Κώστας Καλημέρης*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Ηρθε ακριβώς η μέρα που περίμενε. Με μια χαρά δίχως εμφανή λόγο. Είχε σηκωθεί ευδιάθετος, μετά μια εξόριστη νύχτα στο κρεβάτι του. Οσο περίμενε τον καφέ, το γουργουρητό της καφετιέρας πρέπει να του έλεγε αστεία, γι’ αυτό και χαμογελούσε.

Κάτι βολτάριζε στην ατμόσφαιρα, δηλαδή στον ουρανό της κουζίνας του, σαν μια ψυχούλα που πετούσε στο παράθυρο, ψάχνοντας άλλον αέρα. Κι εκείνος, με μια αδέξια κίνηση, έριξε μια μεταλλική κούπα απ’ το τραπέζι, μ’ έναν θόρυβο χορευτικό που τον τρόμαξε. Μπορεί να είχε σηκωθεί, όμως ο μισός είχε ξυπνήσει. Σχεδόν ποτέ δεν αναγνωρίζουμε τις πράξεις μας. Κι αυτός θύμωσε με την κούπα, σαν να το ‘κανε επίτηδες η ίδια. Εύκολη λύση στην περίπτωση ο νόμος της βαρύτητας.

Ωστόσο, ούτε η ίδια η βαρύτητα δεν μπορεί να αντισταθεί στον εαυτό της. Σαν να μην υπάρχει εξαίρεση. Ενα φάλτσο.

Ο Χούλιο Κορτάσαρ υποστήριζε την περιβόητη θεωρία της Παταφυσικής, του Αλφρεντ Ζαρί, που ασχολιόταν μόνο με εξαιρέσεις. Με τις ιδιάζουσες περιπτώσεις. Κι ο Χούλιο επέμενε πως κάθε κύκλος, φιλίες, έρωτες, είναι ξεχωριστός. Αυτό πάει ενάντια στην ηγεμονική, ιδεολογική, γενικευτική σκούπα, που λειτουργεί με κυνισμό και χυδαιότητα, γενικεύοντας και καλουπώνοντας.

Γι’ αυτό το μυθιστόρημα ψάχνει τον εσωτερικό χρόνο των πραγμάτων, τη μοναδικότητα, ακόμα κι αν φορές είναι αυτό καταστροφικό. Ψάχνει την εξαίρεση κι όχι την επαλήθευση που αποβλακώνει τους ανθρώπους και τους στρατιωτικοποιεί.

Δεν ψάχνει τον κανόνα, τον χάρακα, την υποταγή. Αναζητάει την ομορφιά και την ευλογία της ύπαρξης. Οπως σ’ έναν βαθύ έρωτα, που ενώ σε διαλύει, πετυχαίνει την εξαίρεση, την αβάσταχτη ελαφρότητα. Για μια τέτοια περίπτωση ο Ασλάνογλου έγραψε «καμιά σκαπάνη μουσικού δε θα σε βρει τόσο βαθιά στο αίμα».

Ισως, λοιπόν, το παιχνίδι, η τυχαιότητα, η διαίσθηση κι η μυθοπλασία να ‘ναι η εξαίρεση. Ισως το χιούμορ. Η απώλεια της αλαζονείας. Το ξεπέρασμα του διλήμματος «Θήβες ή Μυκήνες». Ισως αυτό μας ναυτολογεί ναύκληρους για την όμορφη Αμοργό.

Κι εκείνο το πρωί θυμήθηκε την ψυχούλα που πετούσε μέσα απ’ το παράθυρο, παραβιάζοντας τον νόμο της λήθης. Αχ, εδώ, ο Πεντζίκης: «Αρκεί και μόνο η ματιά για τον περίπατο των ψυχών έξω απ’ τις κάμαρες». Θα συμφωνούσε κι ο Χούλιο κι ο Σκαρίμπας, αυτός ο μετρ του φάλτσου, που ήθελε να σπάσει τον κανόνα.

Να μην προδώσει όσα δεν ακούγονται, όσα δεν φαίνονται. Που έφερε τόσο κοντά το κωμικό με τη φρίκη. Το αστείο με τη θλίψη. Γιατί όλα γλιστρούν στον ίδιο δρόμο.

Γιατί όλα είναι μέρη της ίδιας αφήγησης, χαλαρά συνδεδεμένα.

* κριτικός λογοτεχνίας