διάκριση. Για παράδειγμα κρίθηκε δικαστικά ότι η προστασία της προσωπικής ελευθερίας των αλλοδαπών αναφέρεται και στην οικονομική τους δραστηριότητα. Δηλαδή «η αρχή της ίσης αμοιβής για ίσης αξίας εργασία ισχύει χωρίς διάκριση μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών εργαζομένων».

γ. Αρθρο 5 παρ. 2 εδ. 2: «Απαγορεύεται η έκδοση αλλοδαπού που διώκεται για τη δράση του υπέρ της ελευθερίας».

Συντάγματα κρατών που γνώρισαν, όπως η Ελλάδα, φασιστικά καθεστώτα (π.χ. Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία) εμπεριέχουν παρόμοια διάταξη.

Εδώ η διάταξη αναφέρεται αποκλειστικά στον αλλοδαπό.

Και βεβαίως η απόφαση μη έκδοσης θα εμπεριέχει αυτονοήτως και κρίση, προφανώς αρνητική, για το καθεστώς της χώρας από την οποία προέρχεται ο διωκόμενος.

Κατά τη γνώμη μου η μεταχείριση του πολιτικά διωκόμενου αλλοδαπού πρέπει να αποσυνδέεται από την ασκούμενη εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, ανεξαρτήτως αν αυτή έχει πρόσημο θετικό (π.χ. Αίγυπτος) ή αρνητικό (π.χ. Τουρκία).

Το Σύνταγμα του 1975, όπως ψηφίστηκε μετά την πτώση του βάρβαρου στρατιωτικού καθεστώτος 1967 – 1974, καθιστά επομένως τον αλλοδαπό, ιδιαιτέρως τον πρόσφυγα και μετανάστη, φορέα θεμελιωδών δικαιωμάτων, επομένως φορέα απόλυτης έννομης προστασίας.

Η Ελλάδα δεν είναι εθνικοθρησκευτικό κράτος όπως θα ήθελε, δυστυχώς, η πλειοψηφία της ολομέλειας (;) του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ 460/2013, ιθαγένεια, προοδευτική νομοθεσία Γ. Ραγκούση, 660/2018, μάθημα Θρησκευτικών, προοδευτική νομοθεσία Ν. Φίλη). Θεμέλιο του πολιτεύματος και πηγή όλων των εξουσιών είναι η λαϊκή κυριαρχία (άρθρο 1 παρ. 2 και 3 του Συντάγματος). Η προσθήκη του όρου «έθνος» έχει αμιγώς συμβολικό χαρακτήρα και ουδόλως εγκαθιδρύει αυτοτελή πηγή, παραλλήλως προς το λαό, των ασκούμενων εξουσιών.

Κάθε επάνοδος σε καθεστώς «εθνικοφροσύνης» αποκλείεται τόσο σε πολιτικό όσο και σε νομικό επίπεδο.

*ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου